Người bị lao phổi sống được bao lâu và những yếu tố ảnh hưởng đến tiên lượng

Người bị lao phổi sống được bao lâu là gì?

Bệnh lao phổi là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra, chủ yếu tấn công vào nhu mô phổi và lây truyền qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Mặc dù là một bệnh lý mạn tính nguy hiểm có khả năng tàn phá cấu trúc đường thở, bệnh lao phổi ngày nay đã được xếp vào nhóm các bệnh nhiễm khuẩn có thể điều trị khỏi hoàn toàn nhờ các phác đồ phối hợp kháng sinh chống lao đặc hiệu. Tiên lượng của người bệnh không phụ thuộc vào định mệnh mà gắn liền với việc tiếp cận y tế sớm. Khi được điều trị kịp thời, đa số bệnh nhân phục hồi tốt và không bị rút ngắn tuổi thọ. Ngược lại, nếu chậm trễ can thiệp hoặc điều trị ngắt quãng, bệnh có thể dẫn đến suy hô hấp mạn, lao kháng thuốc và đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.

Tiên lượng sống của người mắc bệnh lao phổi khi được điều trị đúng cách

Trước đây, bệnh lao phổi từng là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do thiếu thuốc đặc trị. Tuy nhiên, với sự phát triển của y học hiện đại và chương trình chống lao quốc gia, bệnh lao phổi đã trở thành bệnh lý có thể chữa khỏi hoàn toàn.

Nếu người bệnh được chẩn đoán ở giai đoạn sớm, vi khuẩn lao nhạy cảm với các thuốc kháng lao thông thường và tuân thủ chặt chẽ phác đồ điều trị chuẩn từ sáu đến tám tháng, tỷ lệ chữa khỏi bệnh có thể đạt trên chín mươi phần trăm. Khi đã điều trị dứt điểm và phục hồi chức năng hô hấp tốt, người bệnh hoàn toàn có thể sống lâu dài, khỏe mạnh với tuổi thọ tương đương người bình thường mà không bị suy giảm chất lượng cuộc sống.

Ngược lại, nếu phát hiện ở giai đoạn muộn khi tổn thương phổi đã lan rộng hoặc xuất hiện các hang lao lớn, chức năng thông khí phổi sẽ bị suy giảm vĩnh viễn. Ngay cả khi tiêu diệt hết vi khuẩn lao, di chứng xơ phổi và giãn phế quản vẫn có thể ảnh hưởng đến thể lực và tuổi thọ về sau. Do đó, thời điểm phát hiện bệnh đóng vai trò tiên quyết đối với thời gian sống của bệnh nhân.

Các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ của bệnh nhân lao phổi

Thời gian sống và khả năng hồi phục của một người mắc bệnh lao phổi chịu sự chi phối của nhiều yếu tố y khoa và lối sống:

Thứ nhất là mức độ nhạy cảm của vi khuẩn lao. Bệnh nhân mắc lao nhạy cảm thuốc có tiên lượng rất tốt. Trong khi đó, người mắc lao đa kháng thuốc hoặc siêu kháng thuốc đòi hỏi thời gian dùng thuốc kéo dài từ mười tám đến hai mươi tư tháng với các loại thuốc hàng hai có độc tính cao hơn, khiến tỷ lệ chữa khỏi giảm xuống và nguy cơ tử vong tăng lên.

Thứ hai là tình trạng bệnh lý nền đi kèm. Những người có hệ miễn dịch suy giảm như người nhiễm HIV, người mắc đái tháo đường, suy thận mạn tính hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính thường có nguy cơ bệnh diễn tiến nặng nhanh hơn và đáp ứng điều trị kém hơn so với người có thể trạng bình thường.

Thứ ba là độ tuổi và thể trạng dinh dưỡng. Người cao tuổi hoặc người bị suy dinh dưỡng nặng thường chịu đựng tác dụng phụ của thuốc kém hơn, dễ gặp biến chứng suy hô hấp.

Cuối cùng là mức độ tuân thủ điều trị. Đây là yếu tố quan trọng nhất nằm trong tầm kiểm soát của người bệnh; chỉ cần bỏ sót liều hoặc ngưng thuốc sớm, nguy cơ kháng thuốc và tái phát sẽ tăng vọt.

Những mối nguy hiểm và biến chứng nếu bệnh lao phổi không được can thiệp

Nếu không được phát hiện và tiếp cận y tế kịp thời, bệnh lao phổi sẽ tiến triển âm thầm nhưng rất nghiêm trọng. Vi khuẩn lao Mycobacterium tuberculosis liên tục nhân lên, gặm nhấm và phá hủy các mô phổi lành, tạo thành những hang lao rỗng và các ổ hoại tử bã đậu.

Người bệnh không điều trị thường bị sụt cân nghiêm trọng, suy mòn thể kiệt, sốt kéo dài và ho ra máu sét đánh do tổn thương các mạch máu lớn trong phổi, có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng vì ngạt thở hoặc mất máu cấp. Thống kê y khoa cho thấy hơn một nửa số bệnh nhân lao hoạt động không được điều trị sẽ tử vong trong vòng năm năm kể từ khi khởi phát triệu chứng.

Bên cạnh nguy cơ tử vong trực tiếp, vi khuẩn lao từ phổi còn có thể theo đường máu và bạch huyết lan đến các cơ quan khác trong cơ thể, gây ra lao màng não, lao màng phổi, lao xương khớp hoặc lao kê toàn thân. Những thể lao ngoài phổi này vô cùng nguy hiểm, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và để lại di chứng nặng nề nếu người bệnh may mắn sống sót. Ngoài ra, người bệnh không điều trị còn là nguồn lây lan vi khuẩn nguy hiểm cho gia đình và cộng đồng xung quanh qua các giọt bắn khi ho khạc.

Biện pháp giúp người bệnh lao phổi nâng cao sức khỏe và kéo dài tuổi thọ

Để bảo vệ tính mạng, đạt hiệu quả điều trị tối đa và duy trì tuổi thọ bình thường, người bệnh lao phổi cần thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc y khoa sau:

Tuân thủ nguyên tắc điều trị đúng, đủ và đều. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý giảm liều, đổi thuốc hoặc ngưng thuốc khi thấy các triệu chứng ho, sốt thuyên giảm sau vài tuần đầu. Phải uống thuốc liên tục đủ liệu trình theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa lao.

Đảm bảo chế độ dinh dưỡng giàu năng lượng và đạm. Bệnh lao làm tiêu hao nhiều năng lượng của cơ thể, do đó người bệnh cần bổ sung đầy đủ thịt nạc, cá, trứng, sữa, rau xanh và trái cây tươi để nâng cao sức đề kháng, hỗ trợ mô phổi tổn thương mau lành sẹo.

Loại bỏ hoàn toàn các thói quen gây hại cho hệ hô hấp. Người bệnh cần bỏ hẳn thuốc lá, thuốc lào, tránh xa môi trường khói bụi độc hại và hạn chế tối đa bia rượu vì rượu bia làm tăng độc tính của thuốc chống lao lên tế bào gan.

Giữ gìn vệ sinh thông thoáng nơi ở và vận động thể lực hợp lý. Phòng ngủ cần thoáng khí, có ánh nắng mặt trời chiếu vào để tiêu diệt vi khuẩn lao. Khi sức khỏe cải thiện, người bệnh nên tập hít thở sâu và đi bộ nhẹ nhàng nhằm phục hồi dung tích sống của phổi.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng, không thể thay thế cho việc thăm khám lâm sàng và phác đồ điều trị cá thể hóa của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, không ngưng thuốc điều trị lao khi chưa có ý kiến của bác sĩ và cần đi khám ngay khi xuất hiện các triệu chứng bất thường như ho ra máu nhiều, sốt cao khó hạ hoặc khó thở dữ dội.

Tóm tắt

Bệnh lao phổi ngày nay hoàn toàn có thể chữa khỏi và không còn là bản án tử hình nếu được phát hiện sớm. Tuổi thọ của người bệnh phụ thuộc lớn vào việc tuân thủ phác đồ thuốc chống lao của bác sĩ chuyên khoa lao và bệnh phổi, chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh. Chủ động thăm khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ là cách tốt nhất để bảo vệ tính mạng.