Người bị hạ đường huyết nên uống gì và ăn gì để nhanh hồi phục?

Hạ đường huyết nên uống gì và ăn gì là gì?

Đường huyết hay nồng độ glucose trong máu là nguồn nhiên liệu chính nuôi dưỡng các tế bào và duy trì hoạt động bình thường của não bộ. Hạ đường huyết xảy ra khi nồng độ glucose trong huyết tương giảm xuống dưới mức cần thiết để cung cấp năng lượng cho cơ thể, thường được xác định ở ngưỡng dưới 70 miligam trên decilit đối với người mắc bệnh đái tháo đường.

Nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng này bao gồm việc bỏ bữa ăn, ăn quá ít carbohydrate so với nhu cầu, tập luyện thể lực quá mức hoặc dùng thuốc hạ đường huyết, insulin quá liều. Cơn hạ đường huyết xuất hiện đột ngột và đòi hỏi phải can thiệp bằng chế độ ăn uống ngay lập tức để ngăn chặn tế bào não bị thiếu hụt năng lượng kéo dài. Do đó, việc trang bị sẵn các loại đồ uống và thực phẩm thích hợp đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ an toàn cho người bệnh.

Đồ uống giúp tăng nhanh đường huyết trong cơn cấp tính

Khi xuất hiện các dấu hiệu như vã mồ hôi, run tay chân, tim đập nhanh hoặc hoa mắt, người bệnh cần nhanh chóng bổ sung lượng chất bột đường hấp thu nhanh để nâng mức glucose máu. Đồ uống dạng lỏng là giải pháp tối ưu vì cơ thể hấp thu rất nhanh qua niêm mạc đường tiêu hóa. Một cốc nước ấm pha từ một đến hai thìa đường cát trắng hoặc đường glucose mang lại tác dụng gần như ngay tức thì. Bên cạnh đó, nửa cốc nước ép trái cây ngọt tự nhiên như nước cam, nước táo hoặc một nửa lon nước ngọt thông thường có đường cũng là lựa chọn tiện lợi. Người chăm sóc cần lưu ý chỉ cho người bệnh uống khi họ hoàn toàn tỉnh táo và có thể tự nuốt an toàn, tránh để sặc vào đường hô hấp. Tuyệt đối không dùng các loại nước giải khát ăn kiêng hoặc chứa chất tạo ngọt nhân tạo vì chúng hoàn toàn không có tác dụng nâng đường huyết.

Thực phẩm ngọt ăn trực tiếp để cấp cứu đường huyết tại chỗ

Nếu xung quanh không có sẵn các loại nước ngọt, người bệnh có thể sử dụng các loại thực phẩm chứa đường đơn giản để thay thế. Khoảng ba đến bốn viên kẹo ngọt thông thường, một thìa mật ong nguyên chất hoặc một thìa si-rô ngọt ngậm trong miệng sẽ giúp glucose thẩm thấu nhanh vào máu. Ngoài ra, việc nhai hai đến ba viên đường glucose chuyên dụng được đóng gói sẵn là giải pháp chuẩn xác và tiện lợi đối với người thường xuyên có nguy cơ hạ đường huyết. Cần tránh dùng các loại bánh kẹo có chứa hàm lượng chất béo cao như sô cô la hay bánh quy bơ trong giai đoạn này. Chất béo làm chậm tốc độ làm rỗng dạ dày và trì hoãn quá trình hấp thu carbohydrate, khiến thời gian phục hồi mức glucose máu bị kéo dài và gia tăng nguy cơ biến chứng thần kinh.

Áp dụng quy tắc 15 trong xử trí hạ đường huyết an toàn

Quy tắc 15 là phương pháp chuẩn mực được các hiệp hội nội tiết trên thế giới khuyến cáo để xử trí hạ đường huyết mức độ nhẹ đến trung bình một cách an toàn. Quy trình này bắt đầu bằng việc nạp đúng 15 gam carbohydrate tác dụng nhanh vào cơ thể, tương đương nửa cốc nước trái cây hoặc ba viên kẹo ngọt. Sau khi dùng đồ ngọt, người bệnh cần ngồi nghỉ ngơi hoàn toàn và chờ đúng 15 phút rồi tiến hành đo lại chỉ số đường huyết mao mạch bằng máy đo cá nhân. Nếu chỉ số đường huyết vẫn ở mức thấp hoặc người bệnh chưa cảm thấy dễ chịu hơn, hãy lặp lại việc bổ sung 15 gam carbohydrate và tiếp tục kiểm tra lại sau 15 phút tiếp theo. Cách tiếp cận này giúp kiểm soát triệu chứng một cách có hệ thống, đồng thời ngăn ngừa hiện tượng ăn quá nhiều đồ ngọt gây tăng đường huyết đột biến và khó kiểm soát sau đó.

Món ăn giúp duy trì đường huyết ổn định sau cấp cứu

Sau khi chỉ số đường huyết đã trở về ngưỡng an toàn nhờ carbohydrate tác dụng nhanh, cơ thể vẫn có nguy cơ bị tụt đường trở lại khi lượng đường đơn giản đó bị tiêu thụ hết. Do đó, người bệnh cần được bổ sung một bữa ăn nhẹ hoặc bữa chính chứa carbohydrate phức hợp kết hợp với chất đạm để duy trì nguồn năng lượng ổn định. Các lựa chọn phù hợp bao gồm một lát bánh mì nguyên cám ăn kèm một lát phô mai, một cốc sữa chua không đường kết hợp ngũ cốc nguyên hạt, một bát cháo yến mạch nhỏ hoặc nửa bắp ngô luộc. Nếu đã đến giờ ăn thông thường, người bệnh nên dùng bữa ăn đầy đủ với cơm, rau xanh và thịt nạc theo khẩu phần thường ngày. Sự kết hợp giữa tinh bột chuyển hóa chậm và protein giúp giải phóng glucose từ từ vào hệ tuần hoàn, tạo nền tảng vững chắc để ngăn chặn cơn hạ đường huyết tái phát trong vài giờ tiếp theo.

Lưu ý an toàn

Thông tin dinh dưỡng trong bài viết chỉ mang tính chất hỗ trợ xử trí ban đầu và giáo dục sức khỏe tổng quát, không thay thế cho phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Tuyệt đối không cho người bệnh ăn uống khi đang trong tình trạng hôn mê, co giật hoặc nuốt khó vì có thể gây tắc nghẽn đường thở nguy hiểm đến tính mạng. Khi người bệnh có biểu hiện mất tri giác hoặc các cơn hạ đường huyết tái diễn thường xuyên, gia đình cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và điều chỉnh thuốc kịp thời.

Tóm tắt

Xử trí hạ đường huyết kịp thời bằng đồ uống và thức ăn chứa carbohydrate hấp thu nhanh giúp bảo vệ người bệnh khỏi các biến chứng nguy hiểm. Sau bước cấp cứu ban đầu, người bệnh cần bổ sung thức ăn giải phóng năng lượng kéo dài và tìm nguyên nhân cùng bác sĩ điều trị để điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động hoặc thuốc phù hợp.