Người bị chốc lở nặng nên làm gì để nhanh hồi phục và tránh biến chứng

Chốc lở nặng là gì?

Chốc lở là bệnh viêm da mủ do vi khuẩn, chủ yếu gây ra bởi tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) hoặc liên cầu khuẩn (Streptococcus pyogenes), đôi khi là sự phối hợp của cả hai tác nhân này. Bệnh thường khởi phát bằng những dát đỏ nhỏ, nhanh chóng phát triển thành bọng nước hoặc mụn mủ nông. Khi bọng nước vỡ ra, dịch mủ tiết ra ngoài và khô lại tạo thành lớp vảy màu vàng nâu như sáp ong.

Tình trạng chốc lở được xem là nặng khi tổn thương lan tỏa diện rộng trên nhiều vùng da của cơ thể, xuất hiện dạng chốc bọng nước kích thước lớn khó lành, hoặc tiến triển sâu qua lớp thượng bì tạo thành các vết loét có đáy hoại tử gọi là chốc loét. Ở mức độ này, độc tố của vi khuẩn không chỉ phá hủy cấu trúc da mà còn có thể xâm nhập sâu hơn vào tuần hoàn máu hoặc mô liên kết dưới da. Nếu không được can thiệp y tế đúng mức, chốc lở nặng có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng như viêm mô tế bào, nhiễm trùng huyết hoặc viêm cầu thận cấp sau nhiễm liên cầu khuẩn.

Khám chuyên khoa da liễu để xác định mức độ nhiễm trùng và dùng thuốc toàn thân

Khi chốc lở đã chuyển sang thể nặng, việc sử dụng các loại thuốc bôi sát khuẩn thông thường ngoài da thường không còn đủ khả năng khống chế sự phát triển của vi khuẩn. Người bệnh cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa da liễu để được đánh giá chính xác mức độ tổn thương, phân biệt giữa chốc không bọng nước, chốc bọng nước hay chốc loét sâu. Trong một số trường hợp nhiễm trùng dai dẳng hoặc nghi ngờ vi khuẩn kháng thuốc, bác sĩ có thể chỉ định lấy bệnh phẩm dịch mủ để soi tươi và nuôi cấy vi khuẩn làm kháng sinh đồ.

Căn cứ vào kết quả thăm khám, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc kháng sinh đường uống hoặc đường tiêm truyền tĩnh mạch thích hợp để tiêu diệt ổ vi khuẩn từ bên trong. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh về dùng hoặc tự điều chỉnh liều lượng khi thấy triệu chứng ngoài da vừa có dấu hiệu thuyên giảm. Việc ngừng thuốc giữa chừng không chỉ khiến bệnh dễ bùng phát trở lại nặng hơn mà còn gia tăng nguy cơ tạo ra các chủng tụ cầu vàng hoặc liên cầu khuẩn kháng kháng sinh rất nguy hiểm.

Chăm sóc và làm sạch vùng da tổn thương đúng kỹ thuật y tế

Vệ sinh tổn thương đúng cách giúp loại bỏ mủ đọng, làm mềm vảy tiết và hỗ trợ thuốc phát huy tác dụng. Người bệnh hoặc người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng sát khuẩn trước và sau khi chạm vào vết thương. Có thể dùng gạc vô trùng thấm nước muối sinh lý 0,9% đắp lên vùng chốc khoảng mười đến mười lăm phút để làm mềm vảy tiết dày.

Khi vảy đã mềm, lau nhẹ nhàng để lấy sạch dịch mủ mà không cọ xát mạnh, không bóc vảy cứng hoặc chọc vỡ bọng nước nguyên vẹn nhằm tránh làm tổn thương ăn sâu vào lớp trung bì gây sẹo lõm và phát tán vi khuẩn sang vùng da lành. Sau khi thấm khô bằng khăn mềm sạch dùng một lần, bôi thuốc sát trùng hoặc thuốc mỡ theo đúng đơn bác sĩ.

Biện pháp cách ly và vệ sinh môi trường sống để ngừa lây lan

Vi khuẩn gây chốc lở có khả năng lây truyền rất nhanh qua tiếp xúc trực tiếp giữa da với da hoặc gián tiếp thông qua các vật dụng sinh hoạt hằng ngày. Do đó, người bệnh chốc lở nặng cần được bố trí nghỉ ngơi tại không gian thông thoáng, hạn chế tiếp xúc gần với người xung quanh, đặc biệt là trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và người có cơ địa suy giảm miễn dịch. Những tổn thương da hở hoặc rỉ dịch nhiều nên được che phủ nhẹ nhàng bằng băng gạc vô khuẩn thoáng khí để ngăn vi khuẩn phát tán ra môi trường sống.

Tất cả đồ dùng cá nhân như quần áo, khăn tắm, chăn màn và ga trải giường của người bệnh cần được thu gom và giặt riêng bằng nước nóng kết hợp xà phòng diệt khuẩn, sau đó phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc ủi nhiệt độ cao. Đồ chơi của trẻ em hoặc các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, bàn ghế cũng cần được lau khử khuẩn định kỳ. Người bệnh nên cắt ngắn móng tay, giữ bàn tay luôn sạch sẽ và đeo găng tay vải mềm khi ngủ đối với trẻ nhỏ nhằm giảm thiểu tối đa hành vi gãi ngứa vô thức.

Chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi giúp tăng cường sức đề kháng

Quá trình hồi phục tổn thương da khi bị chốc lở nặng đòi hỏi cơ thể phải huy động một lượng lớn dưỡng chất để tái tạo mô biểu bì và hỗ trợ hệ thống miễn dịch chống lại độc tố vi khuẩn. Người bệnh nên duy trì chế độ ăn uống cân đối, giàu đạm chất lượng cao từ thịt nạc, cá, trứng, sữa và các loại đậu để cung cấp nguyên liệu sửa chữa các tế bào da bị tổn hại. Bổ sung thêm nhiều rau xanh, trái cây tươi giàu vitamin A, vitamin C, vitamin E cùng các khoáng chất như kẽm giúp nâng cao sức đề kháng tự nhiên và thúc đẩy quá trình liền thương.

Bên cạnh đó, việc uống đủ nước mỗi ngày giữ vai trò thiết yếu giúp duy trì độ ẩm cho làn da và hỗ trợ quá trình bài tiết chất độc qua thận một cách trơn tru. Người bệnh cần ngủ đủ giấc, tránh thức khuya hoặc căng thẳng tinh thần kéo dài vì những yếu tố này có thể làm suy giảm hàng rào bảo vệ miễn dịch của cơ thể. Đồng thời, nên mặc trang phục rộng rãi, may từ chất liệu sợi cotton mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt để tránh cọ xát, kích ứng lên các nốt chốc đang lên da non.

Lưu ý an toàn

Người bệnh chốc lở nặng tuyệt đối không tự ý đắp lá cây, rắc tro, bôi thuốc lào hay dùng kem bôi chứa corticoid lên vùng da trợt loét vì rất dễ gây hoại tử và bội nhiễm vi khuẩn độc lực cao. Cần theo dõi sát các dấu hiệu toàn thân. Nếu xuất hiện triệu chứng nguy hiểm như sốt cao liên tục, ớn lạnh, quầng đỏ quanh vết loét lan nhanh kèm đau nhức dữ dội, nước tiểu sẫm màu như nước trà hoặc phù mặt và chân, người bệnh phải đến ngay bệnh viện để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Chốc lở nặng là bệnh nhiễm trùng da đòi hỏi sự can thiệp y tế kịp thời và chính xác để ngăn ngừa những biến chứng nguy hiểm toàn thân. Việc tuân thủ phác đồ thuốc của bác sĩ da liễu kết hợp với kỹ thuật vệ sinh vết thương vô khuẩn và chế độ chăm sóc, cách ly chu đáo sẽ giúp tổn thương nhanh chóng lành lặn, hạn chế tối đa nguy cơ hình thành sẹo xấu và bảo vệ an toàn sức khỏe cho những người xung quanh.