Ngủ nhiều bị gì và cách khắc phục tình trạng ngủ quá mức
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhu cầu giấc ngủ ở người trưởng thành thường dao động từ 7 đến 9 giờ mỗi đêm để phục hồi năng lượng và duy trì các chức năng sinh học thiết yếu. Tuy nhiên, khi một người thường xuyên ngủ trên 9 đến 10 giờ mỗi ngày mà vẫn cảm thấy buồn ngủ, uể oải, đây có thể là dấu hiệu của tình trạng ngủ quá mức.
Nhiều người băn khoăn ngủ nhiều bị gì và liệu việc ngủ thừa thời gian có thực sự tốt cho cơ thể. Thực tế, giấc ngủ kéo dài thường xuyên không giúp tinh thần tỉnh táo hơn mà ngược lại có thể gây suy giảm thể lực, nhức đầu và phản ánh một số rối loạn sức khỏe cần được quan tâm đúng mực.
Ngủ nhiều bị gì là gì?
Ngủ quá mức, hay còn gọi là tình trạng ngủ nhiều kéo dài, xảy ra khi tổng thời gian ngủ trong ngày vượt quá mức cần thiết sinh lý nhưng người ngủ vẫn không cảm thấy sảng khoái. Hiện tượng này có thể xuất phát từ việc cơ thể đang bù đắp cho giai đoạn thiếu ngủ trước đó, phản ứng phụ của thuốc, hoặc liên quan đến các rối loạn giấc ngủ như ngưng thở khi ngủ và chứng ngủ nhiều nguyên phát. Bên cạnh đó, một số vấn đề sức khỏe toàn thân như suy giáp, trầm cảm hoặc thiếu máu cũng có thể khiến cơ thể luôn trong trạng thái kiệt sức và thèm ngủ. Thay vì mang lại cảm giác phục hồi, ngủ quá nhiều thường phá vỡ nhịp sinh học nội sinh, làm suy giảm sự linh hoạt của hệ thần kinh và tạo ra vòng luẩn quẩn mệt mỏi suốt cả ngày. Việc hiểu rõ bản chất của giấc ngủ kéo dài giúp mỗi người sớm có biện pháp điều chỉnh lối sống thích hợp hoặc chủ động thăm khám y tế khi cần thiết.
Những ảnh hưởng tiêu cực của việc ngủ quá nhiều đối với cơ thể
Việc ngủ quá mức trong thời gian dài có thể dẫn đến nhiều hệ lụy không mong muốn cho cả thể chất lẫn tinh thần. Dấu hiệu phổ biến nhất sau những giấc ngủ li bì là cảm giác đau đầu, choáng váng do sự thay đổi nồng độ chất dẫn truyền thần kinh trong não bộ và tình trạng mất nước nhẹ sau nhiều giờ không ăn uống. Về mặt chuyển hóa, thời gian nằm bất động trên giường kéo dài làm giảm đáng kể mức tiêu hao năng lượng hàng ngày, dễ dẫn đến tăng cân, béo phì và làm tăng nguy cơ kháng insulin, tiền đái tháo đường. Bên cạnh đó, các nghiên cứu dịch tễ học ghi nhận mối liên hệ giữa việc ngủ quá nhiều với sự gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ. Hệ cơ xương khớp cũng chịu tác động tiêu cực, biểu hiện qua tình trạng đau mỏi lưng và cứng khớp do cơ bắp không được vận động đều đặn. Mặt khác, ngủ quá nhiều còn làm xáo trộn cảm xúc, dễ khiến tâm trạng u uất và làm giảm khả năng tập trung trong công việc hàng ngày.
Các nguyên nhân thường gặp dẫn đến tình trạng ngủ nhiều
Tình trạng buồn ngủ quá mức và ngủ nhiều giờ liên tục có thể bắt nguồn từ các yếu tố thói quen sinh hoạt hoặc bệnh lý tiềm ẩn. Về mặt lối sống, việc thức khuya thường xuyên, sử dụng thiết bị điện tử trước giờ ngủ hoặc phòng ngủ không đủ tối có thể làm giảm chất lượng giấc ngủ sâu, khiến cơ thể dù ngủ lâu nhưng vẫn luôn trong trạng thái thiếu ngủ. Về mặt y khoa, hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn là nguyên nhân rất phổ biến, gây ra các đợt ngừng thở ngắn làm ngắt quãng giấc ngủ liên tục trong đêm mà người bệnh đôi khi không hề nhận biết. Ngoài ra, các rối loạn thần kinh như chứng ngủ rũ hoặc chứng ngủ nhiều vô căn cũng khiến não bộ mất khả năng duy trì trạng thái tỉnh táo. Những bệnh lý chuyển hóa như suy giáp, thiếu vi chất dinh dưỡng, hay hội chứng mệt mỏi mạn tính và rối loạn trầm cảm cũng thúc đẩy nhu cầu nằm ngủ nhiều hơn bình thường. Một số nhóm thuốc an thần, thuốc chống dị ứng thế hệ cũ cũng có thể gây ngủ gà gật kéo dài.
Biện pháp thiết lập thói quen sinh hoạt để hạn chế ngủ quá mức
Để khắc phục tình trạng ngủ nướng và điều hòa lại chu kỳ thức ngủ tự nhiên, việc áp dụng các nguyên tắc vệ sinh giấc ngủ khoa học là bước can thiệp nền tảng. Bạn nên duy trì một khung giờ đi ngủ và thức dậy cố định vào tất cả các ngày trong tuần, kể cả ngày nghỉ cuối tuần, nhằm củng cố nhịp sinh học của não bộ. Ngay sau khi thức dậy, việc tiếp xúc với ánh sáng mặt trời tự nhiên trong khoảng 15 đến 30 phút sẽ ức chế sản sinh hormone melatonin, giúp cơ thể nhanh chóng lấy lại sự tỉnh táo. Vận động thể chất vừa sức vào ban ngày, chẳng hạn như đi bộ, bơi lội hoặc tập yoga, giúp tăng cường lưu thông máu và cải thiện chất lượng giấc ngủ ban đêm, từ đó hạn chế nhu cầu ngủ bù vào ban ngày. Bạn cũng cần tránh lạm dụng caffeine hoặc các chất kích thích vào buổi chiều muộn, đồng thời hạn chế các giấc ngủ trưa kéo dài quá 30 phút vì chúng dễ làm gián đoạn giấc ngủ chính ban đêm.
Lưu ý an toàn
Các thông tin về việc hạn chế ngủ quá mức mang tính chất giáo dục lối sống và chăm sóc sức khỏe ban đầu, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Tình trạng ngủ nhiều nếu xuất hiện đột ngột, kéo dài liên tục trên vài tuần kèm theo sốt, sụt cân không rõ nguyên nhân, khó thở khi ngủ, ngủ gật không kiểm soát khi đang lái xe hoặc dấu hiệu trầm cảm nặng cần được thăm khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa thần kinh hoặc phòng khám giấc ngủ. Người đọc tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc kích thích thần kinh hay thuốc an thần mà chưa có chỉ định từ bác sĩ.
Tóm tắt
Ngủ đủ giấc là yếu tố quan trọng để duy trì sức khỏe tối ưu, nhưng ngủ quá nhiều lại có thể là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang gặp vấn đề bất thường. Việc chủ động rèn luyện lối sống lành mạnh, thức dậy đúng giờ và lắng nghe các tín hiệu của cơ thể sẽ giúp bạn duy trì nguồn năng lượng tích cực mỗi ngày. Khi tình trạng uể oải không thuyên giảm, hãy tham khảo ý kiến chuyên môn từ bác sĩ để tìm ra nguyên nhân chính xác.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người trưởng thành nên ngủ bao nhiêu tiếng mỗi ngày là hợp lý?
Người trưởng thành khỏe mạnh thường được khuyến nghị ngủ từ 7 đến 9 giờ mỗi đêm. Thời lượng này cung cấp đủ các giai đoạn ngủ sâu cần thiết để tái tạo thể lực và ổn định chức năng não bộ mà không gây mệt mỏi.
Ngủ nhiều vào cuối tuần có bù đắp được tình trạng thiếu ngủ trong tuần không?
Ngủ nướng vào cuối tuần chỉ giúp giảm bớt cơn mệt mỏi tức thời chứ không thể bù đắp hoàn toàn nợ ngủ. Hơn nữa, thói quen này còn làm lệch nhịp sinh học, khiến bạn khó ngủ hơn vào tối chủ nhật và mệt mỏi đầu tuần.
Tại sao ngủ càng nhiều thì đầu óc lại càng cảm thấy đau nhức?
Ngủ quá lâu có thể làm thay đổi nồng độ chất dẫn truyền thần kinh serotonin trong não, dẫn đến giãn mạch máu não và gây đau đầu. Ngoài ra, việc nhịn ăn uống kéo dài trong giấc ngủ cũng gây hạ đường huyết và mất nước nhẹ.
Giấc ngủ trưa nên kéo dài bao lâu để không ảnh hưởng giấc ngủ ban đêm?
Bạn chỉ nên ngủ trưa từ 15 đến 30 phút trong khoảng thời gian đầu giờ chiều. Giấc ngủ ngắn này giúp phục hồi sự tỉnh táo nhanh chóng mà không rơi vào trạng thái ngủ sâu, tránh cảm giác đờ đẫn khi tỉnh dậy.
Khi nào người bị ngủ nhiều nên đi khám chuyên khoa?
Bạn nên đi khám bác sĩ nếu tình trạng buồn ngủ quá mức kéo dài trên một tháng, thường xuyên ngủ gật khi đang làm việc, ngáy to kèm ngưng thở khi ngủ, hoặc cảm giác mệt mỏi ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hàng ngày.
