Nguyên nhân khiến ngủ dậy bị đau cổ không quay được và cách khắc phục

Ngủ dậy bị đau cổ không quay được là gì?

Ngủ dậy bị đau cổ không quay được là thuật ngữ mô tả hiện tượng đau nhức và hạn chế tầm vận động đột ngột của cột sống cổ xuất hiện ngay sau khi thức giấc. Về mặt giải phẫu, vùng cổ bao gồm các đốt sống cổ, đĩa đệm, hệ thống dây chằng phức tạp và mạng lưới cơ nâng đỡ dày đặc như cơ ức đòn chũm, cơ nâng vai và cơ thang.

Khi một hoặc nhiều nhóm cơ này bị co cứng cục bộ do căng thẳng cơ học kéo dài trong đêm, các cử động xoay, cúi hoặc ngửa đầu sẽ kích hoạt cơn đau nhói dữ dội, khiến người bệnh phải xoay cả thân mình nếu muốn nhìn sang một bên. Mặc dù đa phần là phản ứng cơ học lành tính kéo dài từ vài ngày đến một tuần, tình trạng này đôi khi cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo của các bệnh lý cột sống cổ tiềm ẩn như thoái hóa đốt sống cổ hoặc thoát vị đĩa đệm cổ.

Nguyên nhân phổ biến gây cứng cổ và không quay được sau khi ngủ dậy

Hiện tượng cổ bị cứng đờ và không thể xoay chuyển sau khi thức dậy thường liên quan mật thiết đến các yếu tố cơ học trong lúc ngủ. Tư thế nằm nghiêng vẹo đầu suốt đêm, nằm sấp hoặc gối đầu quá cao, quá cứng khiến các nhóm cơ nâng vai và cơ ức đòn chũm bị kéo căng liên tục, dẫn đến hiện tượng co thắt cơ cổ cấp tính.

Ngoài ra, việc để luồng gió lạnh từ máy điều hòa hoặc quạt điện thổi trực tiếp vào vùng gáy cổ khi ngủ cũng làm giảm lưu thông máu cục bộ, kích thích các sợi cơ co rút dữ dội. Trong một số trường hợp, cử động xoay người đột ngột khi thức giấc có thể làm trật nhẹ diện khớp liên mấu ở đốt sống cổ, gây phản xạ co cứng cơ bảo vệ khiến cổ bị khóa chặt một bên.

Cách xử trí ban đầu an toàn tại nhà để giảm đau cứng cổ

Khi nhận thấy cổ bị cứng và đau nhói khi cố gắng quay đầu, người bệnh cần giữ bình tĩnh và thực hiện các bước chăm sóc ban đầu để tránh làm tổn thương thêm các sợi cơ. Trước hết, cần hạn chế tối đa các cử động xoay bẻ cổ đột ngột và tạm dừng mang vác vật nặng.

Chườm ấm là phương pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả giãn cơ rất tốt. Bạn có thể sử dụng túi chườm ấm hoặc khăn bông nhúng nước ấm đắp lên vùng cổ gáy trong khoảng 15 đến 20 phút mỗi lần, thực hiện 2 đến 3 lần mỗi ngày. Nhiệt ấm giúp mạch máu giãn nở, tăng lượng máu nuôi dưỡng và xoa dịu tình trạng co thắt. Xoa bóp nhẹ nhàng xung quanh vùng cơ thang và cơ cạnh cột sống cổ bằng các đầu ngón tay cũng giúp giảm bớt cảm giác căng cứng.

Các bài tập vận động nhẹ nhàng giúp cải thiện tầm vận động cổ

Sau khi cơn đau cấp đã dịu bớt nhờ chườm ấm, việc thực hiện các động tác kéo giãn nhẹ nhàng sẽ giúp phục hồi tầm vận động của cột sống cổ mà không gây tổn thương thêm. Người bệnh nên ngồi thẳng lưng trên ghế có tựa, thả lỏng hai vai và bắt đầu bằng động tác gập duỗi cổ chậm rãi trong phạm vi không gây đau nhói.

Tiếp theo, nhẹ nhàng nghiêng đầu đưa tai về phía vai đối diện cho đến khi cảm thấy cơ cổ hơi căng nhẹ, giữ nguyên tư thế trong khoảng 10 đến 15 giây rồi trở về vị trí trung tính. Tuyệt đối không xoay tròn cổ với biên độ lớn hoặc dùng lực tay giật mạnh đầu. Nếu trong quá trình tập xuất hiện cảm giác đau nhói hoặc tê buốt lan xuống tay, người bệnh cần dừng lại ngay lập tức và nghỉ ngơi.

Biện pháp phòng ngừa tình trạng đau cứng cổ tái diễn

Để ngăn ngừa tình trạng cứng cổ tái phát, việc điều chỉnh không gian ngủ và thói quen sinh hoạt hằng ngày đóng vai trò then chốt. Người bệnh nên lựa chọn gối ngủ có độ cao vừa phải, lý tưởng nhất là khoảng 8 đến 12 cm, vừa đủ để nâng đỡ đường cong sinh lý của cột sống cổ khi nằm ngửa hoặc nằm nghiêng.

Tránh tư thế nằm sấp vì kiểu nằm này buộc cổ phải xoay sang một bên trong nhiều giờ liền, gây áp lực rất lớn lên các khớp và dây chằng. Nhiệt độ phòng ngủ cần được duy trì ở mức vừa phải, tránh để gió máy lạnh thổi thẳng vào đầu cổ. Đối với người làm việc văn phòng, nên chú ý giữ màn hình máy tính ngang tầm mắt và duy trì thói quen đứng dậy vận động nhẹ sau mỗi 45 đến 60 phút làm việc liên tục.

Lưu ý an toàn

Các hướng dẫn xử trí tại nhà chỉ áp dụng cho trường hợp căng cứng cơ cổ cơ học lành tính. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc giảm đau kháng viêm liều cao khi chưa có chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ. Tránh hoàn toàn việc nhờ người không có chuyên môn bẻ khớp cổ hoặc giật cổ vì có thể gây tổn thương tủy sống cổ và liệt chi.

Tóm tắt

Ngủ dậy bị đau cổ không quay được phần lớn bắt nguồn từ thói quen nằm sai tư thế hoặc căng cứng cơ học lành tính và có thể cải thiện nhanh chóng nếu được chăm sóc đúng cách. Người bệnh nên chú ý điều chỉnh tư thế ngủ, kết hợp chườm ấm và vận động nhẹ nhàng. Nếu cơn đau kéo dài nhiều ngày hoặc kèm theo dấu hiệu cảnh báo thần kinh, việc thăm khám bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp là cần thiết để chẩn đoán chính xác và điều trị an toàn.