Ngộ độc thực phẩm uống thuốc gì và hướng dẫn xử trí đúng cách

Ngộ độc thực phẩm uống thuốc gì là gì?

Ngộ độc thực phẩm, hay còn gọi là ngộ độc thức ăn, là hội chứng bệnh lý phát sinh do tiêu thụ thực phẩm chứa vi sinh vật gây bệnh hoặc các chất độc hại sinh ra trong quá trình chế biến, bảo quản. Bệnh lý này có thể diễn ra đơn lẻ ở một cá nhân hoặc bùng phát thành đợt dịch lớn trong một tập thể cùng chia sẻ nguồn thức ăn.

Về bản chất sinh học, khi xâm nhập vào ống tiêu hóa, các tác nhân gây hại kích hoạt phản ứng viêm tại niêm mạc dạ dày và ruột, kích thích các thụ thể thần kinh tạo nên phản xạ nôn và tăng co bóp cơ trơn tống xuất dịch lỏng ra ngoài. Đa số các trường hợp diễn tiến cấp tính và thuyên giảm dần sau 24 đến 48 giờ. Tuy nhiên, sự mất nước nhanh chóng và rối loạn thăng bằng toan kiềm có thể đe dọa chức năng tim mạch, thận nếu không được chăm sóc y tế thích hợp.

Nguyên nhân và biểu hiện lâm sàng thường gặp khi ngộ độc thực phẩm

Ngộ độc thực phẩm xảy ra khi con người tiêu thụ thức ăn hoặc nước uống bị nhiễm vi khuẩn, độc tố vi nấm, ký sinh trùng hoặc hóa chất độc hại. Triệu chứng thường khởi phát sau vài giờ đến vài ngày tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh. Người bệnh thường cảm thấy buồn nôn, nôn mửa liên tục kèm theo những cơn đau quặn bụng dữ dội quanh rốn hoặc vùng hạ vị.

Tiếp sau đó, tình trạng tiêu chảy nhiều lần xuất hiện khiến cơ thể mất đi một lượng lớn chất lỏng và các ion thiết yếu. Một số trường hợp có thể đi kèm sốt nhẹ hoặc sốt cao, ớn lạnh, đau mỏi toàn thân và cảm giác kiệt sức. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu này giúp định hướng cách chăm sóc ban đầu chính xác, ngăn ngừa nguy cơ trụy mạch do thiếu hụt tuần hoàn.

Các nhóm thuốc và dung dịch hỗ trợ thường được chỉ định

Khi đối diện với tình trạng ngộ độc, câu hỏi ngộ độc thực phẩm uống thuốc gì luôn được quan tâm hàng đầu. Về mặt y khoa, nguyên tắc điều trị then chốt không phải là dùng thuốc dập tắt triệu chứng mà là phục hồi thể tích tuần hoàn. Dung dịch bù nước và điện giải oresol là chế phẩm ưu tiên số một, giúp bù đắp kịp thời lượng nước, natri và kali đã mất qua phân và dịch nôn.

Bên cạnh oresol, người bệnh có thể sử dụng paracetamol đơn thuần để hạ sốt hoặc giảm đau bụng ở mức độ vừa phải khi thân nhiệt trên 38,5 độ C. Bổ sung men vi sinh chứa các chủng lợi khuẩn đường ruột cũng hỗ trợ cân bằng lại hệ vi sinh, rút ngắn thời gian rối loạn tiêu hóa. Một số chất hấp phụ bề mặt như diosmectite có thể được cân nhắc để bảo vệ niêm mạc ruột nhưng cần uống cách xa các loại thuốc khác ít nhất hai giờ.

Những loại thuốc tuyệt đối không được tự ý sử dụng

Một sai lầm rất phổ biến trong cộng đồng là uống ngay thuốc cầm tiêu chảy như loperamid hoặc diphenoxylate khi thấy đi ngoài nhiều lần. Về cơ chế sinh lý, nôn mửa và tiêu chảy là phản ứng tự vệ tích cực nhằm tống khứ vi sinh vật gây hại và độc tố ra khỏi đường tiêu hóa. Việc ức chế nhu động ruột khiến các chất độc bị ứ đọng lại, thấm ngược vào máu gây nhiễm độc toàn thân nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, việc tự ý mua kháng sinh uống khi chưa có chẩn đoán xác định từ bác sĩ chuyên khoa cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đa phần các vụ ngộ độc thực phẩm xuất phát từ ngoại độc tố vi khuẩn có sẵn trong đồ ăn hoặc do virus, những tác nhân này hoàn toàn không đáp ứng với kháng sinh. Dùng sai kháng sinh không chỉ làm tổn thương hệ vi sinh vật có lợi mà còn gây tình trạng kháng kháng sinh trong tương lai.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa người bệnh đi khám ngay

Mặc dù đa số các ca ngộ độc thực phẩm nhẹ có thể tự phục hồi sau hai đến ba ngày nếu được bù nước tốt, nhưng người bệnh không được chủ quan trước các dấu hiệu trở nặng. Nếu người bệnh xuất hiện tình trạng nôn liên tục không thể giữ được ngụm nước nào, phân có lẫn máu tươi hoặc phân đen nhầy, sốt cao liên tục không hạ thì cần đến bệnh viện ngay lập tức.

Ngoài ra, các biểu hiện mất nước trầm trọng như mắt trũng sâu, môi khô nứt nẻ, da nhăn nheo, tiểu rất ít hoặc nước tiểu màu sẫm đặc quánh, chóng mặt khi đứng dậy, lú lẫn, tụt huyết áp đều là tình trạng cấp cứu nội khoa. Nhóm đối tượng có nguy cơ cao như trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính cần được nhân viên y tế theo dõi sát sao tại cơ sở chuyên khoa.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc cầm đi ngoài, thuốc chống nôn tác động thần kinh trung ương hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người có bệnh nền suy thận, tim mạch cần đến ngay bệnh viện khi nghi ngờ ngộ độc thực phẩm.

Tóm tắt

Ngộ độc thực phẩm là sự cố tiêu hóa thường gặp nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát an toàn nếu xử trí đúng cách ngay từ đầu. Thay vì nóng vội tìm kiếm các loại thuốc đặc trị hay thuốc cầm tiêu chảy, việc bù nước đúng kỹ thuật kết hợp theo dõi sát các phản ứng của cơ thể là giải pháp cốt lõi giúp hệ tiêu hóa phục hồi tự nhiên. Khi triệu chứng kéo dài hoặc diễn tiến nặng, người bệnh cần đến bệnh viện thăm khám kịp thời.