Ngộ độc thực phẩm có nên uống nước đường không và cách bù nước

Ngộ độc thực phẩm có nên uống nước đường là gì?

Ngộ độc thực phẩm là hội chứng bệnh lý cấp tính xảy ra do tiêu thụ thức ăn hoặc nước uống bị nhiễm độc tố vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc hóa chất độc hại. Biểu hiện điển hình của tình trạng này gồm buồn nôn, nôn mửa nhiều lần, đau quặn bụng từng cơn và đi ngoài phân lỏng. Hậu quả tức thì và đáng lo ngại nhất của quá trình này là sự sụt giảm nhanh chóng của khối lượng tuần hoàn và mất cân bằng các chất điện giải thiết yếu như natri, kali và clorid. Khi cơ thể thiếu hụt nước và khoáng chất, người bệnh dễ rơi vào trạng thái mệt lả, tụt huyết áp, hoa mắt chóng mặt và có nguy cơ suy kiệt. Do đó, mục tiêu cấp thiết nhất trong chăm sóc ban đầu luôn là bù lại lượng nước đã mất qua đường tiêu hóa một cách khoa học, đồng thời bảo vệ niêm mạc ruột đang trong giai đoạn nhạy cảm.

Vì sao không nên dùng nước đường đậm đặc khi ngộ độc thực phẩm

Uống nước đường đậm đặc khi đang bị tiêu chảy và nôn ói có thể gây ra hiện tượng tiêu chảy thẩm thấu. Khi dung dịch có nồng độ carbohydrate cao đi vào lòng ruột, ruột không kịp hấp thu toàn bộ lượng đường này do niêm mạc đang bị viêm nhiễm và tổn thương bởi độc tố vi khuẩn. Lượng đường dư thừa sẽ làm tăng áp lực thẩm thấu, kéo nước từ các mô mạch máu xung quanh vào bên trong lòng ống tiêu hóa theo cơ chế tự nhiên.

Kết quả là lượng phân lỏng tăng lên nhanh chóng, số lần đi ngoài nhiều hơn và các cơn đau quặn bụng trở nên dữ dội hơn. Bên cạnh đó, nước đường tự pha chỉ cung cấp năng lượng tức thời từ đường đơn mà hoàn toàn không chứa đủ các ion điện giải quan trọng như natri hay kali. Việc nạp vào lượng nước chỉ chứa đường không giúp tái lập cân bằng nội môi mà còn khiến tình trạng rối loạn điện giải tiềm ẩn trở nên phức tạp hơn đối với người bệnh.

Dung dịch bù nước và điện giải chuẩn y khoa cần ưu tiên

Lựa chọn hàng đầu và an toàn nhất để bù lượng dịch đã mất là dung dịch bù nước đường uống oresol theo công thức chuẩn. Oresol chứa tỷ lệ tối ưu giữa glucose và natri, kích hoạt cơ chế đồng vận chuyển qua niêm mạc ruột non giúp nước được hấp thu vào máu hiệu quả ngay cả khi ruột đang bị kích ứng.

Người chăm sóc cần pha đúng liều lượng nước theo hướng dẫn trên bao bì gói oresol, tuyệt đối không tự ý pha quá đặc hoặc quá loãng vì đều gây mất cân bằng thẩm thấu. Ngoài oresol, người bệnh có thể bổ sung thêm nước lọc đun sôi để nguội, nước cháo loãng nấu với một chút muối tinh hoặc nước dừa tươi tự nhiên với lượng vừa phải. Việc uống nên được chia thành từng ngụm nhỏ cách nhau vài phút, tránh uống vội vàng một lượng lớn cùng lúc vì dễ kích thích phản xạ nôn của dạ dày.

Chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi giúp niêm mạc ruột hồi phục

Trong giai đoạn cấp tính của ngộ độc thực phẩm, hệ tiêu hóa cần được nghỉ ngơi để giảm bớt gánh nặng co bóp và bài tiết. Khi người bệnh đã giảm nôn và có thể dung nạp thức ăn, nên bắt đầu bằng các món thanh đạm, mềm, dễ tiêu hóa như cháo trắng, súp rau củ hoặc bánh mì nướng khô. Những món ăn này cung cấp năng lượng nhẹ nhàng mà không tạo áp lực lên thành ruột.

Cần tránh tuyệt đối các loại thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ chiên xào cay nóng, sữa tươi và các chế phẩm từ bơ sữa trong vài ngày đầu vì chúng dễ gây đầy hơi và tiêu chảy kéo dài. Người bệnh cũng cần kiêng các loại nước ngọt có gas, nước tăng lực, cà phê và rượu bia. Nghỉ ngơi tại nơi thoáng mát, giữ ấm vùng bụng và ngủ đủ giấc sẽ hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn để đào thải độc tố ra khỏi cơ thể.

Lưu ý an toàn

Người bệnh không nên tự ý mua và sử dụng các loại thuốc cầm tiêu chảy hoặc thuốc chống nôn mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Việc cầm tiêu chảy quá sớm có thể khiến vi khuẩn và độc tố bị giữ lại lâu hơn trong lòng ruột, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng máu và kéo dài thời gian phát bệnh. Cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện các dấu hiệu mất nước nặng như môi khô nứt nẻ, mắt trũng sâu, tiểu rất ít hoặc nước tiểu sẫm màu, sốt cao liên tục, nôn mửa không dứt hoặc đi ngoài ra máu.

Tóm tắt

Nước đường đậm đặc không phải là giải pháp phù hợp khi bị ngộ độc thực phẩm vì có nguy cơ làm nặng thêm tình trạng tiêu chảy thẩm thấu. Ưu tiên bù nước và điện giải đúng cách bằng oresol pha chuẩn kết hợp chế độ ăn uống thanh đạm là giải pháp hồi phục an toàn nhất. Người bệnh luôn cần chú ý theo dõi sát các diễn biến sức khỏe để kịp thời tìm kiếm sự can thiệp y tế khi có dấu hiệu bất thường.