Ngất xỉu co giật do nguyên nhân gì và có nguy hiểm không
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Ngất xỉu co giật là tình trạng người bệnh bị mất ý thức đột ngột kèm theo các cử động gồng người hoặc giật cơ ngắn. Hiện tượng này thường xảy ra khi lưu lượng máu tuần hoàn lên não bộ bị giảm sút tạm thời, khiến các tế bào thần kinh thiếu oxy trong vài giây.
Hiện tượng ngất kèm co giật khiến nhiều người lo lắng và dễ nhầm lẫn với cơn động kinh. Tuy nhiên, ngất co giật thường có thời gian diễn ra rất ngắn, người bệnh hồi phục ý thức nhanh chóng khi nằm phẳng và không bị lú lẫn kéo dài sau cơn.
Mặc dù nhiều trường hợp ngất xỉu co giật do phản xạ thần kinh lành tính, tình trạng này vẫn tiềm ẩn rủi ro chấn thương do té ngã hoặc cảnh báo bệnh lý tim mạch, thần kinh cần được bác sĩ chuyên khoa khám đánh giá.
Ngất xỉu co giật là gì?
Ngất xỉu co giật là hiện tượng suy giảm lưu lượng máu cung cấp cho brain/não bộ trong khoảng thời gian rất ngắn, dẫn đến ngất và kèm theo các cử động rung giật cơ tự phát. Khi áp lực máu lên não tụt giảm đột ngột, hoạt động của vỏ thần kinh bị gián đoạn khiến người bệnh ngất đi. Trong vài giây thiếu oxy đó, các trung tâm thần kinh dưới vỏ não phát ra xung động bất thường gây giật nhẹ tay chân hoặc gồng cứng cơ thể. Khác với cơn động kinh có bản chất là sự phóng điện bất thường từ vỏ brain/não, ngất co giật chỉ là hậu quả thứ phát của tình trạng tưới máu não kém. Hiện tượng này có thể xuất hiện khi gặp yếu tố kích thích thần kinh phế vị, tụt huyết áp đột ngột hoặc rối loạn nhịp tim.
Nguyên nhân gây ra hiện tượng ngất xỉu co giật
Tình trạng ngất xỉu co giật xuất phát từ nhiều nguyên nhân sinh lý và bệnh lý khác nhau, phổ biến nhất là phản xạ thần kinh phế vị. Khi người bệnh gặp cảm xúc mạnh, đau đột ngột, đứng lâu ở môi trường oi nóng hoặc căng thẳng, hệ thần kinh tự chủ phản ứng bằng cách làm chậm nhịp tim và giãn mạch, gây tụt huyết áp làm não thiếu máu tạm thời.
Một nguyên nhân khác là tụt huyết áp tư thế khi đứng dậy đột ngột, làm máu dồn xuống hai chân làm giảm dòng máu trở về tim. Bên cạnh đó, các bệnh lý tim mạch như rối loạn nhịp tim, hẹp van tim hay bệnh cơ tim là nhóm nguyên nhân nguy hiểm gây ngất. Tình trạng mất nước, hạ đường huyết hoặc tác dụng phụ của thuốc huyết áp cũng làm tăng nguy cơ ngất co giật.
Phân biệt ngất xỉu co giật và cơn động kinh
Cơn co giật trong lúc ngất xỉu rất dễ nhầm với động kinh. Điểm khác biệt quan trọng nằm ở thời gian diễn biến và trạng thái sau cơn. Trong ngất xỉu co giật, cơn giật cơ thường chỉ kéo dài dưới mười lăm giây, các cử động giật không đồng bộ và người bệnh tỉnh lại nhanh chóng sau khi được nằm phẳng, không bị lú lẫn kéo dài.
Ngược lại, cơn động kinh thường kéo dài vài phút, kèm theo biểu hiện tím tái môi, sùi bọt đắng, cắn lưỡi hoặc mất kiểm soát tiểu tiện. Sau dứt cơn động kinh, người bệnh thường ngủ sâu hoặc lú lẫn trong thời gian dài. Bác sĩ chuyên khoa thần kinh sẽ kết hợp điện não đồ và thăm khám lâm sàng để chẩn đoán chính xác.
Mức độ nguy hiểm và biến chứng có thể gặp
Mức độ nguy hiểm của ngất xỉu co giật phụ thuộc vào nguyên nhân nền và bối cảnh xảy ra. Với ngất do phản xạ thần kinh phế vị ở người trẻ, tình trạng này thường lành tính và không để lại tổn thương não vĩnh viễn. Nguy cơ trực tiếp nhất là chấn thương sọ não hay gãy xương do ngã quỵ đột ngột.
Tuy nhiên, nếu ngất xỉu co giật do các bệnh lý tim mạch như rối loạn nhịp thất hay block tim, đây là cảnh báo nguy hiểm đến tính mạng. Những trường hợp ngất xuất hiện khi đang gắng sức, ngất khi nằm hoặc gia đình có tiền sử đột tử cần được thăm khám y tế khẩn cấp.
Cách xử trí sơ cứu an toàn cho người bị ngất co giật
Khi gặp người bị ngất xỉu co giật, cần đỡ người bệnh nằm phẳng ở nơi an toàn, nâng hai chân cao hơn mức tim khoảng ba mươi centimet để tăng dòng máu về não. Nới lỏng quần áo ở cổ và thắt lưng để đường thở thông thoáng, nghiêng đầu người bệnh sang một bên phòng ngừa hít sấy chất nôn.
Tuyệt đối không nhét vật cứng, khăn hay ngón tay vào miệng người bệnh trong lúc co giật. Không vắt chanh hay nhỏ nước khi người bệnh chưa tỉnh hẳn. Nếu cơn ngất kéo dài trên một phút hoặc người bệnh không tỉnh lại, cần gọi cấp cứu y tế ngay lập tức.
Lưu ý an toàn
Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục y học phổ thông và không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp. Hiện tượng ngất xỉu co giật có biểu hiện đa dạng ở từng cá nhân. Người bệnh tuyệt đối không tự chẩn đoán, không tự mua thuốc hay thay đổi liều dùng thuốc mà không có chỉ định từ bác sĩ. Khi xuất hiện các cơn ngất tái phát hoặc bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế thăm khám.
Tóm tắt
Ngất xỉu co giật là phản ứng thần kinh do giảm lưu lượng máu lên não tạm thời, cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá nguyên nhân chính xác. Việc nhận biết sớm dấu hiệu, sơ cứu đúng cách và trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế sẽ giúp quản lý an toàn tình trạng này.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Ngất xỉu co giật có phải là dấu hiệu của bệnh động kinh không?
Ngất xỉu co giật không phải là động kinh. Ngất do não bị thiếu máu nuôi tạm thời gây giật cơ ngắn, còn động kinh xuất phát từ sự phóng điện bất thường ở vỏ não. Người bệnh cần khám chuyên khoa thần kinh để được xác định chính xác.
Vì sao người bị ngất xỉu lại xuất hiện triệu chứng co giật?
Khi dòng máu nuôi脑 sụt giảm đột ngột trong vài giây, vỏ não tạm thời ngưng hoạt động. Lúc này các trung tâm thần kinh phía dưới phát ra phản xạ giật cơ tự phát trước khi tuần hoàn não được khôi phục.
Người bị ngất xỉu co giật nên đi khám chuyên khoa nào?
Người bệnh nên thăm khám tại chuyên khoa Thần kinh và chuyên khoa Tim mạch. Bác sĩ sẽ thực hiện kiểm tra như điện tâm đồ, siêu âm tim, điện não đồ để tìm nguyên nhân gây ra cơn ngất.
Nên làm gì khi có cảm giác sắp bị ngất xỉu?
Khi thấy hoa mắt, chóng mặt hoặc vã mồ hôi lạnh, bạn nên ngồi hoặc nằm xuống ngay lập tức, nâng cao chân để hỗ trợ máu dồn về não. Tránh cố gắng đứng vững vì dễ té ngã gây chấn thương.
Khi nào cần đưa người bị ngất xỉu co giật đi cấp cứu?
Cần đưa người bệnh đi cấp cứu ngay nếu cơn ngất kéo dài trên một phút, người bệnh không khôi phục ý thức, kèm đau ngực, khó thở, co giật kéo dài hoặc bị chấn thương vùng đầu do té ngã.
