Ngạt khí gas: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách sơ cứu khẩn cấp

Ngạt khí gas là gì?

Khí gas sử dụng trong dân dụng thường là hỗn hợp hydrocarbon gồm propan và butan được nén lỏng. Về bản chất, các loại khí này không có mùi tự nhiên nhưng được nhà sản xuất chủ động bổ sung chất tạo mùi mercaptan để người dân dễ dàng phát hiện khi có rò rỉ. Khi khí gas thất thoát trong không gian kín như căn hộ, bếp gia đình hoặc phòng trọ không có lỗ thông hơi, lượng khí gas nặng hơn không khí sẽ chìm xuống dưới rồi nhanh chóng lan rộng, đẩy oxy ra khỏi phòng. Quá trình này gây ra hiện tượng ngạt cơ học do thiếu hụt trầm trọng nồng độ oxy hít vào. Bên cạnh đó, nếu thiết bị dùng gas cháy không hoàn toàn trong điều kiện thiếu không khí, lượng lớn khí carbon monoxide (CO) sẽ sinh ra. Đây là chất độc cực mạnh gắn chặt với hemoglobin trong máu, ngăn chặn quá trình vận chuyển oxy đến não và tim, dẫn đến nguy cơ tử vong nhanh chóng cho những người ở trong phòng.

Nguyên nhân dẫn đến ngạt khí gas trong sinh hoạt gia đình

Phần lớn các sự cố ngạt khí gas xuất phát từ sự bất cẩn trong quá trình đun nấu hoặc xuống cấp của hệ thống dẫn khí. Đường ống dẫn gas bị chuột cắn, mối nối lỏng lẻo, van điều áp hư hỏng hoặc bình gas quá hạn kiểm định là những nguồn rò rỉ phổ biến nhất. Ngoài ra, thói quen quên tắt bếp sau khi nấu nướng, nước tràn làm tắt lửa trong khi gas vẫn tiếp tục xả ra cũng rất thường gặp.

Một yếu tố nguy cơ nghiêm trọng khác là việc sử dụng bếp gas, bình nước nóng chạy bằng gas hoặc các thiết bị đốt khí trong không gian kín mít, không có quạt thông gió hay cửa sổ mở. Trong môi trường khép kín này, quá trình đốt tiêu hao hết oxy cục bộ và sinh ra lượng lớn khí carbon monoxide độc hại. Người ngủ say hoặc người già, trẻ nhỏ sống trong phòng trọ chật hẹp là nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi sự cố xảy ra.

Biểu hiện điển hình của tình trạng thiếu oxy và nhiễm độc khí gas

Các triệu chứng xuất hiện phụ thuộc vào nồng độ khí tích tụ và thời gian người bệnh tiếp xúc trong môi trường kín. Ở mức độ nhẹ, người hít phải khí gas thường cảm thấy đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, hoa mắt, tức ngực và cảm giác khó thở nhẹ. Đôi khi người bệnh có thể nhầm lẫn các dấu hiệu này với cảm cúm, say nắng hoặc mệt mỏi thông thường.

Khi nồng độ khí tăng cao hoặc hít phải lượng lớn khí carbon monoxide sinh ra từ đám cháy thiếu khí, hệ thần kinh và tim mạch sẽ suy sụp nhanh chóng. Nạn nhân có biểu hiện thở dốc, tim đập nhanh, lú lẫn, mất khả năng phối hợp động tác, không thể tự mở cửa để thoát ra ngoài. Trong các trường hợp nhiễm độc nặng, nạn nhân sẽ rơi vào trạng thái co giật, hôn mê sâu, tím tái môi đầu chi và ngừng tuần hoàn hô hấp.

Quy trình sơ cứu và xử lý an toàn tại hiện trường có rò rỉ khí gas

Nguyên tắc đầu tiên và tối quan trọng khi phát hiện rò rỉ khí gas là tuyệt đối không bật tắt công tắc điện, không quẹt lửa, không sử dụng điện thoại hay tạo ra bất kỳ tia lửa nào có thể kích nổ. Người cứu hộ cần lập tức che mũi miệng bằng khăn ẩm, nhanh chóng mở toang toàn bộ các cửa sổ và cửa ra vào để không khí bên ngoài lùa vào làm loãng nồng độ khí độc.

Nếu an toàn, hãy khẩn trương khóa van bình gas và nhanh chóng kéo nạn nhân ra khỏi khu vực nhiễm khí đến nơi thoáng gió. Đặt nạn nhân nằm nghiêng an toàn để tránh hít sặc nếu có nôn ói, nới lỏng cổ áo và thắt lưng để đường thở thông thoáng. Nếu nạn nhân bất tỉnh và ngưng thở, cần tiến hành hồi sức tim phổi cơ bản ngay lập tức đồng thời gọi số điện thoại cấp cứu 115 để nhận được sự hỗ trợ y tế chuyên nghiệp.

Biện pháp chủ động phòng ngừa sự cố rò rỉ khí gas tại nhà

Để ngăn chặn nguy cơ ngạt và cháy nổ, mỗi gia đình cần lựa chọn bình gas và linh kiện dẫn gas từ các thương hiệu uy tín, có tem chống hàng giả và kiểm định an toàn rõ ràng. Định kỳ kiểm tra ống mềm dẫn gas, van khóa và thay mới đường ống dẫn khí sau mỗi 2 đến 3 năm sử dụng để tránh tình trạng cao su lão hóa, nứt nẻ gây rò rỉ.

Bếp gas nên được bố trí ở nơi thông thoáng, có cửa sổ hoặc lắp quạt thông gió hướng ra ngoài trời, không nên đặt bếp trong phòng kín không có đối lưu không khí. Luôn duy trì thói quen khóa van bình gas ngay sau khi hoàn thành việc nấu nướng. Việc trang bị thêm thiết bị cảm biến cảnh báo rò rỉ khí gas tự động tại khu vực bếp cũng là giải pháp hữu hiệu giúp phát hiện sớm nguy cơ trước khi khí gas đạt tới nồng độ nguy hiểm.

Lưu ý an toàn

Khi tiếp cận hiện trường nghi ngờ có rò rỉ khí gas, an toàn của người cứu hộ phải được ưu tiên hàng đầu; tuyệt đối không lao vào không gian kín nếu bản thân không có trang bị bảo hộ hoặc cảm thấy choáng váng. Không bao giờ bật quạt điện để tản khí vì tia lửa điện từ chổi than động cơ có thể gây nổ tức thì. Thông tin trong bài viết chỉ mang tính giáo dục cộng đồng về kỹ năng sơ cứu ban đầu, không thay thế can thiệp của đội cứu hộ chuyên nghiệp và bác sĩ cấp cứu. Mọi nạn nhân ngạt khí gas sau khi hồi tỉnh đều bắt buộc phải được chuyển đến bệnh viện để tầm soát biến chứng thiếu oxy não và tổn thương cơ tim.

Tóm tắt

Ngạt khí gas là tai nạn cực kỳ nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu mỗi người dân luôn nâng cao ý thức an toàn trong sử dụng thiết bị đun nấu. Khi xảy ra sự cố, sự bình tĩnh, thao tác sơ cứu chuẩn xác và việc nhanh chóng liên hệ với cơ sở y tế gần nhất chính là yếu tố quyết định để giành lại mạng sống cho nạn nhân.