Nấm miệng ở trẻ em có nguy hiểm không và cách phòng ngừa

Nấm miệng ở trẻ em là gì?

Nấm miệng ở trẻ em, dân gian thường gọi là tưa lưỡi, là hiện tượng nhiễm nấm men tại lớp niêm mạc khoang miệng, niêm mạc má, lợi hoặc vòm họng. Vi nấm Candida albicans bình thường vẫn có thể tồn tại một lượng nhỏ trong khoang miệng mà không gây hại nhờ sự cân bằng của hệ vi khuẩn có lợi và sức đề kháng tự nhiên.

Tuy nhiên, ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hệ miễn dịch còn non nớt cùng thói quen ngậm núm ti, đồ chơi tạo điều kiện thuận lợi cho nấm men sinh sôi mạnh mẽ. Ngoài ra, việc trẻ phải sử dụng kháng sinh kéo dài để điều trị các bệnh lý nhiễm khuẩn khác cũng có thể vô tình tiêu diệt các lợi khuẩn đường miệng, phá vỡ thế cân bằng và kích hoạt nấm miệng bùng phát. Nhận biết sớm tình trạng này giúp can thiệp kịp thời, hạn chế biến chứng khó chịu cho trẻ.

Mức độ nguy hiểm của nấm miệng đối với sức khỏe trẻ nhỏ

Nấm miệng ở trẻ em phần lớn là tình trạng nhiễm trùng bề mặt niêm mạc do nấm men Candida albicans gây ra. Ở mức độ nhẹ, bệnh thường không đe dọa trực tiếp tới tính mạng nhưng gây cảm giác đau rát, khó chịu trong khoang miệng. Điều này khiến trẻ quấy khóc, lười bú, bỏ ăn kéo dài, dẫn đến nguy cơ sụt cân, suy dinh dưỡng hoặc mất nước cục bộ.

Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, nấm có thể phát triển lan rộng xuống vòm họng, thực quản và đường tiêu hóa. Đối với những trẻ sinh non, trẻ nhẹ cân hoặc có hệ miễn dịch suy giảm, nấm Candida có nguy cơ xâm nhập sâu hơn vào niêm mạc, làm tăng khả năng nhiễm trùng toàn thân. Vì vậy, việc theo dõi sát sao biểu hiện tại khoang miệng của trẻ là điều rất cần thiết.

Những dấu hiệu nhận diện nấm miệng thường gặp ở trẻ

Biểu hiện đặc trưng nhất của nấm miệng là sự xuất hiện của các mảng hoặc đốm trắng sữa bám trên bề mặt lưỡi, nướu răng, niêm mạc má và vòm miệng. Những mảng trắng này thường trông giống như cặn sữa nhưng khó lau sạch. Nếu dùng lực gạt đi, niêm mạc bên dưới thường đỏ ửng và rất dễ chảy máu.

Bên cạnh tổn thương tại chỗ, trẻ thường có biểu hiện quấy khóc nhiều hơn bình thường, đặc biệt là khi ngậm núm vú hoặc khi nuốt thức ăn. Một số trẻ có thể chảy nhiều nước dãi, miệng có mùi hôi nhẹ, bỏ bú đột ngột hoặc ngủ không sâu giấc do cảm giác ngứa rát liên tục trong khoang miệng.

Các biện pháp phòng ngừa nấm miệng hiệu quả cho trẻ

Chăm sóc vệ sinh hằng ngày đóng vai trò then chốt trong việc giảm thiểu nguy cơ phát sinh nấm Candida ở trẻ nhỏ. Đối với trẻ bú mẹ, người mẹ cần lau sạch đầu vú bằng khăn mềm và nước ấm trước cũng như sau mỗi cữ bú. Nếu người mẹ có biểu hiện nứt đầu ti hoặc đau rát, cần đi khám để tránh lây nhiễm chéo nấm sang miệng trẻ.

Đối với trẻ sử dụng sữa công thức, toàn bộ bình sữa, núm ti cao su và dụng cụ pha chế cần được rửa sạch, tiệt trùng bằng nước sôi hoặc máy tiệt trùng chuyên dụng sau mỗi lần sử dụng. Núm vú giả, đồ chơi gặm nướu cũng phải được làm sạch thường xuyên vì đây là nguồn chứa vi nấm dễ xâm nhập vào khoang miệng khi trẻ đưa đồ vật vào miệng.

Hướng dẫn vệ sinh khoang miệng đúng cách hàng ngày

Vệ sinh khoang miệng cho trẻ cần được thực hiện nhẹ nhàng và đều đặn mỗi ngày. Cha mẹ nên chuẩn bị gạc rơ lưỡi y tế tiệt trùng, dùng một lần và nước muối sinh lý hoặc dung dịch vệ sinh chuyên dụng dành cho trẻ nhỏ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa nhi.

Trước khi tiến hành, người chăm sóc phải rửa sạch tay bằng xà phòng sát khuẩn. Luồn gạc mềm vào ngón tay trỏ, thấm ẩm dung dịch rồi nhẹ nhàng lau quanh vùng nướu, mặt trong hai má và cuối cùng là bề mặt lưỡi theo một chiều từ trong ra ngoài. Cần tránh đưa ngón tay quá sâu vào cuống họng để không kích thích phản xạ nôn trớ của trẻ, đồng thời không chà xát mạnh gây trầy xước niêm mạc.

Lưu ý an toàn

Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc kháng nấm dạng uống hoặc bôi cho trẻ khi chưa có sự thăm khám và chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Tránh áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa được kiểm chứng y khoa như đánh tưa lưỡi bằng mật ong, nước lá cây lạ vì rất dễ gây kích ứng niêm mạc, ngộ độc hoặc dị ứng nguy hiểm. Nếu các tổn thương trắng lan rộng kèm theo sốt, trẻ bỏ bú hoàn toàn hoặc có dấu hiệu mất nước, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra ngay.

Tóm tắt

Nấm miệng ở trẻ em là tình trạng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và phòng tránh tốt bằng việc chăm sóc, vệ sinh khoang miệng khoa học. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa nhi để được chẩn đoán chính xác và tư vấn phác đồ phù hợp, giúp bảo vệ toàn diện sức khỏe răng miệng của trẻ.