Mùa thủy đậu vào tháng mấy và cách phòng ngừa

Mùa thủy đậu vào tháng mấy là gì?

Thủy đậu là bệnh lý nhiễm trùng ngoài da kết hợp biểu hiện toàn thân rất phổ biến, có khả năng lây lan nhanh qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ nốt phỏng rạ. Bệnh ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi, nhưng tần suất mắc cao nhất vẫn là ở nhóm trẻ nhỏ chưa có miễn dịch bảo vệ.

Mặc dù phần lớn các trường hợp diễn tiến lành tính và tự hồi phục sau một đến hai tuần, thủy đậu vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây ra các biến chứng nghiêm trọng như nhiễm trùng da thứ phát, viêm mô tế bào, viêm phổi do virus hoặc viêm màng não. Đối với phụ nữ mang thai, người cao tuổi và các đối tượng suy giảm miễn dịch, việc phơi nhiễm với nguồn bệnh đòi hỏi sự giám sát y tế chặt chẽ nhằm tránh những tổn thương lâu dài.

Thời điểm mùa thủy đậu bùng phát trong năm

Tại Việt Nam và nhiều quốc gia có khí hậu nhiệt đới, bệnh thủy đậu thường bắt đầu gia tăng số ca nhiễm từ khoảng tháng 1 và kéo dài đỉnh điểm đến hết tháng 4 hoặc tháng 5. Đây là khoảng thời gian giao mùa giữa đông sang xuân, độ ẩm không khí tăng cao cùng tiết trời se lạnh tạo điều kiện lý tưởng cho virus sống sót lâu hơn trong môi trường tự nhiên.

Sự giao lưu tiếp xúc tăng mạnh sau các kỳ nghỉ lễ, tết và sự tập trung đông đúc tại trường mầm non, trường tiểu học là tác nhân khiến bệnh bùng phát thành các ổ dịch cục bộ. Khi bước vào những tháng hè khô ráo và nhiệt độ tăng cao, chu kỳ lây nhiễm của virus có xu hướng chững lại, tuy nhiên các trường hợp ca bệnh đơn lẻ vẫn có thể ghi nhận rải rác trong suốt năm nếu cộng đồng chưa đạt được miễn dịch bao phủ đầy đủ.

Phương thức lây truyền và yếu tố thuận lợi phát tán virus

Virus gây bệnh thủy đậu có tốc độ lây nhiễm cực kỳ mạnh mẽ, chủ yếu qua hai con đường chính là hô hấp và tiếp xúc cơ học. Khi người mang mầm bệnh ho, hắt hơi, sổ mũi hoặc nói chuyện, các giọt bắn li ti mang virus sẽ phân tán vào không khí và nhanh chóng xâm nhập vào niêm mạc mắt, mũi, miệng của những người xung quanh chưa có kháng thể bảo vệ.

Bên cạnh đó, việc chạm tay trực tiếp vào dịch tiết vỡ ra từ các bóng nước trên da hoặc cầm nắm vật dụng, đồ chơi, chăn gối dính dịch chứa virus rồi đưa lên mặt cũng là con đường truyền bệnh thường gặp. Thời kỳ có khả năng lây lan mạnh nhất bắt đầu từ khoảng một đến hai ngày trước khi các ban dát đỏ xuất hiện và kéo dài liên tục cho tới khi toàn bộ các tổn thương phỏng nước đóng vảy hoàn toàn khô ráo.

Tiêm vắc xin tạo miễn dịch chủ động phòng bệnh

Tiêm chủng vắc xin thủy đậu là biện pháp phòng ngừa đặc hiệu và mang lại hiệu quả bảo vệ cao nhất hiện nay. Vắc xin giúp cơ thể kích thích sinh kháng thể chủ động, từ đó giảm thiểu tối đa nguy cơ nhiễm bệnh hoặc nếu chẳng may mắc phải thì các biểu hiện lâm sàng cũng diễn tiến nhẹ nhàng hơn, giảm đáng kể nguy cơ xảy ra biến chứng đe dọa tính mạng.

Trẻ nhỏ từ 9 đến 12 tháng tuổi trở lên cùng thanh thiếu niên và người trưởng thành chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm đủ liều nên chủ động đến các cơ sở y tế để được tư vấn lịch tiêm chủng phù hợp. Phụ nữ có kế hoạch mang thai cũng được khuyến nghị hoàn tất lịch tiêm phòng trước thời điểm thụ thai theo đúng hướng dẫn chuyên môn để phòng ngừa nguy cơ lây truyền virus sang thai nhi.

Vệ sinh cá nhân và quản lý môi trường sinh hoạt

Cùng với việc tiêm phòng, duy trì lối sống lành mạnh và thực hành vệ sinh hàng ngày là lá chắn quan trọng giúp ngăn ngừa virus xâm nhập vào cơ thể. Mỗi cá nhân nên tạo thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi chảy, nhất là sau khi ho, xì mũi, đi vệ sinh hoặc tiếp xúc với các bề mặt công cộng. Tránh thói quen sờ tay lên mắt, mũi hoặc miệng khi tay chưa được làm sạch.

Không gian sống và phòng học cần được thông gió tự nhiên thường xuyên, mở cửa sổ đón ánh nắng mặt trời nhằm hạn chế nồng độ mầm bệnh lưu cữu trong không khí kín. Các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, lan can cầu thang, bàn ghế và đồ chơi của trẻ nhỏ nên được lau rửa định kỳ bằng dung dịch sát khuẩn thông thường để triệt tiêu nguồn lây tiềm ẩn.

Cách ly và xử trí an toàn khi xuất hiện ca nhiễm

Khi gia đình hoặc cơ sở giáo dục phát hiện người có các dấu hiệu nghi ngờ mắc thủy đậu như sốt nhẹ, mệt mỏi và bắt đầu nổi ban đỏ hoặc phỏng nước, cần thực hiện cách ly y tế tại phòng riêng ngay lập tức. Người bệnh nên nghỉ học, nghỉ làm cho đến khi tất cả các nốt đậu đã khô và tróc vảy, thông thường kéo dài khoảng bảy đến mười ngày kể từ khi phát ban.

Người chăm sóc cần đeo khẩu trang y tế, rửa tay sạch sẽ trước và sau mỗi lần tiếp xúc, đồng thời sắp xếp đồ dùng cá nhân riêng biệt như bát đũa, cốc uống nước, khăn mặt và chăn màn. Quần áo và khăn của người bệnh nên được giặt riêng bằng xà phòng rồi phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc ủi nhiệt độ cao để tiêu diệt mầm bệnh, bảo vệ an toàn cho các thành viên còn lại trong gia đình.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất phổ biến kiến thức giáo dục sức khỏe cộng đồng, hoàn toàn không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người chăm sóc tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc bôi các loại thuốc mỡ, lá cây lạ lên nốt phỏng rạ khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường như sốt cao liên tục không hạ, lờ đờ, khó thở hoặc nốt phỏng rạ chảy mủ, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Mùa thủy đậu thường gia tăng mạnh vào thời điểm giao mùa đông xuân, mang lại nhiều lo ngại cho cộng đồng nếu không có biện pháp can thiệp sớm. Việc chủ động tiêm phòng vắc xin đúng lịch kết hợp với giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống là chìa khóa then chốt để bảo vệ sức khỏe cả gia đình. Khi có nghi ngờ lây nhiễm, hãy chủ động liên hệ bác sĩ để nhận được tư vấn chăm sóc an toàn và hiệu quả.