Mùa dại tháng mấy và thời điểm bệnh dại gia tăng trong năm

Mùa dại tháng mấy là gì?

Bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm từ động vật lây sang người nguy hiểm nhất hiện nay. Mặc dù virus dại có khả năng lưu hành liên tục trong suốt cả năm trong quần thể động vật nuôi và động vật hoang dã, tính chất mùa vụ của bệnh vẫn được thể hiện khá rõ rệt qua số liệu giám sát dịch tễ.

Khoảng thời gian từ cuối mùa xuân đến hết mùa hè thường là lúc số lượt người đến các cơ sở y tế để tiêm vắc xin phòng dại và huyết thanh kháng dại tăng cao đột biến. Điều này phản ánh sự tương tác phức tạp giữa yếu tố thời tiết khắc nghiệt, tập tính sinh học của vật chủ mang mầm bệnh và hành vi sinh hoạt ngoài trời của con người trong chu kỳ thời gian nhất định của năm.

Mùa bệnh dại thường xuất hiện vào tháng mấy trong năm

Theo các ghi nhận dịch tễ học bệnh truyền nhiễm, số ca mắc bệnh dại và số người phải đi tiêm phòng phơi nhiễm thường tăng mạnh vào giai đoạn mùa hè, đỉnh điểm rơi vào khoảng từ tháng năm đến tháng tám hằng năm. Đây là thời kỳ thời tiết chuyển sang nắng nóng gay gắt, nền nhiệt độ môi trường tăng cao kéo dài.

Thời điểm gia tăng này liên quan chặt chẽ đến sự thay đổi hành vi sinh học của động vật máu nóng, đặc biệt là loài chó và mèo. Nắng nóng kéo dài khiến động vật dễ căng thẳng, khó chịu, trở nên hung dữ và tăng xu hướng cắn người khi bị kích thích. Đồng thời, đây cũng là kỳ nghỉ hè của học sinh và thời điểm các hoạt động giao lưu ngoài trời diễn ra thường xuyên hơn, làm tăng tần suất tiếp xúc gần giữa người và vật nuôi thả rông. Tuy nhiên, dịch bệnh không biến mất trong các tháng còn lại mà vẫn duy trì nguy cơ lây nhiễm rải rác trong suốt cả năm.

Nguyên nhân khiến bệnh dại bùng phát vào mùa hè nắng nóng

Sự gia tăng số ca phơi nhiễm bệnh dại trong mùa nắng nóng bắt nguồn từ sự kết hợp của nhiều yếu tố môi trường và xã hội. Trước hết, nhiệt độ cao tác động trực tiếp lên hệ thần kinh của chó mèo, khiến chúng dễ cáu gắt và kích động hơn bình thường. Khi gặp các kích thích từ tiếng ồn hoặc người lạ, phản xạ tự vệ và cắn tấn công xảy ra nhanh chóng hơn.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, thói quen nuôi thả rông chó mèo không rọ mõm và tỷ lệ tiêm vắc xin phòng dại cho đàn vật nuôi chưa đạt ngưỡng bao phủ an toàn tại nhiều địa phương là nguyên nhân cốt lõi khiến mầm bệnh lây lan. Mùa hè trẻ em được nghỉ học và vui chơi tự do tại các khu dân cư, công viên, nông thôn dẫn đến nguy cơ bị động vật cào cắn tăng vọt. Ngoài ra, việc người dân chủ quan không tiêm phòng vắc xin dại ngay sau phơi nhiễm mà tự ý theo dõi hoặc dùng mẹo dân gian cũng khiến số ca tử vong tăng lên đáng tiếc.

Mức độ nguy hiểm của virus dại khi xâm nhập cơ thể

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại thuộc họ Rhabdoviridae gây ra, lây truyền từ động vật sang người chủ yếu qua nước bọt thông qua vết cắn, vết cào hoặc liếm lên vùng da trầy xước. Khi virus dại đã xâm nhập và di chuyển dọc theo dây thần kinh đến não bộ, người bệnh sẽ xuất hiện các triệu chứng viêm não tủy tiến triển nhanh chóng.

Giai đoạn toàn phát của bệnh dại biểu hiện dưới hai thể lâm sàng chính là thể hung dữ và thể liệt. Ở thể hung dữ, người bệnh sợ nước, sợ gió, kích động, co thắt thanh quản và rối loạn thần kinh thực vật. Ở thể liệt, người bệnh yếu liệt cơ dần dần bắt đầu từ vị trí vết thương rồi lan lên thân trên. Một khi các triệu chứng lâm sàng đã bộc lộ, tỷ lệ tử vong ở người bệnh gần như là tuyệt đối. Vì vậy, việc phòng ngừa trước khi virus tiếp cận hệ thần kinh trung ương là cơ hội sống sót duy nhất.

Biện pháp chủ động phòng ngừa lây nhiễm bệnh dại

Để chủ động kiểm soát bệnh dại trong các tháng cao điểm, người nuôi thú cưng cần đưa chó mèo đi tiêm phòng vắc xin dại đầy đủ và tiêm nhắc lại hằng năm theo đúng lịch thú y. Khi đưa vật nuôi ra nơi công cộng, bắt buộc phải xích giữ và đeo rọ mõm để đảm bảo an toàn cho người xung quanh, đồng thời không thả rông chó mèo tự do.

Đối với người dân, cần tránh trêu chọc động vật, đặc biệt là khi chúng đang ăn, đang ngủ hoặc chăm sóc con non. Các bậc phụ huynh cần hướng dẫn trẻ nhỏ nhận biết nguy cơ và báo ngay cho người lớn nếu bị bất kỳ con vật nào cào xước. Khi không may xảy ra sự cố bị cắn, việc xử lý rửa vết thương ngay lập tức bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong mười lăm phút và đến ngay trung tâm y tế để tiêm vắc xin phòng dại kết hợp huyết thanh kháng dại là biện pháp quyết định giúp bảo toàn tính mạng.

Lưu ý an toàn

Không được áp dụng các phương pháp dân gian như đắp lá cây, rạch vết thương lấy nọc, hoặc nhờ thầy lang thử dại khi bị động vật cắn. Những cách làm này không có cơ sở khoa học, gây nhiễm trùng vết thương và làm mất thời gian vàng tiêm phòng. Mọi trường hợp phơi nhiễm với động vật nghi dại đều cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và chỉ định phác đồ tiêm ngừa phù hợp.

Tóm tắt

Bệnh dại có thể xuất hiện quanh năm nhưng nguy cơ lây truyền thường tăng cao vào các tháng nắng nóng từ khoảng tháng năm đến tháng tám. Hiểu rõ thời điểm này giúp cộng đồng chủ động quản lý vật nuôi và bảo vệ bản thân. Tiêm phòng vắc xin đầy đủ cho chó mèo kết hợp xử lý vết thương và tiêm chủng dự phòng kịp thời sau phơi nhiễm là biện pháp bảo vệ tính mạng duy nhất trước căn bệnh nguy hiểm này.