Một số lưu ý khi chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh cha mẹ cần biết

Chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh là gì?

Cuống rốn là cầu nối vận chuyển dưỡng chất và oxy từ mẹ sang thai nhi trong suốt thai kỳ. Sau khi em bé chào đời, dây rốn được kẹp và cắt ngắn, để lại một đoạn cuống rốn dài khoảng 2 đến 3 cm. Trong vòng 1 đến 3 tuần đầu tiên, đoạn cuống này sẽ mất dần nước, đổi màu từ trắng trong sang nâu xám rồi đen dần, teo nhỏ lại và tự rụng để tạo thành rốn vĩnh viễn.

Quá trình rụng rốn sinh lý đòi hỏi môi trường sạch sẽ và thông thoáng để tạo vảy tự nhiên. Việc chăm sóc rốn đúng phương pháp không chỉ giúp cuống rốn rụng gọn gàng, liền sẹo đẹp mà quan trọng hơn cả là thiết lập hàng rào ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh trong giai đoạn hệ miễn dịch của trẻ còn rất non yếu.

Nguyên tắc giữ sạch và khô thoáng cuống rốn

Nguyên tắc cốt lõi trong chăm sóc cuống rốn trẻ sơ sinh hiện nay là giữ sạch và để khô tự nhiên. Sau khi kẹp rốn được tháo bỏ, mô cuống rốn sẽ trải qua quá trình hoại tử vô trùng để teo nhỏ và tự tách rời. Không khí thoáng khí là yếu tố tự nhiên giúp quá trình làm khô diễn ra thuận lợi. Thay vì băng kín rốn bằng băng gạc như thói quen cũ, cha mẹ nên để vùng bụng và rốn của bé tiếp xúc với không khí sạch. Khi mặc tã, hãy gập mép tã xuống dưới mức cuống rốn để nước tiểu hoặc phân không dây dính vào vết thương, đồng thời ngăn tã cọ xát gây đau rát.

Quy trình vệ sinh cuống rốn hằng ngày an toàn

Trước khi tiếp xúc hay vệ sinh rốn cho trẻ sơ sinh, người chăm sóc bắt buộc phải rửa sạch tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất 20 giây và lau khô tay bằng khăn sạch. Khi cuống rốn bị dính bụi bẩn, nước tiểu hoặc chất bài tiết, cha mẹ dùng tăm bông hoặc gạc y tế vô trùng thấm nước muối sinh lý natri clorid 0,9% lau nhẹ nhàng từ chân rốn lên thân rốn, rồi lau vùng da xung quanh. Sau đó dùng miếng gạc khô vô khuẩn thấm nhẹ để rốn khô hoàn toàn. Thao tác thực hiện phải dứt khoát nhưng hết sức nhẹ nhàng, không chà xát mạnh.

Những sai lầm nguy hại cần tránh khi chăm sóc rốn

Một sai lầm rất nguy hiểm là rắc bột kháng sinh, đắp lá thuốc, tro bếp hoặc các loại thảo dược truyền miệng lên cuống rốn với hy vọng rốn nhanh khô rụng. Những chất này chứa nhiều nấm mốc và vi khuẩn kỵ khí như trực khuẩn uốn ván, có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết hoặc uốn ván rốn đe dọa tính mạng. Bên cạnh đó, không được tự ý cậy vảy, bứt hoặc kéo cuống rốn khi rốn chưa rụng hoàn toàn dù chỉ còn dính một sợi nhỏ, vì hành động này dễ gây chảy máu nhiều và tạo ngõ vào cho vi khuẩn xâm nhập sâu vào tuần hoàn máu.

Dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng rốn cần đi khám ngay

Nhiễm trùng rốn hay viêm rốn ở trẻ sơ sinh có thể diễn tiến nhanh thành nhiễm khuẩn huyết nếu không can thiệp kịp thời. Cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế có chuyên khoa nhi ngay khi nhận thấy các biểu hiện bất thường gồm chân rốn sưng đỏ, phù nề lan ra vùng da bụng xung quanh, rốn tiết dịch vàng hoặc mủ đục có mùi hôi khó chịu, rỉ máu tươi liên tục khó cầm, trẻ sốt cao hoặc hạ thân nhiệt, bú kém, ngủ li bì, quấy khóc nhiều khi bị chạm nhẹ vào vùng quanh rốn.

Lưu ý an toàn

Thông tin hướng dẫn chăm sóc rốn mang tính chất tham khảo y khoa đại chúng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định từ bác sĩ. Không tự ý bôi đắp bất kỳ loại thuốc hay hóa chất nào lên vùng rốn của trẻ khi chưa có hướng dẫn y tế. Luôn đưa trẻ sơ sinh đến cơ sở y tế chuyên khoa nhi khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu viêm đỏ hoặc chảy dịch bất thường.

Tóm tắt

Chăm sóc cuống rốn đúng cách trong những tuần đầu đời giúp bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi nguy cơ nhiễm trùng nguy hiểm. Cha mẹ hãy kiên nhẫn giữ rốn sạch, khô thoáng tự nhiên và liên hệ ngay bác sĩ chuyên khoa nhi khi nhận thấy dấu hiệu bất thường.