Một số dấu hiệu thường gặp của bong gân đầu gối

Bong gân đầu gối là gì?

Bong gân đầu gối thực chất là tổn thương xảy ra ở hệ thống dây chằng giữ vai trò ổn định khớp gối, bao gồm dây chằng chéo trước, dây chằng chéo sau, dây chằng bên trong và dây chằng bên ngoài. Khi khớp gối bị vặn xoắn đột ngột, va đập trực tiếp hoặc tiếp đất sai tư thế, lực vượt quá sức chịu đựng sinh lý sẽ làm các bó sợi collagen của dây chằng bị giãn, rách một phần hoặc đứt hoàn toàn. Mức độ biểu hiện lâm sàng phụ thuộc chặt chẽ vào số lượng dây chằng tổn thương và mức độ rách mô liên kết. Nhận biết chính xác bản chất của tình trạng này giúp người bệnh chủ động theo dõi và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế chuyên khoa kịp thời.

Cảm giác đau nhức khởi phát đột ngột sau chấn thương

Cơn đau do bong gân đầu gối thường xuất hiện ngay tại thời điểm xảy ra chấn thương hoặc va chạm mạnh. Mức độ đau có thể dao động từ âm ỉ, nhức nhối khi cử động cho đến những cơn đau nhói dữ dội khiến người bệnh không thể tiếp tục đứng vững.

Vị trí đau thường khu trú dọc theo các cấu trúc dây chằng bị tổn thương, chẳng hạn như dải dây chằng chéo trước, dây chằng chéo sau hoặc hai bên khớp gối gồm dây chằng bên trong và bên ngoài. Khi người bệnh cố gắng gập gối, duỗi thẳng chân hoặc dồn trọng lượng cơ thể lên bên chân đau, cảm giác buốt rát sẽ tăng lên rõ rệt. Đau đớn kéo dài thường đi kèm hiện tượng căng cứng các khối cơ xung quanh như cơ đùi và cơ bắp chân do phản ứng tự vệ tự nhiên của hệ cơ xương khớp.

Khớp gối sưng phù nề và bầm tím lan rộng

Phản ứng viêm tự nhiên sau tổn thương dây chằng khớp gối thường kích hoạt quá trình tích tụ dịch và máu bên trong bao khớp. Khớp gối có thể bắt đầu sưng to chỉ sau vài chục phút đến vài giờ kể từ thời điểm chấn thương.

Khu vực quanh xương bánh chè phù nề rõ rệt, da bên ngoài căng bóng và có cảm giác nóng ấm khi chạm tay vào. Nếu các mao mạch hoặc mạch máu nuôi dưỡng dây chằng bị đứt rách, tình trạng bầm tím sẽ xuất hiện dưới da, lan rộng từ mặt trước gối xuống cẳng chân. Tình trạng sưng nề này không chỉ gây khó chịu mà còn làm tăng áp lực nội khớp, khiến mọi cử động co duỗi của người bệnh trở nên vô cùng nặng nề và đau đớn.

Tiếng rắc hoặc cảm giác lục khục trong khớp khi chấn thương

Trong khoảnh khắc xảy ra tai nạn khi chơi thể thao, chuyển hướng đột ngột hoặc trượt ngã, nhiều người bệnh có thể nghe hoặc cảm nhận rất rõ một tiếng rắc, bốp hoặc tách phát ra từ bên trong khớp gối. Đây là một dấu hiệu kinh điển cảnh báo tình trạng sợi dây chằng bị kéo căng quá mức dẫn đến rách hoặc đứt.

Âm thanh này thường xuất hiện rõ nhất trong các chấn thương đứt dây chằng chéo trước hoặc rách sụn chêm kèm theo. Đi liền sau tiếng động lạ thường là cảm giác đau nhói dữ dội và tình trạng khớp gối bị cứng đờ tức thì, khiến nạn nhân ngã quỵ và mất hoàn toàn khả năng di chuyển bình thường ngay lúc đó.

Cảm giác lỏng lẻo và mất vững khi dồn trọng lực

Khi dây chằng chịu trách nhiệm giữ trục liên kết giữa xương đùi và xương chày bị tổn thương, độ vững chắc của khớp gối sẽ suy giảm nghiêm trọng. Người bệnh thường than phiền về cảm giác khớp gối bị lỏng lẻo, bập bùng hoặc như muốn khuỵu xuống khi cố gắng dồn trọng lượng cơ thể lên chân đau.

Hiện tượng mất vững này thể hiện rất rõ khi người bệnh cố gắng bước lên cầu thang, xoay người hoặc bước đi trên bề mặt gồ ghề. Cảm giác chân không có điểm tựa vững vàng tạo ra tâm lý lo sợ té ngã, khiến dáng đi của người bệnh bị khập khiễng và lệch trục so với bên chân lành. Tình trạng lỏng khớp nếu không được can thiệp sớm có thể dẫn đến thoái hóa sụn chêm và suy giảm chức năng vận động.

Hạn chế tầm vận động và hiện tượng cứng khớp gối

Sự kết hợp giữa hiện tượng phù nề mô mềm, tràn dịch bao khớp và phản ứng co thắt cơ bảo vệ làm giảm đáng kể tầm vận động của đầu gối. Người bệnh thường gặp rất nhiều khó khăn, thậm chí hoàn toàn không thể duỗi thẳng chân hoặc gập sâu khớp gối như bình thường.

Trong một số trường hợp có kèm theo rách sụn chêm hoặc mảnh dây chằng kẹt vào khe khớp, người bệnh có thể gặp hiện tượng kẹt khớp, tức là đầu gối bị khóa cứng ở một tư thế nhất định và không thể co duỗi dù dùng lực. Mọi nỗ lực ép khớp vận động quá ngưỡng trong giai đoạn này đều có thể làm tăng mức độ rách sợi collagen và gây tổn thương thứ phát cho mô sụn xung quanh.

Các cấp độ tổn thương dây chằng khớp gối thường gặp

Bong gân đầu gối được phân loại lâm sàng thành ba mức độ từ nhẹ đến nặng nhằm giúp định hướng theo dõi thích hợp. Mức độ một là tình trạng giãn nhẹ các sợi dây chằng, đau nhẹ, khớp vẫn giữ được độ vững và thường hồi phục nhanh chóng sau thời gian ngắn nghỉ ngơi.

Mức độ hai xảy ra khi dây chằng bị rách một phần, gây sưng đau vừa phải, bầm tím nhẹ và khớp gối có biểu hiện lỏng lẻo một phần khi thăm khám. Mức độ ba là tình trạng nghiêm trọng nhất khi dây chằng bị đứt rời hoàn toàn, khiến khớp gối mất vững nặng, sưng to và tụ máu dữ dội. Ở mức độ này, việc đánh giá hình ảnh học chuyên sâu như chụp cộng hưởng từ là rất cần thiết để bác sĩ cơ xương khớp đưa ra phác đồ can thiệp phù hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ. Khi bị chấn thương khớp gối, người bệnh tuyệt đối không tự ý nắn chỉnh khớp, không đắp lá thuốc dân gian và không tự ý sử dụng các thuốc giảm đau kháng viêm khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Mọi trường hợp nghi ngờ đứt dây chằng hoặc khớp mất vững đều cần được kiểm tra tại cơ sở y tế chuyên khoa.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các biểu hiện của bong gân đầu gối giúp người bệnh có hướng can thiệp kịp thời, tránh để tổn thương dây chằng tiến triển nặng nề. Việc nghỉ ngơi đúng cách, chăm sóc ban đầu khoa học và chủ động thăm khám y tế tại các cơ sở chuyên khoa cơ xương khớp là chìa khóa bảo vệ sự ổn định lâu dài của khớp gối. Người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan trước những cơn đau nhức kéo dài.