Mổ ruột thừa xong bị đi ngoài có nguy hiểm không?

Mổ ruột thừa xong bị đi ngoài là gì?

Phẫu thuật cắt ruột thừa là can thiệp ngoại khoa phổ biến nhằm loại bỏ đoạn ruột thừa bị viêm nhiễm, có thể thực hiện qua mổ nội soi hoặc mổ mở. Sau khi hoàn thành ca phẫu thuật, toàn bộ hệ tiêu hóa cần một khoảng thời gian nhất định để hồi phục hoàn toàn chức năng co bóp và hấp thu dưỡng chất. Đi ngoài nhiều lần hoặc tiêu chảy sau mổ ruột thừa là một dạng rối loạn tiêu hóa thường gặp trong những ngày đầu hậu phẫu.

Hiện tượng này xảy ra khi cấu trúc vi sinh đường ruột bị xáo trộn do sử dụng kháng sinh phòng ngừa nhiễm trùng, kết hợp với phản ứng viêm nhẹ tại chỗ và sự thay đổi tạm thời của hệ thần kinh thực vật điều hòa nhu động ruột. Đa số trường hợp sẽ tự ổn định sau vài ngày khi người bệnh dần chuyển từ chế độ ăn lỏng sang ăn đặc. Dù vậy, người bệnh và gia đình vẫn cần nắm vững các tiêu chuẩn theo dõi để phân biệt giữa rối loạn tiêu hóa nhẹ và các tai biến hậu phẫu nguy hiểm.

Nguyên nhân gây đi ngoài sau phẫu thuật cắt ruột thừa

Sau phẫu thuật cắt ruột thừa, cơ thể trải qua tác động của thuốc gây mê, thuốc giảm đau và kháng sinh dự phòng. Kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh nhưng đồng thời làm suy giảm các lợi khuẩn thường trú trong đường ruột, dẫn đến mất cân bằng hệ vi sinh đường tiêu hóa. Sự mất cân bằng này làm giảm khả năng hấp thu nước và lên men chất xơ tại đại tràng, khiến phân lỏng và người bệnh đi ngoài nhiều lần hơn trong ngày.

Bên cạnh đó, quá trình can thiệp ngoại khoa tại vùng bụng dưới bên phải có thể gây kích thích phúc mạc và các quai ruột lân cận. Nhu động ruột sau giai đoạn tạm ngưng do gây mê có thể hồi phục không đồng đều, dẫn đến hiện tượng tăng co bóp cơ trơn thành ruột. Tình trạng này khiến thức ăn di chuyển nhanh hơn qua ống tiêu hóa, hình thành phân lỏng hoặc đi ngoài phân sống tạm thời trong những ngày đầu sau mổ.

Phân biệt đi ngoài thông thường và dấu hiệu cảnh báo biến chứng

Đi ngoài sau mổ ruột thừa được coi là lành tính nếu phân chỉ hơi lỏng hoặc sệt, tần suất đi ngoài khoảng 2 đến 3 lần mỗi ngày và có xu hướng giảm dần sau 2 đến 3 ngày. Người bệnh không kèm theo sốt cao, không đau bụng quặn thắt dữ dội, vết mổ khô ráo và vẫn có thể ăn uống các món lỏng dễ tiêu. Đây thường là phản ứng sinh lý thích nghi tạm thời của ống tiêu hóa và không gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe chung.

Ngược lại, tình trạng đi ngoài trở nên nguy hiểm khi người bệnh đi ngoài phân lỏng toàn nước trên 5 lần mỗi ngày, phân có lẫn chất nhầy máu hoặc có mùi tanh nồng đặc trưng. Các biểu hiện cảnh báo khác gồm sốt cao liên tục trên 38,5 độ C, rét run, đau quặn bụng dữ dội không đỡ sau khi đi vệ sinh, chướng bụng căng tức, buồn nôn hoặc vết mổ sưng đỏ, rỉ dịch mủ. Những dấu hiệu này có thể cảnh báo nhiễm trùng ổ bụng, áp xe tồn dư hoặc viêm đại tràng giả mạc do nhiễm khuẩn Clostridioides difficile sau dùng kháng sinh.

Cách chăm sóc đường tiêu hóa và bù dịch đúng cách tại nhà

Mục tiêu quan trọng nhất khi người bệnh bị đi ngoài là phòng ngừa mất nước và điện giải. Người bệnh cần uống từng ngụm nhỏ dung dịch oresol được pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn trên bao bì, kết hợp nước lọc ấm hoặc nước súp thanh đạm. Cần tránh các loại nước ngọt có ga, nước ép trái cây quá ngọt hoặc đồ uống chứa chất kích thích vì chúng làm tăng áp lực thẩm thấu trong lòng ruột, khiến tình trạng tiêu chảy trầm trọng hơn.

Về chế độ ăn, người bệnh nên bắt đầu với các món mềm, ấm và dễ tiêu hóa như cháo thịt nạc nấu nhừ, súp bí đỏ, súp cà rốt hoặc cơm nhão. Nên chia nhỏ khẩu phần thành 5 đến 6 bữa trong ngày để giảm tải áp lực cho dạ dày và ruột thừa đã được cắt bỏ. Hạn chế tối đa các món chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ ăn cay nóng, thực phẩm chế biến sẵn, rau sống và hải sản tươi sống trong giai đoạn ruột đang nhạy cảm. Khi tình trạng phân đặc dần, người bệnh mới từng bước quay lại thực đơn thông thường.

Thời điểm cần tái khám và những điều tuyệt đối tránh

Người bệnh cần lập tức đến bệnh viện hoặc liên hệ bác sĩ ngoại khoa khi tần suất đi ngoài không giảm sau 48 giờ hoặc xuất hiện các dấu hiệu mất nước rõ rệt như môi khô, mắt trũng, khát nước dữ dội, tiểu rất ít hoặc nước tiểu sẫm màu. Sự suy kiệt do mất nước nhanh có thể gây rối loạn nhịp tim và tụt huyết áp nguy hiểm ở người vừa trải qua phẫu thuật.

Ngoài ra, bất kỳ biểu hiện đau bụng tăng dần, bụng gồng cứng, sốt cao kèm lạnh run, hoặc nôn mửa liên tục không giữ được nước uống đều là tình trạng khẩn cấp cần được can thiệp y tế ngay. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh mới hoặc thuốc cầm tiêu chảy như loperamid để tự điều trị tại nhà, bởi việc làm giảm nhu động ruột cưỡng bức có thể khiến vi khuẩn và độc tố ứ đọng lại trong ống tiêu hóa, làm tăng nguy cơ biến chứng nhiễm độc toàn thân.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa ngoại tiêu hóa. Người bệnh sau mổ ruột thừa tuyệt đối không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc tự mua thêm kháng sinh khi chưa có chỉ định y khoa. Khi có triệu chứng bất thường, cần thông báo ngay cho bác sĩ phụ trách điều trị.

Tóm tắt

Đi ngoài sau mổ ruột thừa là tình trạng khá thường gặp và phần lớn cải thiện sau thời gian ngắn khi hệ tiêu hóa ổn định. Người bệnh cần theo dõi sát tần suất đại tiện, màu sắc phân và các dấu hiệu toàn thân. Việc tuân thủ hướng dẫn dinh dưỡng, uống đủ nước và tái khám định kỳ giúp quá trình hồi phục diễn ra an toàn. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá kịp thời.