Mổ đục thủy tinh thể lần 2 có được không và khi nào cần thực hiện?

Mổ đục thủy tinh thể lần 2 là gì?

Phẫu thuật đục thủy tinh thể bằng phương pháp tán nhuyễn Phaco và đặt kính nội nhãn là kỹ thuật hiện đại giúp khôi phục thị lực an toàn cho hàng triệu người bệnh mỗi năm. Trong phẫu thuật này, bác sĩ sẽ loại bỏ nhân thể thủy tinh đã bị đục và giữ lại một lớp màng mỏng trong suốt phía sau gọi là bao sau để làm giá đỡ cố định thấu kính nhân tạo. Do thể thủy tinh nguyên bản đã được lấy ra hoàn toàn khỏi mắt, bệnh đục thủy tinh thể nguyên phát sẽ không bao giờ xuất hiện lại trên mắt đã mổ. Khái niệm mổ đục thủy tinh thể lần 2 trên thực tế thường bị hiểu nhầm từ hai tình huống: một là điều trị đục bao sau bằng laser, hai là phẫu thuật cho bên mắt còn lại khi cả hai mắt đều bị giảm thị lực.

Bản chất của việc mổ đục thủy tinh thể lần 2

Về mặt giải phẫu, thể thủy tinh tự nhiên của mắt sau khi đã được phẫu thuật tán nhuyễn và hút bỏ thì không thể tự mọc lại hay bị đục thêm một lần nữa. Khi người bệnh cảm thấy mắt mờ dần sau vài tháng hoặc vài năm, đa phần nguyên nhân là do màng bao giữ thấu kính nhân tạo bị xơ hóa và mờ đục theo thời gian. Hiện tượng này được gọi là đục bao sau hay đục thủy tinh thể thứ phát.

Bên cạnh đục bao sau, khái niệm phẫu thuật lần hai còn có thể hiểu là tiến hành mổ cho mắt còn lại khi cả hai mắt đều bị giảm thị lực. Đục thủy tinh thể thường xảy ra ở cả hai mắt nhưng mức độ tiến triển có thể không đồng đều. Do đó, bác sĩ chuyên khoa mắt thường sắp xếp phẫu thuật từng bên mắt cách nhau một khoảng thời gian nhất định để đảm bảo an toàn tối đa cho thị giác của người bệnh.

Xử trí đục bao sau bằng thủ thuật laser thay vì phẫu thuật lại

Đục bao sau là phản ứng sinh học tự nhiên khá phổ biến sau phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo. Tế bào biểu mô thể thủy tinh còn sót lại trên màng bao sau có thể tăng sinh, di chuyển và làm màng này trở nên xơ mờ, cản trở đường truyền của tia sáng đi vào võng mạc, khiến thị lực suy giảm tương tự như lúc chưa phẫu thuật.

Để giải quyết tình trạng này, bác sĩ không cần thực hiện lại một cuộc phẫu thuật xâm lấn trong phòng mổ. Thay vào đó, phương pháp điều trị chuẩn là sử dụng thủ thuật mở bao sau bằng laser Nd:YAG. Bác sĩ sẽ dùng chùm tia laser hội tụ để tạo một lỗ nhỏ ở trung tâm bao sau bị đục, giải phóng trục quang học giúp ánh sáng đi thẳng vào đáy mắt. Quá trình này diễn ra nhẹ nhàng trong vài phút, không đau đớn, không rạch vết mổ và thị lực thường hồi phục rất nhanh.

Những trường hợp bắt buộc phải phẫu thuật thay lại kính nội nhãn

Trường hợp thật sự cần can thiệp phẫu thuật lần hai vào bên trong nhãn cầu là khi có chỉ định tháo bỏ hoặc thay thế kính nội nhãn. Tình huống này khá hiếm gặp và chỉ được bác sĩ nhãn khoa cân nhắc khi kính nhân tạo bị lệch trục nghiêm trọng, rơi vào buồng dịch kính do đứt dây Zinn, sai lệch độ khúc xạ quá lớn sau mổ hoặc mắt xuất hiện phản ứng viêm màng bồ đào kéo dài không đáp ứng điều trị nội khoa.

Phẫu thuật thay đổi kính nội nhãn là một thủ thuật phức tạp hơn nhiều so với phẫu thuật Phaco ban đầu. Màng bao và các cấu trúc nâng đỡ trong mắt lúc này đã có sự kết dính và xơ hóa, làm tăng nguy cơ tổn thương nội mô giác mạc, rách bao sau hoặc bong võng mạc. Do đó, quyết định phẫu thuật thay kính chỉ được đưa ra sau khi bác sĩ đã thăm khám toàn diện, cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích khôi phục thị giác và các rủi ro tiềm ẩn.

Thời điểm thích hợp để thực hiện mổ mắt thứ hai

Đối với người cao tuổi bị đục cả hai mắt, phẫu thuật lần 2 cho mắt thứ hai là chỉ định rất phổ biến. Quy trình thông thường là mổ mắt có thị lực kém hơn trước, sau đó chờ cho mắt này lành thương, nhãn áp ổn định và thị lực hồi phục hoàn toàn rồi mới tiến hành can thiệp mắt còn lại.

Khoảng cách giữa hai đợt phẫu thuật thường dao động từ một đến bốn tuần tùy theo cơ địa lành thương của mỗi người và phác đồ của bệnh viện mắt. Việc mổ mắt thứ hai giúp cân bằng thị giác hai mắt, cải thiện khả năng ước lượng chiều sâu không gian, giảm cảm giác chóng mặt do chênh lệch khúc xạ và nâng cao đáng kể chất lượng cuộc sống sinh hoạt hàng ngày cho người bệnh.

Lưu ý an toàn

Mọi dấu hiệu nhìn mờ, nhìn đôi, chói mắt, cộm xốn hoặc đỏ đau sau phẫu thuật cần được bác sĩ chuyên khoa mắt kiểm tra trực tiếp qua máy sinh hiển vi. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hay tự ý dùng lại đơn thuốc cũ để tránh nguy cơ tăng nhãn áp và nhiễm trùng.

Tóm tắt

Phẫu thuật thay thủy tinh thể thường chỉ thực hiện một lần duy nhất cho mỗi bên mắt. Đa số trường hợp mờ mắt trở lại sau mổ là do đục bao sau và có thể xử trí nhẹ nhàng bằng thủ thuật laser YAG mà không cần đại phẫu. Người bệnh nên chủ động đi khám chuyên khoa mắt định kỳ để được kiểm tra và tư vấn hướng chăm sóc thị lực phù hợp.