Mẹ bị viêm họng có nên cho con bú không và cách phòng lây nhiễm cho bé

Mẹ bị viêm họng có nên cho con bú là gì?

Viêm họng ở phụ nữ sau sinh là tình trạng viêm nhiễm niêm mạc vùng hầu họng, thường bùng phát khi thời tiết thay đổi, môi trường ô nhiễm hoặc do cơ thể người mẹ bị suy giảm sức đề kháng sau quá trình vượt cạn và chăm con nhỏ. Bệnh phần lớn xuất phát từ các loại virus đường hô hấp thông thường và một tỷ lệ nhỏ do vi khuẩn như liên cầu nhóm A.

Bên cạnh các cảm giác khó chịu tại chỗ như nuốt đau, họng khô rát, ho khan hoặc khàn tiếng, người mẹ thường băn khoăn liệu quá trình tiết sữa có mang theo mầm bệnh sang cơ thể trẻ hay không. Hiểu rõ bản chất bệnh học của viêm họng giúp người mẹ yên tâm duy trì nguồn sữa mẹ, đồng thời chủ động áp dụng đúng các nguyên tắc vệ sinh để phòng ngừa lây nhiễm chéo mà không làm gián đoạn nguồn dinh dưỡng thiết yếu của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Khả năng truyền mầm bệnh qua sữa mẹ và vai trò của kháng thể

Hầu hết các trường hợp viêm họng là do virus đường hô hấp như rhinovirus, adenovirus hoặc cúm gây ra, một số ít trường hợp bắt nguồn từ vi khuẩn liên cầu. Các tác nhân vi sinh này khu trú tại niêm mạc hầu họng và đường hô hấp trên của người mẹ, hoàn toàn không đi vào dòng máu để bài tiết qua sữa mẹ. Do đó, việc trẻ bú mẹ không phải là con đường trực tiếp làm trẻ nhiễm vi sinh vật gây bệnh đường hô hấp.

Khi người mẹ bị nhiễm mầm bệnh, hệ miễn dịch của cơ thể mẹ sẽ nhanh chóng sản sinh ra các kháng thể đặc hiệu, đặc biệt là kháng thể IgA. Những kháng thể này được vận chuyển trực tiếp vào nguồn sữa mẹ và truyền sang cơ thể trẻ trong mỗi cữ bú. Nhờ đó, việc duy trì bú mẹ không những không gây hại mà còn tạo nên một hàng rào miễn dịch thụ động vô cùng giá trị, giúp bảo vệ trẻ giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh hoặc giảm nhẹ mức độ triệu chứng nếu chẳng may bị phơi nhiễm.

Con đường lây nhiễm thực sự giữa mẹ và trẻ sơ sinh

Mặc dù sữa mẹ an toàn, nguy cơ lây truyền bệnh từ mẹ sang con trong giai đoạn này lại rất cao thông qua đường tiếp xúc gần và giọt bắn hô hấp. Khi người mẹ nói chuyện, thở mạnh, ho hoặc hắt hơi, các giọt bắn chứa virus hoặc vi khuẩn sẽ phát tán ra không khí xung quanh hoặc bám dính vào da, quần áo, chăn gối và các bề mặt đồ chơi của trẻ.

Bên cạnh đó, bàn tay của mẹ là phương tiện truyền bệnh rất phổ biến khi mẹ vô tình đưa tay lên che miệng lúc ho, lau mũi rồi sau đó chạm trực tiếp vào cơ thể trẻ, bình bú hoặc núm vú. Do sức đề kháng của trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, còn rất non nớt, niêm mạc mũi họng của bé rất dễ bị tấn công nếu tiếp xúc trực tiếp với các mầm bệnh này. Vì vậy, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc ngưng bú mà nằm ở việc kiểm soát triệt để nguy cơ lây lan qua đường tiếp xúc.

Các biện pháp bảo vệ trẻ khi mẹ đang mắc bệnh

Để bảo vệ sức khỏe cho bé mà vẫn duy trì được nguồn dinh dưỡng quý giá, người mẹ cần áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp vệ sinh dịch tễ trong suốt quá trình chăm sóc trẻ. Trước hết, mẹ luôn phải đeo khẩu trang y tế che kín mũi và miệng mỗi khi bế bé, cho con bú hoặc ở cùng phòng với bé nhằm ngăn chặn giọt bắn phát tán vào không khí.

Thói quen vệ sinh tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất hai mươi giây, hoặc dùng dung dịch cồn sát khuẩn tay, là điều bắt buộc trước khi chạm vào trẻ, trước khi cho bú và sau khi ho hoặc xì mũi. Mẹ cần tránh hôn trẻ, không thơm má hay nói chuyện quá gần khuôn mặt trẻ. Ngoài ra, việc thường xuyên lau dọn các bề mặt hay tiếp xúc và duy trì phòng ốc thông thoáng, lưu thông gió tự nhiên sẽ làm giảm đáng kể mật độ mầm bệnh trong không gian sống. Trong trường hợp mẹ cảm thấy quá mệt mỏi, sốt cao hoặc ho nhiều, mẹ có thể vắt sữa sạch vào bình rồi nhờ người thân khỏe mạnh cho bé bú giúp.

Nguyên tắc sử dụng thuốc an toàn cho mẹ đang cho con bú

Trong quá trình điều trị viêm họng, nhiều phụ nữ nuôi con bú thường có tâm lý tự ý mua thuốc hoặc ngược lại là chịu đựng không dám dùng bất kỳ loại thuốc nào. Cả hai xu hướng này đều có thể dẫn đến những ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe của cả mẹ và bé. Một số hoạt chất dùng phổ biến trong điều trị cảm cúm và viêm họng như thuốc chống nghẹt mũi pseudoephedrine có thể làm sụt giảm lượng sữa mẹ, trong khi một số loại thuốc giảm ho chứa dẫn xuất opioid hoặc kháng sinh không phù hợp có thể bài tiết qua sữa và gây ức chế hô hấp hoặc rối loạn tiêu hóa ở trẻ.

Người mẹ tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các chế phẩm giảm đau hạ sốt liều cao khi chưa được thăm khám. Khi xuất hiện triệu chứng đau rát họng, sốt hoặc mệt mỏi, người mẹ nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra. Bác sĩ sẽ lựa chọn các loại thuốc có độ an toàn đã được chứng minh đối với phụ nữ cho con bú, chẳng hạn như paracetamol hay ibuprofen ở mức liều phù hợp, đồng thời tư vấn thời điểm uống thuốc sau cữ bú để nồng độ hoạt chất trong sữa đạt mức thấp nhất.

Lưu ý an toàn

Nội dung trên mang tính chất giáo dục sức khỏe tổng quát và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ từ nhân viên y tế. Người mẹ không được tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm ho hoặc các loại thực phẩm chức năng chưa rõ nguồn gốc khi đang nuôi con bú. Nếu triệu chứng sốt cao, đau họng dữ dội, khó nuốt hoặc khó thở xuất hiện, mẹ cần đến bệnh viện khám ngay để được chỉ định điều trị an toàn.

Tóm tắt

Mẹ bị viêm họng hoàn toàn có thể tiếp tục cho con bú nhờ nguồn kháng thể quý giá trong sữa mẹ. Điều cốt lõi là chủ động phòng ngừa lây lan qua giọt bắn đường hô hấp bằng cách đeo khẩu trang và sát khuẩn tay kỹ lưỡng. Mọi can thiệp dùng thuốc cần tuân thủ chỉ định từ bác sĩ để đảm bảo tối đa sự an toàn cho sự phát triển của trẻ.