Mẹ bị thủy đậu có nên cho con bú không và cách xử trí

Mẹ bị thủy đậu có nên cho con bú là gì?

Bệnh thủy đậu ở phụ nữ đang cho con bú đòi hỏi sự thận trọng đặc biệt vì nguy cơ lây nhiễm sang trẻ sơ sinh là rất lớn. Virus varicella zoster tồn tại với mật độ cao trong dịch bóng nước và đường hô hấp của người bệnh từ trước khi phát ban khoảng một đến hai ngày cho đến khi toàn bộ các tổn thương khô đóng vảy. Trẻ nhỏ khi tiếp xúc gần với mẹ rất dễ hít phải không khí chứa virus hoặc chạm vào các nốt phỏng trên cơ thể mẹ.

Dù vậy, nguồn sữa mẹ vẫn chứa nhiều dưỡng chất và các kháng thể tự nhiên có giá trị bảo vệ sức khỏe của trẻ. Các nghiên cứu y khoa ghi nhận virus thủy đậu không bài tiết chủ động qua sữa mẹ ở dạng gây bệnh. Vì thế, mục tiêu chăm sóc lúc này không phải là cắt nguồn sữa mẹ hoàn toàn mà là ngăn chặn con đường lây truyền tiếp xúc trực tiếp giữa mẹ và bé trong giai đoạn phát tán mầm bệnh.

Mẹ bị thủy đậu có nên cho con bú trực tiếp không

Trong giai đoạn cấp tính khi mẹ xuất hiện các nốt phỏng nước mới hoặc chưa đóng vảy hoàn toàn, việc cho trẻ ngậm bắt núm vú trực tiếp thường không được khuyến khích. Khoảng cách gần gũi trong lúc bế ẵm khiến trẻ dễ dàng tiếp xúc với dịch tiết từ nốt đậu hoặc hít phải dịch tiết đường thở từ người mẹ. Đặc biệt, nếu trên bầu ngực hoặc vùng quầng vú có tổn thương mụn nước, nguy cơ virus xâm nhập trực tiếp vào niêm mạc miệng của trẻ là cực kỳ cao.

Chỉ khi toàn bộ các nốt thủy đậu trên cơ thể mẹ đã khô miệng, bong vảy hoàn toàn và không còn xuất hiện nốt mới, mẹ mới có thể bắt đầu cho bé bú trực tiếp trở lại một cách an toàn. Trong suốt thời gian còn khả năng lây truyền, mẹ nên tạm thời cách ly phòng riêng với trẻ và nhờ người thân khỏe mạnh hỗ trợ chăm sóc để bảo đảm an toàn tối đa cho bé.

Hướng dẫn vắt sữa và cho trẻ ăn an toàn khi mẹ mắc bệnh

Để không làm gián đoạn nguồn dinh dưỡng quý giá và duy trì phản xạ tiết sữa, người mẹ nên thực hiện hút hoặc vắt sữa đều đặn theo cữ bú hàng ngày của trẻ. Trước khi vắt sữa, mẹ cần rửa tay kỹ bằng xà phòng sát khuẩn, đeo khẩu trang y tế và vệ sinh sạch sẽ máy hút sữa cũng như dụng cụ đựng sữa. Nếu vùng bầu ngực và núm vú không có nốt phỏng nước, sữa mẹ sau khi vắt ra hoàn toàn an toàn để cho trẻ sử dụng.

Ngược lại, nếu phát hiện có nốt phỏng xuất hiện ngay trên bầu ngực hoặc đầu núm vú, mẹ tuyệt đối không nên dùng máy hút hay vắt sữa từ bên ngực đó để cho trẻ uống vì nguy cơ dịch tiết vỡ ra lẫn vào sữa. Sữa vắt an toàn nên được một người chăm sóc khỏe mạnh trong gia đình đem cho bé ăn bằng bình hoặc thìa ở một không gian riêng biệt, tránh để trẻ tiếp xúc với môi trường của người mẹ đang mắc bệnh.

Sử dụng thuốc điều trị thủy đậu ở phụ nữ đang cho con bú

Khi mắc bệnh thủy đậu, người mẹ cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và chỉ định thuốc phù hợp. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc kê đơn thuốc kháng virus đường uống như acyclovir để rút ngắn thời gian phát ban, giảm độ nặng của triệu chứng và hạn chế nguy cơ biến chứng. Lượng acyclovir bài tiết qua sữa mẹ thường ở mức thấp và đa phần được đánh giá là an toàn đối với trẻ nhỏ khi mẹ dùng đúng liều hướng dẫn.

Bên cạnh đó, các loại thuốc hạ sốt giảm đau thông thường như paracetamol có thể được sử dụng theo liều lượng bác sĩ khuyến cáo. Mẹ tuyệt đối không tự ý dùng aspirin vì nguy cơ gây hội chứng Reye nguy hiểm ở trẻ nhỏ, cũng như không tự ý bôi các loại thuốc mỡ, lá cây hoặc thuốc dân gian không rõ nguồn gốc lên nốt phỏng, đặc biệt là vùng ngực, nhằm tránh gây nhiễm trùng da thứ phát và nguy cơ ngộ độc cho trẻ.

Theo dõi sức khỏe và xử trí khi trẻ sơ sinh có nguy cơ phơi nhiễm

Trẻ sơ sinh có mẹ mắc thủy đậu cần được bác sĩ chuyên khoa nhi theo dõi sát sao, đặc biệt là nhóm trẻ sinh non hoặc trẻ dưới một tháng tuổi. Nếu trẻ chưa từng mắc bệnh và mẹ phát bệnh trong giai đoạn chu sinh hoặc giai đoạn cho con bú, trẻ có nguy cơ cao bị lây nhiễm qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc. Bác sĩ có thể chỉ định tiêm kháng thể đặc hiệu varicella zoster immune globulin cho trẻ để cung cấp miễn dịch thụ động giúp giảm nhẹ mức độ bệnh nếu có phơi nhiễm rõ ràng.

Gia đình cần theo dõi liên tục thân nhiệt, tình trạng bú, độ tỉnh táo và kiểm tra toàn bộ bề mặt da của trẻ hàng ngày. Nếu bé có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như sốt, bỏ bú, ngủ li bì, quấy khóc nhiều hoặc xuất hiện các nốt đỏ, mụn nước nhỏ trên da, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tuyệt đối không trì hoãn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục y khoa và tham khảo sức khỏe cộng đồng, không thể thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Phụ nữ đang cho con bú khi nghi ngờ mắc thủy đậu tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng virus hay thuốc bôi ngoài da để sử dụng tại nhà. Mọi quyết định về việc cách ly tạm thời, sử dụng sữa vắt hay dùng thuốc điều trị cần có sự hướng dẫn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm và bác sĩ nhi khoa để bảo đảm an toàn cao nhất cho cả mẹ và bé.

Tóm tắt

Bà mẹ mắc thủy đậu không bắt buộc phải từ bỏ hoàn toàn việc nuôi con bằng sữa mẹ. Bằng cách tạm dừng bú trực tiếp trong giai đoạn lây nhiễm, vắt sữa an toàn dưới sự hỗ trợ của người thân và tuân thủ chặt chẽ chỉ định điều trị của nhân viên y tế, mẹ vừa có thể cung cấp dinh dưỡng thiết yếu cho con, vừa bảo vệ bé yêu khỏi nguy cơ mắc bệnh nguy hiểm.