Mẹ bị thủy đậu có cho con bú được không và cách phòng ngừa lây cho con

Mẹ bị thủy đậu có cho con bú được không là gì?

Bệnh thủy đậu đặc trưng bởi các nốt phát ban dạng bọng nước ngứa ngáy rải rác toàn thân kèm theo sốt nhẹ, mệt mỏi và đau nhức cơ. Vi rút lây lan chủ yếu khi người lành hít phải dịch tiết đường hô hấp của người bệnh qua các giọt bắn lơ lửng trong không khí, hoặc do chạm trực tiếp vào chất dịch rỉ ra từ các nốt bọng nước bị vỡ.

Đối với phụ nữ đang cho con bú, vi rút varicella-zoster không lây truyền qua chính dòng sữa mẹ nếu người mẹ không có tổn thương ngay tại bầu vú. Mối lo ngại chủ yếu là sự tiếp xúc gần gũi trong quá trình ẵm bồng, cho con bú có thể khiến bé hít phải giọt bắn hô hấp hoặc da bé cọ xát vào các vết mụn nước trên ngực và tay mẹ. Do đó, việc hiểu rõ đường lây giúp người mẹ đưa ra quyết định chăm sóc phù hợp nhằm duy trì nguồn dinh dưỡng dồi dào mà vẫn bảo vệ bé an toàn.

Khả năng lây truyền của vi rút thủy đậu qua đường sữa mẹ

Nhiều nghiên cứu y học cho thấy vi rút varicella-zoster gây bệnh thủy đậu không bài tiết trực tiếp qua sữa mẹ với số lượng đủ để gây nhiễm trùng nguyên phát cho trẻ sơ sinh. Nguy cơ lây nhiễm lớn nhất đối với em bé không bắt nguồn từ dòng sữa, mà đến từ việc tiếp xúc trực tiếp với chất dịch trong các nốt bọng nước trên da mẹ hoặc qua các giọt bắn đường hô hấp khi mẹ thở, ho hay trò chuyện ở khoảng cách gần.

Tuy nhiên, nếu người mẹ xuất hiện các mụn nước thủy đậu ngay trên bầu vú, quầng vú hoặc núm vú, vi rút có thể lẫn vào sữa trong quá trình bé ngậm bú hoặc cọ xát cơ học. Trong tình huống này, việc cho bé áp miệng trực tiếp vào bên ngực có tổn thương sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ lây truyền mầm bệnh sang niêm mạc miệng và da của trẻ. Do đó, tình trạng lâm sàng tại chỗ của vùng da ngực là yếu tố quyết định hình thức cho ăn phù hợp.

Hướng dẫn cách cho trẻ bú và vắt sữa an toàn khi mẹ phát bệnh

Nếu vùng da quanh bầu ngực và núm vú hoàn toàn không có nốt đậu, người mẹ vẫn có thể cho con bú trực tiếp nhưng bắt buộc phải đeo khẩu trang y tế và che chắn kỹ các vùng da tổn thương khác. Mẹ cần rửa sạch tay bằng xà phòng sát khuẩn trước khi bế trẻ và hạn chế tối đa việc hôn hít hay tiếp xúc da kề da kéo dài.

Trường hợp bầu ngực xuất hiện mụn nước hoặc mẹ quá mệt mỏi, giải pháp an toàn nhất là vắt sữa mẹ ra bình. Quá trình hút sữa phải bảo đảm phễu hút không chạm vào bất kỳ vết loét nào. Sữa sau khi vắt cần được chuyển cho một người chăm sóc khỏe mạnh, không mắc bệnh cho trẻ bú. Nếu cả hai bên ngực đều có tổn thương da lan rộng hoặc nghi ngờ nhiễm khuẩn thứ phát, mẹ nên tạm thời ngừng cữ bú và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để có phương án dinh dưỡng thay thế tạm thời cho trẻ.

Các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn trong sinh hoạt hàng ngày

Để bảo vệ trẻ nhỏ trong giai đoạn mẹ phát ban thủy đậu, gia đình cần thiết lập một không gian sinh hoạt thông thoáng và sạch sẽ. Người mẹ nên cách ly tại phòng riêng thoáng khí, thường xuyên vệ sinh bề mặt các vật dụng thường chạm vào như tay nắm cửa, thành giường và bàn ghế bằng dung dịch khử khuẩn thích hợp.

Khăn mặt, quần áo và đồ dùng cá nhân của mẹ phải được giặt riêng bằng xà phòng và phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc sấy khô ở nhiệt độ cao. Khi tiếp xúc với trẻ sơ sinh, mẹ cần thay trang phục sạch dài tay để che kín các nốt rạ trên cơ thể. Việc giữ gìn vệ sinh móng tay cắt ngắn và tránh gãi làm vỡ bọng nước không chỉ giúp mẹ ngăn ngừa sẹo và bội nhiễm vi khuẩn mà còn giảm thiểu nguy cơ phát tán mầm bệnh ra môi trường xung quanh.

Theo dõi y tế đối với trẻ sơ sinh có nguy cơ phơi nhiễm cao

Trẻ sơ sinh có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, do đó việc nhiễm thủy đậu chu sinh hoặc phơi nhiễm trong những tháng đầu đời có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, viêm màng não hoặc tổn thương nội tạng. Đặc biệt, nếu người mẹ khởi phát ban thủy đậu trong khoảng thời gian từ năm ngày trước sinh đến hai ngày sau sinh, trẻ sinh ra có nguy cơ mắc bệnh thủy đậu sơ sinh thể nặng rất cao.

Trong các trường hợp này, việc đánh giá y khoa ngay sau khi sinh là vô cùng cấp thiết. Bác sĩ chuyên khoa nhi có thể chỉ định sử dụng kháng thể đặc hiệu varicella-zoster immune globulin cho trẻ nhằm giảm thiểu mức độ nghiêm trọng của bệnh. Gia đình cần theo dõi sát sao nhiệt độ cơ thể, tình trạng bú, nhịp thở và màu sắc da của bé để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và chuyển viện kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục y tế và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Phụ nữ đang cho con bú khi phát hiện các nốt đậu nghi ngờ cần đến cơ sở y tế để được thăm khám chính xác. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc kháng vi rút, thuốc kháng sinh hoặc bôi các loại lá cây, thuốc bột dân gian lên da và quầng vú khi chưa có hướng dẫn chuyên môn. Mọi can thiệp dự phòng cho trẻ sơ sinh phơi nhiễm cần được thực hiện trực tiếp bởi bác sĩ nhi khoa.

Tóm tắt

Người mẹ mắc thủy đậu hoàn toàn có thể tiếp tục duy trì nguồn sữa mẹ quý giá cho con nếu áp dụng đúng các biện pháp phòng ngừa tiếp xúc. Sự phối hợp chặt chẽ cùng bác sĩ chuyên khoa nhi và chuyên khoa truyền nhiễm sẽ giúp bảo đảm dinh dưỡng tối ưu cho trẻ song song với việc bảo vệ an toàn sức khỏe cho cả mẹ và bé.