Mẹ bầu bị cảm cúm sổ mũi khi mang thai có nguy hiểm không?

Cảm cúm sổ mũi khi mang thai là gì?

Trong giai đoạn mang thai, nồng độ nội tiết tố gia tăng cùng sự thích ứng của hệ thống miễn dịch khiến các mao mạch tại niêm mạc mũi họng dễ bị sung huyết, sưng phồng và nhạy cảm hơn trước các tác nhân môi trường. Tình trạng này khiến mẹ bầu dễ bị nghẹt mũi, chảy nước mũi và dễ mắc các bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp trên.

Nhiều người thường dùng chung cụm từ cảm cúm để chỉ cả cảm lạnh lẫn cúm mùa, nhưng bản chất hai tình trạng này hoàn toàn khác nhau. Cảm lạnh thường do các loại virus lành tính như rhinovirus gây ra với biểu hiện nhẹ nhàng và tự khỏi sau khoảng một tuần. Trong khi đó, cúm mùa bắt nguồn từ virus cúm A hoặc B, có khả năng xâm nhập sâu và gây biến chứng hô hấp nặng nề hơn ở phụ nữ có thai do dung tích phổi của người mẹ giảm dần theo tuổi thai. Do vậy, mức độ nguy hiểm của triệu chứng cảm cúm sổ mũi tùy thuộc trực tiếp vào tác nhân virus gây bệnh, mức độ sốt và giai đoạn phát triển của thai kỳ.

Phân biệt cảm lạnh thông thường và cúm mùa ở thai phụ

Thai phụ cần phân biệt rõ giữa cảm lạnh thông thường và bệnh cúm mùa để có thái độ xử trí đúng mức. Cảm lạnh thường diễn tiến chậm rãi với các triệu chứng tập trung chủ yếu ở đường hô hấp trên như hắt hơi, sổ mũi nước trong, nghẹt mũi và rát họng nhẹ. Người mẹ thường không sốt hoặc chỉ sốt nhẹ thoáng qua, thể trạng ít bị suy sụp và bệnh thường tự khỏi sau vài ngày.

Ngược lại, cúm mùa do virus cúm tấn công thường khởi phát đột ngột và rầm rộ với biểu hiện sốt cao liên tục trên 38 độ C, ớn lạnh, đau nhức mình mẩy dữ dội, mệt lả và đau rát họng kèm ho khan. Do hệ miễn dịch của người mang thai có sự thay đổi sinh lý, nhiễm cúm mùa dễ tiến triển thành bội nhiễm phế quản hoặc viêm phổi cấp tính. Việc xác định sớm các biểu hiện toàn thân nghiêm trọng là căn cứ quan trọng để can thiệp y tế đúng lúc.

Mức độ ảnh hưởng của sốt và cảm cúm theo từng giai đoạn thai kỳ

Thời điểm mắc bệnh trong thai kỳ liên quan mật thiết đến mức độ ảnh hưởng đối với thai nhi. Trong ba tháng đầu, các mầm cơ quan quan trọng của phôi thai đang trong giai đoạn biệt hóa mạnh mẽ, vì vậy tình trạng sốt cao kéo dài trên 38,5 độ C ở người mẹ có thể tác động tiêu cực đến quá trình đóng ống thần kinh và sự hình thành tim mạch của thai nhi nếu không hạ sốt kịp thời.

Khi bước sang ba tháng giữa và ba tháng cuối thai kỳ, cấu trúc thai nhi đã tương đối hoàn thiện nên nguy cơ dị tật cấu trúc giảm đi rõ rệt. Tuy nhiên, giai đoạn này tử cung phát triển lớn chèn ép cơ hoành khiến dung tích hô hấp của người mẹ suy giảm sinh lý. Nếu mẹ bầu mắc cúm nặng hoặc viêm đường hô hấp lan tỏa, nguy cơ suy hô hấp, thiếu oxy máu, sinh non hoặc thai chậm tăng trưởng trong tử cung sẽ gia tăng đáng kể.

Các biện pháp chăm sóc và giảm nghẹt mũi an toàn tại nhà

Khi chỉ gặp các triệu chứng cảm sổ mũi nhẹ, thai phụ nên ưu tiên áp dụng các giải pháp chăm sóc cơ học và thay đổi sinh hoạt để đường thở thông thoáng mà không cần dùng thuốc bừa bãi. Việc sử dụng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương dạng xịt hoặc rửa mũi giúp cuốn trôi chất nhầy đặc quánh, làm sạch vi khuẩn bám dính và giảm bớt phù nề niêm mạc mũi họng một cách nhẹ nhàng.

Bên cạnh đó, xông hơi nước ấm vùng mặt hoặc tắm bằng vòi sen nước ấm trong phòng kín gió hỗ trợ làm loãng dịch đờm hiệu quả. Mẹ bầu cần dành nhiều thời gian nghỉ ngơi yên tĩnh, kê gối hơi cao khi nằm để giảm áp lực nghẹt mũi ban đêm. Đồng thời, việc bổ sung liên tục nước ấm, các loại súp canh loãng hoặc nước cam tươi giúp duy trì lượng thể tích tuần hoàn và tăng cường hoạt động của hàng rào miễn dịch tự nhiên.

Dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế ngay lập tức

Người mang thai không nên tự cầm cự tại nhà nếu nhận thấy những biểu hiện bệnh có chiều hướng xấu đi. Tín hiệu cảnh báo đầu tiên là cơn sốt cao trên 38,5 độ C không hạ hoặc sốt tái diễn đi kèm cảm giác rét run toàn thân. Tình trạng sốt kéo dài có thể gây nguy hiểm cho sự ổn định của môi trường tử cung.

Ngoài ra, nếu thai phụ thấy khó thở, thở gấp, đau tức ngực dữ dội, ho khạc đờm đặc màu xanh vàng hoặc có lẫn sợi máu, đây có thể là dấu hiệu của biến chứng viêm phế quản hoặc viêm phổi. Mẹ bầu cũng cần tới bệnh viện ngay khi xuất hiện tình trạng chóng mặt nghiêm trọng, nôn mửa liên tục không giữ được thức ăn, lơ mơ hoặc nhận thấy cử động thai máy giảm rõ rệt trong những tháng cuối. Thăm khám sớm giúp bác sĩ bảo vệ tối ưu cho cả thai phụ và thai nhi.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý tìm mua và sử dụng các loại thuốc hạ sốt, kháng sinh, thuốc giảm phù nề hay siro ho cảm khi chưa có hướng dẫn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa. Một số hoạt chất giảm đau kháng viêm không steroid hoặc thuốc co mạch chống nghẹt mũi có thể gây ảnh hưởng bất lợi tới hệ tuần hoàn tử cung nhau thai và sự phát triển của thai nhi. Thai phụ cũng cần tránh các liệu pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng y khoa, tránh xông tinh dầu ở nhiệt độ quá nóng hoặc tự ý nhịn ăn uống khi bị ốm.

Tóm tắt

Bị cảm cúm sổ mũi khi mang thai phần lớn xuất phát từ các đợt cảm lạnh lành tính có thể tự thuyên giảm nếu được chăm sóc và vệ sinh mũi họng đúng cách. Dẫu vậy, sự cảnh giác trước các đợt bùng phát cúm mùa và việc kiểm soát tốt cơn sốt đóng vai trò quyết định đối với sự an toàn của thai nhi. Phụ nữ mang thai nên chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa sản để có phác đồ theo dõi an toàn và yên tâm trong suốt thai kỳ.