Máy trợ thở hoạt động như thế nào và khi nào cần sử dụng

Máy trợ thở là gì?

Máy trợ thở là thiết bị cơ học được thiết kế nhằm hỗ trợ quá trình thông khí phổi, đảm bảo sự cung cấp oxy liên tục và loại bỏ khí cacbonic ra khỏi tuần hoàn máu. Thiết bị này không tự sản sinh ra oxy nguyên chất như máy tạo oxy y tế, mà chủ yếu điều áp dòng khí để đẩy khí thở vào phổi thông qua các phụ kiện kết nối như mặt nạ hoặc ống thở chuyên dụng. Máy trợ thở đóng vai trò thiết yếu trong việc hỗ trợ người suy giảm chức năng thông khí tự nhiên, giảm bớt công thở và bảo vệ đường thở không bị xẹp khi nghỉ ngơi hoặc ngủ.

Nguyên lý hoạt động cơ bản của máy trợ thở

Máy trợ thở hoạt động dựa trên nguyên lý cơ học tạo ra chênh lệch áp lực không khí nhằm đưa luồng khí giàu oxy vào sâu trong phế nang phổi của người bệnh. Thiết bị hút khí từ môi trường xung quanh, qua hệ thống lọc bụi mịn, nén lại theo một mức áp suất đã được cài đặt và dẫn qua ống thở đến đường hô hấp người bệnh.

Khi người bệnh hít vào, máy sẽ hỗ trợ đẩy một thể tích khí phù hợp giúp các phế nang giãn nở tốt hơn, giảm tải đáng kể công sức cho các cơ hô hấp như cơ hoành và cơ liên sườn. Trong thì thở ra, tùy theo chế độ cài đặt, máy sẽ giảm áp lực hoặc duy trì một mức áp lực dương cuối kỳ thở ra nhằm giữ cho đường thở và phế nang không bị xẹp hoàn toàn, từ đó ổn định thể tích cặn chức năng của phổi.

Các loại máy trợ thở phổ biến trong thực hành y tế

Trong y khoa, máy trợ thở được chia thành hai nhóm chính là máy trợ thở không xâm lấn và máy trợ thở xâm lấn.

Máy trợ thở không xâm lấn hỗ trợ luồng khí thông qua mặt nạ mũi, mặt nạ mũi miệng hoặc ống thở mũi chuyên dụng. Phổ biến nhất trong nhóm này là máy áp lực dương liên tục một mức áp suất thường dùng cho người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, và máy áp lực dương hai mức áp suất hỗ trợ hai mức áp lực riêng biệt lúc hít vào và thở ra, rất hữu ích cho người suy hô hấp tăng thán khí.

Máy trợ thở xâm lấn là thiết bị y tế chuyên sâu, cung cấp khí thở trực tiếp qua ống nội khí quản hoặc canun mở khí quản được đặt vào khí quản người bệnh. Dạng máy này thường áp dụng tại các khoa hồi sức tích cực hoặc cấp cứu cho bệnh nhân suy hô hấp nặng mất hoàn toàn khả năng tự thở.

Khi nào người bệnh cần sử dụng máy trợ thở

Máy trợ thở được chỉ định trong nhiều tình huống lâm sàng cấp tính và mạn tính nhằm khôi phục thông khí phổi.

Chỉ định phổ biến nhất tại cộng đồng là hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, khi các mô mềm vùng hầu họng sụp xuống làm gián đoạn dòng khí trong lúc ngủ. Áp lực khí liên tục từ máy giúp duy trì sự thông thoáng đường thở trên, ngăn ngừa thiếu oxy máu ban đêm.

Ngoài ra, thiết bị này còn là trụ cột hỗ trợ cho người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đợt cấp hoặc giai đoạn nặng, xơ phổi, phù phổi cấp huyết động và viêm phổi nặng có giảm oxy máu. Nhóm bệnh nhân mắc bệnh lý thần kinh cơ như xơ cứng cột bên teo cơ, nhược cơ hoặc liệt tủy sống làm yếu cơ hoành cũng cần máy trợ thở để duy trì thể tích thông khí hàng ngày.

Lưu ý trong quá trình vận hành và chăm sóc người dùng máy trợ thở

Việc cài đặt máy trợ thở phụ thuộc chặt chẽ vào tình trạng bệnh lý hô hấp cụ thể và kết quả đo chức năng thông khí phổi hoặc khí máu động mạch. Các thông số như áp lực thở vào, áp lực thở ra, tần số thở dự phòng và thể tích khí lưu thông cần được bác sĩ chuyên khoa hô hấp hiệu chỉnh chuẩn xác.

Người chăm sóc cần chọn kích thước mặt nạ vừa vặn với khuôn mặt, kiểm tra độ kín để tránh rò rỉ khí làm giảm hiệu quả điều trị và gây kích ứng mắt. Đồng thời, nên sử dụng bộ phận làm ấm và làm ẩm khí thở gắn liền để hạn chế tình trạng khô rát niêm mạc mũi họng, khô đờm gây bít tắc đường dẫn khí.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự điều chỉnh áp lực máy trợ thở khi chưa có hướng dẫn chuyên môn từ bác sĩ. Khi sử dụng tại nhà, nếu người bệnh xuất hiện cảm giác khó thở tăng dần, tím tái môi đầu chi, lơ mơ hoặc máy báo động lỗi áp lực liên tục, cần ngắt kết nối an toàn và đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để xử trí khẩn cấp.

Tóm tắt

Máy trợ thở là giải pháp hỗ trợ hô hấp mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người suy hô hấp hoặc mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ. Tuy nhiên, thiết bị y tế này cần được lựa chọn, cài đặt và theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa hô hấp nhằm đảm bảo hiệu quả tối ưu và phòng ngừa các biến chứng hô hấp nguy hiểm.