Máy đo nồng độ oxy trong máu cần thiết như thế nào với người mắc Covid-19

Máy đo nồng độ oxy trong máu là gì?

Máy đo nồng độ oxy trong máu là thiết bị y tế nhỏ gọn hoạt động dựa trên nguyên lý quang học để đo lường độ bão hòa oxy của hemoglobin trong máu mao mạch ngoại vi, ký hiệu là SpO2. Khi kẹp thiết bị vào đầu ngón tay, hai chùm ánh sáng có bước sóng khác nhau gồm ánh sáng đỏ và ánh sáng hồng ngoại sẽ xuyên qua mô ngón tay đến bộ phận tiếp nhận cảm biến đối diện. Mức độ hấp thụ ánh sáng của hemoglobin gắn oxy khác với hemoglobin khử oxy, từ đó bộ vi xử lý của máy sẽ tính toán và hiển thị tỷ lệ phần trăm bão hòa oxy cùng nhịp mạch của người dùng. Trong bối cảnh chăm sóc và quản lý người mắc Covid-19 tại nhà, thiết bị này trở thành công cụ giám sát dấu hiệu sinh tồn thuận tiện, giúp người bệnh và nhân viên y tế theo dõi sát sao chức năng trao đổi khí của phổi mà không gây đau đớn.

Tầm quan trọng của việc phát hiện sớm hiện tượng thiếu oxy thầm lặng

Covid-19 do virus SARS-CoV-2 gây ra có thể gây viêm phế nang lan tỏa, làm suy giảm quá trình trao đổi khí tại phổi. Một trong những biến chứng đặc biệt nguy hiểm của bệnh lý này là tình trạng thiếu oxy thầm lặng, còn được gọi là giảm oxy máu thầm lặng. Ở trạng thái này, nồng độ oxy trong máu mao mạch đã giảm xuống mức thấp đáng báo động nhưng người bệnh vẫn cảm thấy tỉnh táo, không có cảm giác khó thở dữ dội hay hụt hơi rõ rệt.

Nếu không có thiết bị đo chuyên dụng, người bệnh và người chăm sóc rất dễ bỏ qua giai đoạn cửa sổ quý giá này. Đến khi xuất hiện các triệu chứng rõ ràng như tím tái môi đầu chi, thở dốc hay lơ mơ, phổi thường đã tổn thương diện rộng và tình trạng suy hô hấp đã tiến triển nặng. Việc trang bị máy đo SpO2 cá nhân giúp phát hiện sự sụt giảm oxy máu từ giai đoạn sớm, giúp bác sĩ đưa ra quyết định chuyển viện hoặc chỉ định liệu pháp oxy kịp thời.

Hướng dẫn thao tác đo nồng độ bão hòa oxy đúng kỹ thuật tại nhà

Để kết quả đo phản ánh chính xác tình trạng bão hòa oxy mao mạch, người bệnh cần thực hiện đúng quy trình chuẩn. Trước khi tiến hành, người bệnh cần ngồi nghỉ ngơi thư giãn từ 5 đến 10 phút trong không gian thoáng khí, giữ nhịp thở đều đặn và tránh vận động mạnh. Bàn tay cần được giữ sạch sẽ, lau khô ráo và làm ấm nếu thời tiết lạnh vì co mạch ngoại vi có thể khiến cảm biến khó bắt tín hiệu.

Bật nút nguồn của máy, mở kẹp và đặt một ngón tay, thường là ngón trỏ hoặc ngón giữa, vào sâu bên trong khoang cảm biến sao cho đầu ngón tay chạm đến điểm chặn. Giữ yên bàn tay trên mặt bàn hoặc ngang tầm tim, không cử động ngón tay hay nói chuyện trong suốt quá trình đo. Đợi khoảng 30 đến 60 giây để các thông số trên màn hình hiển thị ổn định, bao gồm chỉ số SpO2 và tần số mạch đập, sau đó ghi chép lại kết quả vào nhật ký theo dõi sức khỏe hàng ngày.

Cách đọc và đánh giá kết quả đo SpO2 trong theo dõi bệnh

Chỉ số SpO2 từ 96 đến 100 phần trăm phản ánh lượng oxy trong máu nằm trong giới hạn an toàn. Khi chỉ số dao động từ 94 đến 95 phần trăm, nồng độ oxy bắt đầu có xu hướng giảm nhẹ, người bệnh cần nghỉ ngơi, theo dõi sát sao hơn và kiểm tra lại sau mỗi 1 đến 2 giờ hoặc khi xuất hiện cảm giác mệt mỏi.

Nếu chỉ số SpO2 đo được liên tục dưới 94 phần trăm ở trạng thái nghỉ ngơi và đã kiểm tra kỹ thao tác đo, đây là tín hiệu cảnh báo suy giảm hô hấp cần thông báo ngay cho trạm y tế lưu động hoặc bác sĩ điều trị. Bên cạnh việc nhìn vào con số SpO2, người bệnh cần đánh giá song song các dấu hiệu lâm sàng khác như nhịp thở trên 20 lần mỗi phút, cảm giác tức nặng ngực, thở hụt hơi khi nói câu dài hoặc cảm giác chóng mặt để kịp thời yêu cầu trợ giúp y tế.

Lưu ý an toàn

Kết quả từ máy đo SpO2 cầm tay mang tính chất tham khảo dấu hiệu sinh tồn ban đầu, không thể thay thế cho xét nghiệm khí máu động mạch hay chẩn đoán chuyên sâu từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc chống đông, thuốc kháng viêm corticosteroid hoặc tự ý sử dụng bình oxy khí nén tại nhà khi chưa có chỉ định và hướng dẫn của nhân viên y tế. Nếu máy báo chỉ số thấp nhưng người bệnh không có triệu chứng hoặc ngược lại người bệnh khó thở dữ dội dù chỉ số hiển thị bình thường, cần ưu tiên liên hệ ngay cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra trực tiếp.

Tóm tắt

Máy đo SpO2 kẹp ngón tay là phương tiện hỗ trợ theo dõi nồng độ bão hòa oxy tiện ích và đáng tin cậy cho người theo dõi Covid-19 tại nhà. Dù vậy, thiết bị chỉ mang giá trị tham khảo số liệu lâm sàng ban đầu chứ không thay thế việc đánh giá toàn diện từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh cần giữ tâm lý bình tĩnh, chủ động đo định kỳ, ghi nhận nhật ký chỉ số và kịp thời liên hệ trung tâm y tế khi có dấu hiệu suy giảm hô hấp.