Mất khứu giác do Covid-19 bao lâu thì khỏi và yếu tố ảnh hưởng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Mất khứu giác là một trong những biểu hiện phổ biến ở người nhiễm virus SARS-CoV-2, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và khả năng cảm nhận hương vị thức ăn. Đa số người bệnh thường băn khoăn về thời gian cần thiết để khôi phục lại khả năng ngửi bình thường sau khi kết thúc giai đoạn nhiễm trùng cấp tính.
Theo các nghiên cứu y khoa, phần lớn bệnh nhân ghi nhận sự phục hồi khứu giác trong vòng từ hai đến bốn tuần. Tuy nhiên, một số trường hợp tổn thương tế bào chống đỡ tại niêm mạc khứu giác nghiêm trọng hơn có thể mất từ vài tháng đến gần một năm để hoàn toàn bình phục.
Mất khứu giác Covid bao lâu thì hết?
Triệu chứng mất khứu giác khi mắc Covid-19 xuất phát từ việc virus tấn công vào các tế bào chống đỡ xung quanh tế bào thần kinh cảm thụ mùi trong khoang mũi. Hiện tượng này làm gián đoạn quá trình tiếp nhận và truyền tín hiệu mùi lên não bộ. Khác với các đợt cảm cúm thông thường gây nghẹt mũi cơ học, hiện tượng mất mùi do Covid-19 có thể xuất hiện ngay cả khi đường thở hoàn toàn thông thoáng. Việc nắm rõ tiến trình phục hồi và áp dụng đúng phương pháp hỗ trợ đóng vai trò quan trọng giúp niêm mạc mũi nhanh chóng tái tạo tế bào thần kinh khứu giác.
Thời gian phục hồi khứu giác trung bình sau khi nhiễm Covid-19
Đối với phần lớn người bệnh, khả năng ngửi sẽ bắt đầu cải thiện rõ rệt sau khoảng mười bốn đến hai mươi mốt ngày kể từ khi kiểm soát được virus. Trong khoảng thời gian này, các tế bào hỗ trợ niêm mạc mũi dần hồi phục chức năng, giúp khôi phục liên kết truyền dẫn tín hiệu đến trung khu thần kinh.
Tuy nhiên, có khoảng mười đến mười lăm phần trăm số ca bệnh trải qua tình trạng rối loạn hoặc mất khứu giác kéo dài trên một tháng. Nhóm người bệnh này cần nhiều thời gian hơn do quá trình tái tạo các sợi thần kinh cảm thụ diễn ra chậm rãi. Trong một số ít trường hợp tổn thương sâu, quá trình bình phục hoàn toàn có thể tiến triển từ từ trong thời gian từ sáu tháng đến một năm.
Yếu tố ảnh hưởng đến tiến trình khôi phục khả năng ngửi
Tốc độ phục hồi khứu giác ở mỗi cá nhân phụ thuộc vào nhiều yếu tố cơ địa và tình trạng sức khỏe nền. Độ tuổi, mức độ nghiêm trọng của đợt nhiễm trùng ban đầu và đáp ứng miễn dịch của cơ thể đóng vai trò quyết định đến thời gian tái tạo tế bào niêm mạc.
Bên cạnh đó, những người có tiền sử viêm mũi dị ứng, viêm xoang mạn tính hoặc tổn thương đường hô hấp trên thường mất nhiều thời gian hồi phục hơn so với người có sức khỏe tai mũi họng bình thường. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và không lạm dụng các chất kích thích niêm mạc cũng góp phần rút ngắn tiến trình hồi phục.
Phương pháp tập luyện khứu giác hỗ trợ kích thích phục hồi
Huấn luyện khứu giác là phương pháp được các chuyên gia tai mũi họng khuyến nghị nhằm kích thích thần kinh và đẩy nhanh quá trình tái tạo tế bào cảm thụ mùi. Liệu pháp này thực hiện bằng cách ngửi định kỳ các mùi hương tự nhiên quen thuộc như tinh dầu hoa hồng, chanh, đinh hương và khuynh diệp.
Người bệnh nên ngửi từng mùi hương nhẹ nhàng trong khoảng mười lăm đến hai mươi giây, kết hợp tập trung suy nghĩ về mùi hương đó. Việc duy trì bài tập này đều đặn hai lần mỗi ngày trong nhiều tuần liên tục giúp não bộ tái thiết lập khả năng nhận biết và phân biệt các phân tử mùi trong không khí.
Chăm sóc và bảo vệ niêm mạc mũi đúng cách
Việc giữ ẩm và vệ sinh khoang mũi hàng ngày có ý nghĩa thiết yếu trong quá trình phục hồi khứu giác. Rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý giúp làm sạch bụi bẩn, giảm bớt yếu tố gây kích ứng và giữ cho môi trường niêm mạc luôn đạt độ ẩm tối ưu.
Đồng thời, người bệnh cần tránh tiếp xúc với khói thuốc lá, hóa chất tẩy rửa mạnh, không khí ô nhiễm hoặc các tác nhân dễ gây dị ứng. Việc duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ dưỡng chất, uống đủ nước và ngủ đủ giấc cũng hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho cơ thể tự sửa chữa tổn thương niêm mạc.
Lưu ý an toàn
Thông tin về phục hồi khứu giác mang tính chất tham khảo tổng quan và không thay thế cho việc thăm khám y tế chuyên khoa. Người bệnh không được tự ý sử dụng các loại thuốc xịt mũi chứa corticosteroid hoặc uống các loại thuốc kích thích thần kinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Lạm dụng thuốc xịt không đúng cách có thể gây teo niêm mạc hoặc tác dụng phụ nguy hại. Khi có biểu hiện mất mùi kéo dài dai dẳng hoặc kèm theo đau đầu, chảy máu mũi, người bệnh cần đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được đánh giá toàn diện.
Tóm tắt
Mất khứu giác sau Covid-19 là tình trạng có thể phục hồi theo thời gian ở đại đa số người bệnh. Việc kiên trì áp dụng bài tập luyện khứu giác kết hợp vệ sinh mũi sạch sẽ giúp quá trình bình phục diễn ra thuận lợi. Nếu tình trạng mất mùi không có dấu hiệu cải thiện sau nhiều tuần, người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để nhận hướng dẫn theo dõi phù hợp.
Nguồn tham khảo
- Morressier: Olfactory Bulb MRI and Olfactory Tract DTI Findings in COVID-19 Anosmia and Other Post-Infectious Olfactory Dysfunction
- Faculty Opinions – Post-Publication Peer Review of the Biomedical Literature: Faculty Opinions recommendation of A Comparative Olfactory MRI, DTI and fMRI Study of COVID-19 Related Anosmia and Post Viral Olfactory Dysfunction
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Mất khứu giác do Covid-19 có bị vĩnh viễn không?
Đa số các trường hợp mất khứu giác do Covid-19 chỉ mang tính tạm thời và phục hồi hoàn toàn sau vài tuần hoặc vài tháng. Tỷ lệ mất mùi vĩnh viễn rất hiếm gặp và thường liên quan đến tổn thương thần kinh nghiêm trọng cần bác sĩ đánh giá.
Có nên tự mua thuốc xịt mũi để chữa mất mùi không?
Người bệnh không nên tự ý mua và dùng các loại thuốc xịt mũi khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Sử dụng thuốc không đúng loại hoặc sai liều lượng có thể làm tổn thương niêm mạc mũi và gây tác dụng phụ ngoài ý muốn.
Mất khứu giác sau Covid-19 có kéo theo mất vị giác không?
Mất khứu giác và mất vị giác thường đi kèm với nhau vì khả năng cảm nhận hương vị thức ăn phụ thuộc lớn vào khứu giác. Khi khứu giác hồi phục, cảm giác ngon miệng và vị giác cũng sẽ dần cải thiện theo.
Bài tập luyện khứu giác nên thực hiện trong bao lâu?
Bài tập luyện khứu giác nên được thực hiện đều đặn hai lần mỗi ngày, kéo dài ít nhất từ ba đến sáu tháng hoặc cho đến khi khả năng ngửi cải thiện rõ rệt theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
Khi nào người bị mất mùi sau Covid-19 nên đi khám bác sĩ?
Người bệnh nên đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng nếu tình trạng mất khứu giác kéo dài quá bốn tuần mà không cải thiện, hoặc có kèm theo các triệu chứng như đau nhức vùng mặt, nghẹt mũi kéo dài hay chảy máu mũi.
