Mắt bị sưng khi ngủ dậy: Nguyên nhân thường gặp và cách khắc phục

Mắt bị sưng khi ngủ dậy

Sưng mắt khi ngủ dậy là hiện tượng vùng da quanh mi mắt trên hoặc mi mắt dưới bị mọng nước, phù nề bọng mắt và có cảm giác nặng nề sau khi tỉnh giấc. Vùng da quanh mắt có cấu trúc rất mỏng, chứa nhiều mạch máu nhỏ và tổ chức mô liên kết lỏng lẻo nên cực kỳ nhạy cảm với sự thay đổi áp lực tuần hoàn cũng như sự tích tụ dịch trong cơ thể. Khi nằm ngủ ở tư thế phẳng suốt nhiều giờ, lưu thông máu và dịch bạch huyết ở vùng mặt bị chậm lại, dễ dẫn đến hiện tượng ứ dịch sinh lý. Tình trạng này có thể tự giảm dần sau khi vận động vài giờ, hoặc tiến triển nặng hơn nếu liên quan tới tác nhân dị ứng, nhiễm trùng và các bệnh lý toàn thân khác.

Các thói quen sinh hoạt dễ gây sưng mắt vào buổi sáng

Thói quen tiêu thụ quá nhiều muối trong bữa ăn tối khiến cơ thể giữ nước, dẫn đến tình trạng tích tụ dịch ở mô mềm quanh mi mắt khi nằm ngủ. Việc uống quá ít nước trong ngày hoặc uống lượng nước lớn ngay trước khi đi ngủ cũng làm ảnh hưởng đến cân bằng điện giải và sự lưu thông dịch thể trong cơ thể.

Bên cạnh đó, tình trạng thiếu ngủ kéo dài, thức khuya hoặc khóc trước khi ngủ làm gia tăng lưu lượng máu đến vùng mắt, gây giãn mạch và sưng phù. Ngoài ra, thói quen nằm ngủ không kê gối hoặc dùng gối quá thấp khiến dịch bị dồn về vùng mặt suốt cả đêm.

Ảnh hưởng của dị ứng và tác nhân môi trường tới mi mắt

Phản ứng dị ứng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây sưng mi mắt sau khi ngủ dậy. Các yếu tố như phấn hoa, bụi mịn, lông thú nuôi, nấm mốc hoặc hóa chất trong mỹ phẩm tẩy trang, kem dưỡng da vùng mắt có thể kích thích phản ứng miễn dịch tại chỗ. Khi tiếp xúc với dị nguyên, cơ thể giải phóng histamine gây tăng tính thấm thành mạch, khiến mi mắt bị sưng đỏ và ngứa rát.

Việc không làm sạch triệt để lớp trang điểm mắt trước khi đi ngủ hoặc thói quen đeo kính áp tròng qua đêm cũng tạo điều kiện cho vi khuẩn và chất bẩn tích tụ, gây kích ứng bờ mi mắt nghiêm trọng.

Các bệnh lý tại mắt liên quan đến tình trạng sưng mi

Nếu tình trạng sưng mắt diễn ra thường xuyên hoặc kèm theo cảm giác đau rát, chảy nước mắt, người bệnh có thể đang gặp phải một số bệnh lý mắt phổ biến. Bệnh viêm kết mạc do vi khuẩn hoặc virus làm cho niêm mạc mắt bị sưng nề, đỏ và tiết nhiều ghèn mắt sau một đêm ngủ.

Tình trạng viêm bờ mi cùng các tổn thương như lẹo mắt hoặc chắp mắt hình thành do sự tắc nghẽn hoặc nhiễm trùng các tuyến bã nhờn ở chân lông mi. Những vấn đề này thường biểu hiện bằng vết sưng cục bộ, ấn vào có cảm giác đau và gây vướng cộm mi mắt.

Biện pháp chăm sóc và giảm sưng mắt an toàn tại nhà

Để cải thiện hiện tượng sưng mi mắt thoáng qua sau khi tỉnh giấc, bạn có thể áp dụng phương pháp chườm lạnh bằng khăn sạch thấm nước mát hoặc chườm túi trà đã qua sử dụng trong khoảng mười đến mười lăm phút. Nhiệt độ mát giúp co các mạch máu tại chỗ và làm giảm bớt lượng dịch tích tụ dưới da.

Sau khi ngủ dậy, nên rửa mặt bằng nước mát và vệ sinh vùng mắt nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý. Đồng thời, việc uống một ly nước ấm và thực hiện vài động tác massage nhẹ nhàng vùng quanh mắt từ trong ra ngoài sẽ hỗ trợ kích thích lưu thông dịch bạch huyết.

Phòng ngừa nguy cơ sưng mắt sau khi tỉnh giấc

Duy trì một chế độ sinh hoạt lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa sưng mi mắt vào buổi sáng. Bạn nên xây dựng khẩu phần ăn giảm lượng muối, bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất cần thiết. Hãy đảm bảo uống đủ nước mỗi ngày nhưng hạn chế uống quá nhiều nước ngay trước thời điểm đi ngủ.

Tạo thói quen ngủ đủ giấc và kê gối cao vừa phải để tạo độ dốc nhẹ cho phần đầu khi nằm. Luôn chú ý tẩy trang sạch vùng mắt trước khi ngủ, giặt vỏ gối định kỳ và tránh thói quen dụi mắt để bảo vệ niêm mạc mi mắt khỏi nguy cơ nhiễm khuẩn.

Lưu ý an toàn

Các biện pháp chườm lạnh hoặc chườm ấm tại nhà chỉ áp dụng cho trường hợp sưng mắt nhẹ do thói quen sinh hoạt. Tuyệt đối không tự ý dùng tay dụi mạnh vào mi mắt hoặc tự mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticosteroid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Mắt. Nếu mắt bị sưng do dị ứng hoặc nhiễm trùng, việc xử trí sai cách có thể gây tổn thương niêm mạc mắt và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng lan rộng.

Tóm tắt

Tình trạng mắt bị sưng khi ngủ dậy có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ thói quen sinh hoạt hằng ngày cho đến các vấn đề viêm nhiễm tại mi mắt. Việc điều chỉnh lối sống và thực hiện các biện pháp chăm sóc mắt đúng cách sẽ giúp cải thiện triệu chứng hiệu quả. Khi hiện tượng sưng mắt kéo dài hoặc xuất hiện kèm theo các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa Mắt khám và tư vấn điều trị phù hợp.