Mắt bị nổi gân máu đỏ là dấu hiệu của bệnh gì và cách xử trí

Mắt bị nổi gân máu đỏ là gì?

Tròng trắng của mắt được bao bọc bởi một lớp màng mỏng trong suốt gọi là màng kết mạc, bên trong chứa mạng lưới mao mạch phong phú nuôi dưỡng các mô bề mặt nhãn cầu. Ở trạng thái bình thường, các mạch máu này co nhỏ và gần như vô hình nên lòng trắng giữ được màu sắc sáng trong đồng đều.

Khi mắt gặp phải kích thích cơ học, viêm nhiễm, phản ứng dị ứng hoặc thay đổi áp lực đột ngột, các mao mạch kết mạc sẽ phản ứng bằng cách giãn nở tối đa nhằm đưa máu và tế bào miễn dịch đến bảo vệ mô. Nếu áp lực quá lớn hoặc thành mạch yếu, mao mạch có thể nứt vỡ tạo thành các đám xuất huyết đỏ rực. Việc nhận diện đúng đặc điểm của các vệt gân máu đỏ giúp phân biệt giữa kích ứng tạm thời và bệnh lý thực thể ở mắt.

Xuất huyết dưới kết mạc và chấn thương vi mạch ở mắt

Xuất huyết dưới kết mạc xảy ra khi các mao mạch cực nhỏ nằm giữa màng kết mạc và củng mạc bị rách vỡ, khiến máu đọng lại tạo thành mảng đỏ tươi hoặc các tia máu đậm nét trên nền lòng trắng. Hiện tượng này thường xuất hiện đột ngột sau những hành động làm tăng áp lực vùng đầu mặt như ho dữ dội, hắt hơi mạnh, nôn mửa, rặn gắng sức hoặc dụi mắt thô bạo.

Đa phần các trường hợp xuất huyết dưới kết mạc đơn thuần lành tính, không gây đau buồng mắt, không chảy mủ và không làm suy giảm thị lực của người bệnh. Vết máu đọng thường tự tiêu biến dần trong khoảng bảy đến mười bốn ngày tương tự như một vết bầm tím trên da mà không để lại di chứng. Tuy nhiên, nếu xuất huyết tái phát nhiều lần liên tiếp, người bệnh cần được kiểm tra toàn diện về huyết áp và các rối loạn đông máu toàn thân.

Viêm kết mạc do nhiễm khuẩn hoặc dị ứng môi trường

Viêm kết mạc, hay còn gọi dân gian là đau mắt đỏ, là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến các mạch máu ở lòng trắng mắt giãn to và nổi rõ thành từng mạng lưới gân máu đỏ rực. Bệnh có thể khởi phát do virus như adenovirus, vi khuẩn thông thường hoặc do phản ứng dị ứng với phấn hoa, bụi bẩn, lông thú cưng và hóa mỹ phẩm.

Khi bị viêm kết mạc, bên cạnh hiện tượng nổi gân máu đỏ, mắt thường có các triệu chứng kèm theo rõ rệt như cộm xốn như có cát bên trong, ngứa ngáy, chảy nước mắt liên tục và tiết nhiều ghèn rỉ mắt. Ở trường hợp nhiễm khuẩn, ghèn mắt thường đặc có màu vàng hoặc xanh lá cây khiến hai mi mắt dính chặt vào buổi sáng khi ngủ dậy. Viêm kết mạc do virus lây lan rất nhanh qua tiếp xúc gián tiếp nên đòi hỏi người bệnh phải cách ly vật dụng cá nhân cẩn thận.

Hội chứng khô mắt và mỏi điều tiết do thiết bị điện tử

Thói quen nhìn màn hình máy tính, điện thoại liên tục nhiều giờ mà không chớp mắt đầy đủ khiến lớp màng phim nước mắt bay hơi nhanh chóng, dẫn đến hội chứng khô mắt và căng thẳng thị giác kéo dài. Khi bề mặt nhãn cầu bị khô ráp và thiếu độ ẩm bôi trơn, các mạch máu kết mạc buộc phải giãn nở để tăng cường tưới máu nuôi dưỡng mô, làm lộ rõ các tia máu đỏ li ti.

Tình trạng này rất phổ biến ở nhân viên văn phòng, học sinh và những người thường xuyên làm việc trong môi trường điều hòa nhiệt độ khô lạnh hoặc tiếp xúc nhiều với khói thuốc lá. Mắt lúc này thường có cảm giác cay rát, nặng mi mắt, nhìn mờ thoáng qua nhưng sẽ cải thiện sau khi chớp mắt nhiều lần hoặc dùng nước mắt nhân tạo. Nếu không điều chỉnh thói quen làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, khô mắt mạn tính có thể làm tổn thương biểu mô giác mạc.

Cảnh giác với tăng nhãn áp và viêm màng bồ đào cấp tính

Nổi gân máu đỏ ở mắt đôi khi là hồi chuông cảnh báo của những bệnh lý nội nhãn vô cùng nghiêm trọng như cơn glôcôm góc đóng cấp tính hoặc viêm màng bồ đào. Khác với các kích ứng ngoài bề mặt, tình trạng cương tụ mạch máu sâu quanh rìa giác mạc thường báo hiệu nhãn áp đang tăng vọt hoặc cấu trúc bên trong mắt đang bị viêm nhiễm nặng nề.

Người bệnh khi mắc các bệnh lý này sẽ trải qua cơn đau nhức mắt dữ dội lan lên nửa đầu cùng bên, mắt đỏ sẫm quanh tròng đen, sợ ánh sáng gay gắt, nhìn mờ như có màn sương che phủ và thấy quầng tán sắc nhiều màu sắc quanh nguồn sáng. Đây là những tình trạng cấp cứu nhãn khoa khẩn cấp, nếu chậm trễ can thiệp có thể dẫn đến tổn thương thần kinh thị giác vĩnh viễn và mù lòa không thể hồi phục. Do đó, tuyệt đối không được xem nhẹ biểu hiện đỏ mắt khi có đau nhức đi kèm.

Biện pháp chăm sóc ban đầu và thời điểm cần đi khám bác sĩ

Khi phát hiện mắt có gân máu đỏ, bước chăm sóc đầu tiên là để mắt được nghỉ ngơi hoàn toàn, ngừng sử dụng kính áp tròng và hạn chế tối đa việc tiếp xúc với các màn hình thiết bị điện tử. Người bệnh có thể chườm mát nhẹ nhàng bên ngoài mi mắt nhắm để làm dịu cảm giác kích ứng và hỗ trợ co mạch máu tự nhiên, đồng thời rửa mắt bằng nước muối sinh lý natri clorid 0.9% vô trùng.

Người bệnh tuyệt đối không được dùng tay dụi mạnh vào mắt vì hành động này có thể làm rách thêm mao mạch hoặc gây trầy xước giác mạc nguy hiểm. Đặc biệt, không tự ý mua và dùng các loại thuốc nhỏ mắt chứa chất co mạch kéo dài hoặc thuốc nhỏ chứa corticoid khi chưa có sự thăm khám của bác sĩ chuyên khoa mắt. Nếu mắt đỏ kèm đau nhức, suy giảm thị lực, có dịch mủ hoặc không thuyên giảm sau vài ngày, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được soi đáy mắt và điều trị kịp thời.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán từ bác sĩ nhãn khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự chẩn đoán, không tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc kháng viêm corticoid để tự điều trị tại nhà vì nguy cơ biến chứng teo dây thần kinh thị giác hoặc loét giác mạc. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường về thị lực, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám an toàn.

Tóm tắt

Tình trạng mắt bị nổi gân máu đỏ là phản ánh trực tiếp từ các mao mạch kết mạc trước tác động môi trường hoặc bệnh lý nhãn khoa. Người bệnh không nên chủ quan tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hay corticoid khi chưa có chỉ định. Hãy cho mắt nghỉ ngơi khoa học và chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt để được chẩn đoán chính xác và bảo vệ thị lực lâu dài.