Lông quặm ở mắt và những thông tin cần biết để xử trí kịp thời

Lông quặm là gì?

Lông quặm là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ tình trạng các sợi lông mi mọc xiên, mọc ngược vào phía trong nhãn cầu, trực tiếp cọ xát vào kết mạc và giác mạc. Bệnh lý này có thể xuất hiện đơn lẻ ở một vài sợi lông mi hoặc xảy ra đồng loạt trên toàn bộ bờ mi do bờ mi bị cuộn vào trong, thường gọi là quặm mi.

Hiện tượng lông quặm có thể gặp ở mọi lứa tuổi, từ trẻ sơ sinh có dị tật bẩm sinh ở nếp mi đến người cao tuổi chịu tác động của quá trình thoái hóa cơ nâng mi và dây chằng mi. Biểu hiện đặc trưng nhất là cảm giác mắt liên tục bị cộm ngứa như có hạt bụi, nhạy cảm với ánh sáng, mi mắt co giật nhẹ và tiết nhiều dịch gỉ mắt. Vì giác mạc là mô vô mạch cực kỳ nhạy cảm, bất kỳ sự cọ xát liên tục nào từ lông mi cũng có thể kích hoạt các phản ứng viêm mô sâu, đòi hỏi phải được can thiệp y tế có chuyên môn.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng lông mi mọc ngược vào mắt

Hiện tượng lông mi mọc lệch hướng có thể bắt nguồn từ nhiều cơ chế bệnh lý khác nhau. Ở trẻ nhỏ, nguyên nhân phổ biến thường liên quan đến dị tật bẩm sinh như nếp da thừa mi dưới hoặc nếp quặm bẩm sinh khiến bờ mi bị đẩy gập vào phía trong. Ở người trưởng thành và người cao tuổi, quá trình lão hóa tự nhiên làm suy yếu hệ thống cân cơ nâng mi và dây chằng mi, dẫn đến việc bờ mi lỏng lẻo và tự động cuộn vào nhãn cầu.

Bên cạnh yếu tố tuổi tác và bẩm sinh, các tổn thương sẹo sau viêm nhiễm mạn tính là tác nhân thường gặp. Những bệnh lý như viêm kết mạc mạn tính, bệnh mắt hột, bỏng hóa chất mắt, hội chứng Stevens-Johnson hoặc chấn thương vùng mắt có thể để lại sẹo co kéo ở bờ mi và bản sụn, trực tiếp làm thay đổi trục phát triển của chân nang lông mi. Ngoài ra, tình trạng viêm bờ mi kéo dài cũng làm biến dạng cấu trúc lỗ chân lông, khiến sợi lông mi mọc xiên vẹo, đâm thẳng vào giác mạc.

Nguy cơ biến chứng giác mạc khi lông quặm không được can thiệp

Khi lông mi cọ xát liên tục vào bề mặt nhãn cầu, lớp biểu mô ngoài cùng của giác mạc sẽ bị trầy xước và tổn thương cơ học. Người bệnh thường xuyên cảm thấy đau rát, chảy nước mắt sống, sợ ánh sáng và luôn có cảm giác vướng víu như có dị vật nằm sâu trong mắt. Phản ứng cọ xát kéo dài kích thích các mạch máu cương tụ, dẫn đến viêm kết mạc và viêm giác mạc dai dẳng.

Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, các vết trợt xước vi thể trên giác mạc tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, nấm hoặc virus xâm nhập, gây viêm loét giác mạc cấp tính. Biến chứng này có thể tiến triển thành thủng nhãn cầu hoặc để lại các vết sẹo giác mạc đục mờ vĩnh viễn. Những tổn thương sẹo nằm ngay trung tâm diện đồng tử sẽ làm biến dạng khúc xạ, gây loạn thị thứ phát và suy giảm thị lực nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn nếu nhiễm trùng lan rộng.

Các biện pháp điều trị y khoa cho người bị lông quặm

Hướng xử trí lông quặm phụ thuộc chặt chẽ vào số lượng sợi lông mọc lệch, nguyên nhân nền và mức độ tổn thương của bờ mi. Đối với trường hợp chỉ có một vài sợi lông xiêu đơn lẻ, bác sĩ chuyên khoa mắt có thể thực hiện nhổ lông mi bằng kẹp vi phẫu y tế. Tuy nhiên, nhổ lông chỉ là biện pháp tạm thời vì chân nang lông vẫn còn nguyên vẹn, lông mới sẽ mọc lại sau vài tuần. Để triệt tiêu nang lông vĩnh viễn ở các trường hợp ít sợi, các thủ thuật như đốt điện chân nang lông mi hoặc triệt nang lông bằng sóng vô tuyến hay laser có thể được áp dụng.

Đối với những trường hợp lông quặm lan tỏa hoặc nguyên nhân do bờ mi bị cuộn vào trong, can thiệp phẫu thuật là giải pháp triệt để nhất. Bác sĩ phẫu thuật mắt sẽ tiến hành tạo hình bờ mi, cắt bỏ dải cơ vòng thừa, rút ngắn dây chằng mi hoặc xoay bản sụn mi để đưa hàng lông mi trở về vị trí sinh lý bình thường hướng ra ngoài. Sau phẫu thuật, bờ mi hồi phục độ căng tự nhiên, ngăn chặn hoàn toàn sự cọ xát vào nhãn cầu.

Hướng dẫn chăm sóc và bảo vệ mắt sau điều trị lông quặm

Quá trình hồi phục sau can thiệp lông quặm đòi hỏi sự chăm sóc cẩn thận để hạn chế nhiễm trùng và hỗ trợ lành thương. Sau phẫu thuật hoặc thủ thuật triệt nang lông, người bệnh cần tuân thủ việc dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh và nước mắt nhân tạo theo đúng hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa nhãn khoa nhằm giảm viêm và giữ ẩm bề mặt giác mạc. Vệ sinh vùng mắt hàng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý vô khuẩn, dùng gạc mềm sạch lau nhẹ nhàng và tuyệt đối không chạm tay bẩn vào mắt.

Trong sinh hoạt thường nhật, người bệnh cần tránh dụi mắt, không đi bơi và hạn chế để nước sinh hoạt dính trực tiếp vào vết khâu trong những ngày đầu. Khi ra ngoài trời, việc đeo kính râm bảo hộ giúp che chắn gió, bụi bẩn và giảm kích thích từ ánh sáng mặt trời. Ngoài ra, việc tái khám định kỳ theo lịch hẹn đóng vai trò then chốt để bác sĩ kiểm tra vết thương, cắt chỉ đúng thời điểm và đánh giá hướng mọc ổn định của hàng lông mi.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa thường thức, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng kéo bấm tỉa lông mi sát bờ mi hoặc dùng nhíp nhổ tại nhà vì nguy cơ đâm vào nhãn cầu rất cao. Không tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa corticoid kéo dài khi chưa có đơn thuốc nhằm tránh nguy cơ tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể. Khi mắt xuất hiện dấu hiệu mờ đột ngột, đỏ dữ dội hoặc đau nhức nhiều, cần đến ngay bệnh viện mắt uy tín.

Tóm tắt

Lông quặm là tình trạng nhãn khoa phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro tổn thương giác mạc nếu không được can thiệp đúng lúc. Việc thăm khám sớm tại cơ sở chuyên khoa mắt giúp xác định chính xác mức độ tổn thương và lựa chọn giải pháp điều trị tối ưu. Người bệnh không nên tự nhổ lông mi tại nhà để tránh viêm nhiễm kéo dài và bảo vệ thị lực an toàn.