Lọc máu có nguy hiểm không và các lưu ý trước khi thực hiện

Lọc máu có nguy hiểm không là gì?

Lọc máu là thuật ngữ y khoa chỉ các biện pháp thay thế một phần chức năng bài tiết của thận khi cơ quan này không còn khả năng tự đào thải chất cặn bã và dịch thừa. Trong quy trình chạy thận nhân tạo, máu của người bệnh được dẫn qua hệ thống ống vô trùng ra quả lọc bên ngoài cơ thể. Tại đây, dịch lọc và màng bán thấm nhân tạo sẽ khuếch tán để loại bỏ ure, creatinin cùng các độc tố chuyển hóa, đồng thời rút bớt lượng nước dư thừa trước khi đưa máu trở lại cơ thể.

Mục tiêu chính của lọc máu là khôi phục cân bằng điện giải, ổn định huyết áp và ngăn ngừa hội chứng urê huyết cao đe dọa tính mạng. Mặc dù không thể phục hồi các tổn thương mô thận mạn tính, phương pháp này đóng vai trò như một giải pháp thay thế hiệu quả giúp người bệnh suy thận tiếp tục duy trì cuộc sống sinh hoạt hàng ngày.

Mức độ an toàn tổng quan của kỹ thuật lọc máu hiện nay

Về mặt chuyên môn y khoa, lọc máu là một kỹ thuật cao nhưng có mức độ an toàn rất cao nhờ hệ thống máy móc tự động hóa và quy chuẩn kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt. Trước mỗi ca lọc, các chỉ số sinh tồn của người bệnh, chức năng máy, quả lọc và hệ thống dịch lọc đều được nhân viên y tế kiểm tra cẩn thận.

Hầu hết các buổi lọc máu diễn ra suôn sẻ và giúp người bệnh nhanh chóng giảm bớt triệu chứng khó chịu do ứ đọng chất độc. Những sự cố nghiêm trọng đe dọa trực tiếp đến tính mạng trong phòng lọc hiện nay rất hiếm gặp nhờ các cảm biến theo dõi áp lực máu, bọt khí và nhiệt độ. Nguy cơ thường gia tăng khi người bệnh tự ý bỏ cữ lọc, tích tụ quá nhiều dịch giữa hai lần lọc hoặc không chăm sóc cẩn thận đường vào mạch máu.

Những rủi ro và tác dụng phụ thường gặp trong quá trình lọc máu

Mặc dù có độ an toàn cao, người bệnh vẫn có thể trải qua một số phản ứng phụ trong hoặc ngay sau buổi lọc. Hiện tượng phổ biến nhất là tụt huyết áp, biểu hiện qua cảm giác hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn hoặc vã mồ hôi. Tình trạng này thường xuất hiện khi tốc độ rút dịch ra khỏi cơ thể diễn ra nhanh hơn khả năng tự điều chỉnh của hệ tuần hoàn.

Ngoài ra, người bệnh có thể gặp phải triệu chứng chuột rút ở bắp chân, đau đầu, mệt mỏi rã rời hoặc ngứa ngáy sau khi rời phòng lọc. Một số rủi ro khác bao gồm chảy máu kéo dài tại vị trí rút kim do ảnh hưởng của thuốc chống đông, hoặc phản ứng thoáng qua với màng lọc. Việc duy trì đường vào mạch máu lâu ngày cũng tiềm ẩn nguy cơ hình thành cục máu đông gây tắc mạch hoặc nhiễm trùng nếu không được vệ sinh đúng cách.

Các lưu ý quan trọng cần chuẩn bị trước khi tiến hành lọc máu

Để mỗi buổi lọc diễn ra thuận lợi và hạn chế tối đa nguy cơ mệt mỏi hay hạ huyết áp, người bệnh cần thực hiện tốt khâu chuẩn bị trước khi đến bệnh viện. Việc quan trọng hàng đầu là kiểm soát chặt chẽ lượng nước uống và dịch lỏng nạp vào cơ thể giữa hai kỳ lọc, tránh để cân nặng tăng quá mức so với chỉ số cân nặng khô được bác sĩ thiết lập.

Người bệnh nên có thói quen tự cân mỗi ngày và ghi chép lại cẩn thận. Trước ca lọc khoảng một đến hai giờ, nên ăn một bữa nhẹ với thức ăn dễ tiêu hóa để duy trì đường huyết ổn định. Đặc biệt, người bệnh cần hỏi rõ bác sĩ về lịch dùng các thuốc mạn tính, nhất là thuốc hạ huyết áp, vì việc uống thuốc sát giờ lọc có thể khiến huyết áp giảm sâu bất thường trong khi máy đang vận hành.

Bảo vệ và theo dõi đường vào mạch máu trước ca lọc

Đường vào mạch máu, điển hình là cầu tay rò động tĩnh mạch hoặc ống thông tĩnh mạch trung tâm, là vị trí kết nối tuần hoàn đặc biệt quan trọng cần được giữ gìn tuyệt đối. Trước khi bắt đầu ca lọc, người bệnh cần rửa sạch vùng cánh tay có cầu tay bằng xà phòng diệt khuẩn và nước sạch, đồng thời tự kiểm tra xem còn cảm giác rung râm ran tại mạch nối hay không.

Người bệnh không được mang vác vật nặng, không tì đè khi ngủ, không đeo vòng tay hay đồng hồ chật trên tay có cầu nối mạch máu. Tuyệt đối không cho phép ai đo huyết áp, tiêm truyền hoặc lấy máu xét nghiệm trên cánh tay này. Nếu phát hiện vùng mạch có dấu hiệu sưng tấy, đỏ, đau rát, chảy dịch bất thường hoặc mất cảm giác rung miu, cần lập tức thông báo cho nhân viên y tế để kiểm tra và can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho việc thăm khám hay phác đồ của bác sĩ chuyên khoa thận. Người bệnh không được tự ý bỏ cữ lọc, thay đổi lượng nước uống khuyến cáo hoặc tự ý dùng thêm thuốc khi chưa có chỉ định. Mọi dấu hiệu bất thường như sốt cao, rét run, chảy máu kéo dài ở vị trí rút kim hoặc mất rung miu tại cầu tay cần được thông báo và xử trí y tế ngay lập tức.

Tóm tắt

Lọc máu là phương pháp điều trị an toàn, giúp duy trì sự sống và cải thiện đáng kể chất lượng sống cho người bệnh suy thận. Dù vẫn tồn tại những rủi ro nhất định, các tai biến này hoàn toàn có thể được giảm thiểu nếu người bệnh tuân thủ đúng hướng dẫn chuẩn bị, chăm sóc tốt đường vào mạch máu và phối hợp chặt chẽ với nhân viên y tế.