Loạn thị có chữa được không và các phương pháp cải thiện thị lực

Loạn thị có chữa được không là gì?

Tật loạn thị hình thành chủ yếu do yếu tố bẩm sinh liên quan đến cấu trúc giải phẫu của nhãn cầu, hoặc phát sinh sau chấn thương mắt, bệnh lý giác mạc và biến chứng phẫu thuật mắt trước đó. Ở mắt bình thường, giác mạc có hình dạng cầu tròn đều tương tự quả bóng đá, giúp ánh sáng khúc xạ đồng đều theo mọi hướng. Ngược lại, ở mắt bị loạn thị, giác mạc bị biến dạng thuôn dài giống như quả bóng bầu dục, tạo ra hai kinh tuyến chính có độ cong và lực khúc xạ chênh lệch nhau.

Khi các tia sáng đi qua bề mặt bất đối xứng này, chúng không thể tụ lại thành một tiêu điểm sắc nét trên võng mạc mà phân tán thành nhiều đường tiêu cự, gây ra hiện tượng méo mó hình ảnh. Loạn thị có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm với tật cận thị hay viễn thị. Hiểu đúng bản chất giải phẫu này giúp người bệnh nhận thức được rằng việc can thiệp vào loạn thị thực chất là quá trình điều chỉnh đường đi của ánh sáng sao cho hội tụ đúng tiêu điểm, thay vì tìm kiếm các mẹo dân gian không có cơ sở khoa học.

Khả năng phục hồi thị lực và bản chất điều trị loạn thị

Nhiều người thường băn khoăn liệu loạn thị có thể tự khỏi hoặc dùng thuốc để điều trị dứt điểm hay không. Về mặt sinh lý, giác mạc và thể thủy tinh khi đã có sự bất đối xứng về độ cong thì không thể tự điều chỉnh trở lại hình dạng cầu hoàn hảo bằng việc ăn uống, dùng thuốc nhỏ mắt hay các bài tập luyện thông thường. Thuốc nhỏ mắt hay viên uống bổ mắt chỉ đóng vai trò hỗ trợ cấp ẩm, chống khô mắt và giảm căng thẳng điều tiết cho mắt chứ không thể can thiệp vào cấu trúc quang học khúc xạ.

Tuy nhiên, người bệnh hoàn toàn yên tâm vì tật loạn thị có thể được kiểm soát và điều chỉnh thị lực rất hiệu quả. Tùy thuộc vào độ tuổi, mức độ loạn thị, tính chất công việc và sức khỏe tổng thể của mắt, người bệnh có thể lựa chọn các biện pháp hỗ trợ quang học không xâm lấn hoặc can thiệp phẫu thuật để đạt được thị lực tối ưu cho sinh hoạt hàng ngày.

Điều chỉnh loạn thị bằng kính gọng và kính áp tròng

Sử dụng kính gọng là phương pháp điều chỉnh loạn thị đơn giản, phổ biến, an toàn và có chi phí hợp lý nhất hiện nay. Tròng kính điều chỉnh loạn thị là loại kính trụ, được thiết kế với các kinh tuyến có công suất khúc xạ khác nhau nhằm bù trừ độ cong bất thường của giác mạc, giúp hội tụ ánh sáng chính xác lên võng mạc để hình ảnh hiển thị rõ nét. Người bệnh cần được đo khúc xạ kỹ lưỡng bởi chuyên viên khúc xạ hoặc bác sĩ nhãn khoa để cắt kính đúng tâm và đúng trục loạn thị.

Ngoài kính gọng, kính áp tròng mềm dạng toric chuyên biệt hoặc kính áp tròng cứng thấm khí cũng là lựa chọn thay thế thẩm mỹ và tiện lợi cho người năng động hoặc chơi thể thao. Kính áp tròng giúp mở rộng thị trường quan sát và giảm hiện tượng méo hình ở vùng ngoại vi so với kính gọng. Tuy nhiên, người dùng kính áp tròng cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vệ sinh, khử trùng và hạn chế đeo quá thời gian quy định trong ngày để tránh nguy cơ xước giác mạc hoặc viêm loét giác mạc do vi khuẩn.

Định hình giác mạc tạm thời bằng kính áp tròng Ortho-K

Phương pháp chỉnh hình giác mạc bằng kính áp tròng ban đêm Ortho-K là giải pháp phi phẫu thuật ngày càng được ưa chuộng, đặc biệt phù hợp cho trẻ em, thanh thiếu niên chưa đủ tuổi mổ mắt hoặc những người không muốn phụ thuộc vào kính gọng ban ngày. Người dùng sẽ đeo cặp kính áp tròng cứng được thiết kế riêng biệt theo bản đồ giác mạc trong suốt giấc ngủ ban đêm, thông thường từ bảy đến tám giờ mỗi đêm.

Dưới áp lực thủy tĩnh nhẹ nhàng từ bề mặt kính, lớp biểu mô giác mạc sẽ được định hình tạm thời, làm phẳng hoặc thay đổi độ cong quang học để bù trừ cho độ loạn và cận thị. Khi thức dậy và tháo kính vào buổi sáng, người bệnh có thể nhìn rõ ràng suốt cả ngày mà không cần đeo thêm bất kỳ loại kính nào. Điểm quan trọng cần hiểu rõ là cơ chế định hình này chỉ mang tính tạm thời; nếu ngừng đeo kính Ortho-K một thời gian, giác mạc sẽ dần trở về hình dạng cong ban đầu và thị lực lại suy giảm như trước. Do đó, việc theo dõi định kỳ và đảm bảo vô trùng tuyệt đối trong quá trình sử dụng kính là điều bắt buộc.

Các phương pháp phẫu thuật khúc xạ can thiệp loạn thị

Đối với những người trưởng thành mong muốn thoát khỏi sự phụ thuộc vào kính mắt, phẫu thuật khúc xạ là phương pháp can thiệp có thể mang lại hiệu quả thị giác lâu dài. Các kỹ thuật phẫu thuật hiện đại như Lasik, Femto Lasik hay Smile sử dụng tia laser năng lượng cao để tái tạo lại bề mặt giác mạc, gọt bớt các phần cong bất đối xứng để đưa giác mạc về độ cong đồng đều hơn, giúp ánh sáng hội tụ chính xác trên võng mạc.

Để thực hiện phẫu thuật mắt bằng laser, người bệnh cần đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt bao gồm đủ mười tám tuổi trở lên, độ khúc xạ ổn định trong tối thiểu mười hai tháng, độ dày giác mạc đạt chuẩn an toàn và không mắc các bệnh lý mắt khác như giác mạc chóp, viêm nhiễm bán phần trước hay bệnh lý đáy mắt. Đối với các trường hợp loạn thị kết hợp cận thị nặng hoặc giác mạc quá mỏng không thể bắn laser, phẫu thuật đặt thấu kính nội nhãn Phakic ICL là giải pháp thay thế hiệu quả. Mọi chỉ định phẫu thuật đều cần thông qua quy trình khám chuyên sâu và tư vấn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật khúc xạ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua kính áp tròng trôi nổi, không tự dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid kéo dài mà không có đơn thuốc. Nếu mắt xuất hiện các dấu hiệu bất thường như nhìn mờ đột ngột, đau nhức sâu trong ổ mắt, thấy chớp sáng hoặc bóng đen che khuất tầm nhìn, cần đến bệnh viện mắt khám ngay để loại trừ các biến chứng cấp tính.

Tóm tắt

Loạn thị không thể tự khỏi nhưng hoàn toàn có thể khắc phục hiệu quả bằng kính mắt hoặc phẫu thuật khúc xạ phù hợp. Người mắc tật khúc xạ nên chủ động đi khám tại các cơ sở chuyên khoa mắt uy tín để được đo khám khúc xạ toàn diện và lắng nghe tư vấn chuyên môn trước khi đưa ra quyết định can thiệp.