Liệt dây thần kinh số 7 có nguy hiểm không và cách xử trí

Liệt dây thần kinh số 7 có nguy hiểm không?

Dây thần kinh số 7, hay còn gọi là dây thần kinh mặt, là dây thần kinh sọ hỗn hợp đảm nhiệm chức năng chính là điều khiển vận động các cơ bám da mặt, chịu trách nhiệm cho các biểu cảm cảm xúc như cười, nhăn trán, nhắm mắt. Ngoài ra, dây thần kinh này còn chi phối cảm giác vị giác ở hai phần ba trước của lưỡi và điều hòa hoạt động tiết nước bọt, nước mắt.

Khi dây thần kinh số 7 bị viêm, phù nề do lạnh, nhiễm trùng hoặc chấn thương, các tín hiệu dẫn truyền từ não bộ đến các cơ vùng mặt bị gián đoạn, gây ra tình trạng liệt mặt ngoại biên. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và giới tính, thường khởi phát đột ngột nhưng phần lớn có thể hồi phục tốt nếu người bệnh được tiếp cận y tế kịp thời và tuân thủ đúng phác đồ của bác sĩ chuyên khoa.

Mức độ nguy hiểm của tình trạng liệt dây thần kinh số 7

Liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên, thường được biết đến là liệt mặt vô căn hay liệt Bell, đa số trường hợp không đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Bệnh xảy ra do dây thần kinh điều khiển các cơ vận động vùng mặt bị viêm, phù nề và chèn ép trong ống xương hẹp. Đa phần người bệnh có thể hồi phục tốt nếu được can thiệp sớm trong giai đoạn đầu.

Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm của bệnh nằm ở nguy cơ để lại di chứng thẩm mỹ và suy giảm chức năng vận động vùng mặt kéo dài. Nếu không được điều trị đúng cách hoặc can thiệp quá muộn, người bệnh có thể đối mặt với tình trạng co thắt nửa mặt, mất cân đối nụ cười, đồng vận cơ mặt hoặc khô loét giác mạc nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến tâm lý và giao tiếp xã hội.

Biểu hiện điển hình nhận biết liệt dây thần kinh số 7

Khi dây thần kinh số 7 bị tổn thương, các dấu hiệu thường khởi phát khá đột ngột, thường là sau một đêm ngủ dậy hoặc sau khi tiếp xúc với luồng gió lạnh. Người bệnh dễ nhận thấy một bên mặt bị xệ xuống, các nếp nhăn trán và rãnh mũi má cùng bên mờ đi hoặc biến mất hoàn toàn.

Bên cạnh đó, người bệnh gặp khó khăn khi thực hiện các động tác biểu cảm như nhăn trán, nhắm chặt mắt, mỉm cười hoặc huýt sáo. Khi ăn uống, thức ăn dễ bị đọng lại ở một bên má và nước có thể chảy ra từ khóe miệng bên liệt. Một số trường hợp còn kèm theo biểu hiện tê bì nhẹ một bên mặt, giảm vị giác ở phần trước lưỡi, tăng nhạy cảm với âm thanh hoặc đau nhức nhẹ ở vùng sau tai.

Các biến chứng và di chứng có thể gặp nếu điều trị muộn

Một trong những nguy cơ thường gặp nhất là tổn thương mắt do mắt bên liệt không thể nhắm kín, dẫn đến khô mắt kéo dài, viêm kết mạc, trầy xước và viêm loét giác mạc, thậm chí có thể ảnh hưởng đến thị lực nếu không được bảo vệ kịp thời.

Ngoài ra, quá trình hồi phục không hoàn toàn có thể dẫn đến hiện tượng đồng vận, nghĩa là các sợi thần kinh tái tạo sai hướng khiến cử động một nhóm cơ này lại kéo theo sự co cơ ngoài ý muốn của nhóm cơ khác, ví dụ nhắm mắt làm khóe miệng bị giật. Tình trạng co cứng cơ mặt thứ phát hoặc hội chứng nước mắt cá sấu chảy nước mắt khi nhai cũng là những di chứng gây nhiều phiền toái cho sinh hoạt thường nhật.

Phương pháp can thiệp y tế và phục hồi chức năng cơ mặt

Giai đoạn vàng để can thiệp y tế thường là trong vòng 72 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng. Bác sĩ chuyên khoa thần kinh có thể chỉ định các nhóm thuốc chống viêm kiểm soát phù nề dây thần kinh, kết hợp thuốc kháng virus nếu nghi ngờ căn nguyên nhiễm khuẩn, cùng các liệu pháp bảo vệ thần kinh phù hợp cho từng cá nhân.

Song song với điều trị nội khoa, việc kết hợp sớm các phương pháp phục hồi chức năng đóng vai trò rất quan trọng. Bác sĩ vật lý trị liệu sẽ hướng dẫn các bài tập cơ mặt chuyên biệt, xoa bóp nhẹ nhàng, châm cứu hoặc điện trị liệu đúng thời điểm nhằm kích thích tuần hoàn, ngăn ngừa teo cơ và hỗ trợ tái lập sự cân bằng cho khuôn mặt. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý can thiệp các biện pháp dân gian chưa kiểm chứng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ. Người bệnh khi có dấu hiệu méo miệng, liệt cơ mặt cần đến ngay bệnh viện để được thăm khám, loại trừ đột quỵ não và tuyệt đối không tự ý mua thuốc uống hay áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng.

Tóm tắt

Liệt dây thần kinh số 7 phần lớn là bệnh lý lành tính nhưng cần được thăm khám chuyên khoa thần kinh càng sớm càng tốt để xác định đúng nguyên nhân. Việc phát hiện sớm, tuân thủ phác đồ điều trị nội khoa kết hợp phục hồi chức năng và chăm sóc bảo vệ mắt chu đáo là yếu tố quyết định giúp người bệnh nhanh chóng lấy lại chức năng vận động cơ mặt và hạn chế tối đa di chứng lâu dài.