Lẹo mắt bên trong: Nguyên nhân, cách chăm sóc và xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Lẹo mắt bên trong là tình trạng nhiễm trùng cấp tính xảy ra tại các tuyến nhờn Meibomian nằm sâu trong đĩa sụn mi, thường khiến người bệnh cảm thấy cộm xốn, đau nhức và sưng đỏ mi mắt. Do vị trí tổn thương hướng vào phía trong nhãn cầu, bệnh thường gây khó chịu nhiều hơn và đòi hỏi phương pháp chăm sóc cẩn trọng hơn so với lẹo ngoài thông thường.
Hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh, nhận diện các biểu hiện điển hình cùng cách xử trí khoa học sẽ giúp tổn thương nhanh chóng hồi phục, giảm thiểu nguy cơ ứ đọng dịch mủ kéo dài hoặc biến chứng thành chắp mi. Bài viết dưới đây tổng hợp các thông tin y khoa thiết thực giúp bạn chủ động chăm sóc đôi mắt an toàn và đúng cách.
Lẹo mắt bên trong là gì?
Lẹo mắt bên trong, hay còn gọi là viêm tuyến Meibomian cấp tính, hình thành khi một trong các tuyến bã nhờn nằm dọc theo bờ trong sụn mi bị bít tắc và nhiễm khuẩn tụ cầu. Khác với lẹo ngoài mọc ở chân lông mi hoặc tuyến Zeiss và Moll, lẹo trong nằm sâu dưới lớp sụn mi, khi lật mi mắt lên mới có thể quan sát thấy khối viêm sưng tấy màu đỏ hoặc đầu mủ vàng nhạt tiếp xúc với kết mạc. Tình trạng này có thể xuất hiện ở cả mi trên lẫn mi dưới của một hoặc hai bên mắt. Do không gian trong đĩa sụn mi tương đối chật hẹp và mô xơ bao bọc dày, quá trình thoát mủ tự nhiên của lẹo trong thường khó khăn hơn, dễ gây đau nhức âm ỉ và có nguy cơ tiến triển thành nốt chắp mạn tính nếu dịch viêm không được giải phóng triệt để.
Nguyên nhân và yếu tố thuận lợi gây lẹo mắt bên trong
Lẹo mắt bên trong thường khởi phát do sự bít tắc tại lỗ thông của tuyến Meibomian, khiến dịch nhờn ứ đọng và tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn Staphylococcus aureus phát triển. Thói quen đưa tay dụi mắt, không làm sạch lớp trang điểm vùng mi hoặc sử dụng kính áp tròng sai quy cách là những yếu tố hàng đầu đưa mầm bệnh xâm nhập vào bờ mi. Ngoài ra, những người mắc bệnh viêm bờ mi mạn tính, rối loạn chức năng tuyến bã nhờn hoặc bệnh trứng cá đỏ ở mặt thường có nguy cơ tái phát lẹo cao hơn bình thường. Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ và chế độ dinh dưỡng mất cân bằng cũng làm suy giảm hàng rào miễn dịch tại chỗ, tạo điều kiện cho phản ứng viêm diễn ra dữ dội hơn.
Dấu hiệu nhận biết lẹo mắt bên trong
Khác với lẹo ngoài dễ dàng nhận thấy đầu mủ nhô lên ở chân lông mi, lẹo trong mi mắt thường biểu hiện bằng cảm giác cộm xốn, vướng víu rõ rệt mỗi khi chớp mắt. Mi mắt có thể sưng nề, đỏ và đau nhức âm ỉ, khi lật nhẹ mi mắt lên sẽ thấy một nốt gờ màu đỏ hoặc ánh vàng nằm ở mặt trong sụn mi. Người bệnh thường cảm thấy sợ ánh sáng nhẹ, chảy nước mắt sống nhiều hơn và có thể xuất hiện chút rỉ mắt bám ở khóe mi sau khi ngủ dậy. Do vị trí nằm sâu sát kết mạc nhãn cầu, cảm giác đau đớn và khó chịu của lẹo trong thường kéo dài và khó chịu hơn so với lẹo nông ngoài mi.
Cách chăm sóc và hỗ trợ làm dịu lẹo mắt tại nhà
Biện pháp hỗ trợ cơ bản và an toàn nhất tại nhà là chườm gạc ấm sạch lên vùng mi mắt nhắm kín khoảng 10 đến 15 phút, lặp lại 3 đến 4 lần mỗi ngày. Nhiệt độ ấm vừa phải giúp làm mềm các chất bã nhờn đông đặc bên trong lòng ống tuyến, hỗ trợ dẫn lưu dịch viêm tự nhiên ra ngoài mà không gây tổn thương mô. Người bệnh cần giữ vệ sinh mắt bằng cách rửa nhẹ nhàng với nước muối sinh lý đẳng trương, tạm ngừng hoàn toàn việc trang điểm mắt hoặc gắn mi giả. Tuyệt đối không tự ý dùng tay sờ nắn nhiều lần để tránh đưa thêm vi khuẩn ngoại lai vào vị trí đang bị kích ứng.
Các can thiệp y tế thường được áp dụng
Khi tình trạng sưng viêm không thuyên giảm sau vài ngày hoặc gây đau nhức nhiều, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám trực tiếp. Bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc nhỏ mắt hoặc mỡ tra mắt chứa hoạt chất kháng sinh, đôi khi kết hợp kháng sinh đường uống nếu có dấu hiệu viêm mô tế bào quanh ổ mắt. Với những ổ lẹo gom mủ lớn, dai dẳng không tự tiêu hoặc có nguy cơ hóa xơ thành chắp mi, bác sĩ nhãn khoa sẽ cân nhắc thủ thuật rạch tháo mủ trong điều kiện vô khuẩn. Toàn bộ quy trình dùng thuốc cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ dẫn chuyên môn, không tự ý mua thuốc chứa corticoid vì có thể làm tăng nhãn áp hoặc che lấp triệu chứng nhiễm trùng.
Biện pháp phòng ngừa lẹo mắt tái phát hiệu quả
Để phòng ngừa lẹo mắt bên trong tái phát, việc xây dựng thói quen vệ sinh bờ mi hàng ngày đóng vai trò then chốt, đặc biệt ở người có cơ địa da dầu hoặc viêm bờ mi. Nên rửa tay sạch bằng xà phòng trước khi chạm vào vùng mặt, tẩy trang kỹ lưỡng vùng mắt trước khi đi ngủ và thay mới mỹ phẩm mắt định kỳ. Nếu phải sử dụng kính áp tròng, cần tuân thủ quy trình sát khuẩn khay đựng và dung dịch ngâm theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Bên cạnh đó, duy trì lối sống lành mạnh, uống đủ nước, bổ sung các vi chất dinh dưỡng cần thiết và ngủ đủ giấc sẽ giúp tăng cường sức đề kháng tự nhiên cho niêm mạc mắt.
Lưu ý an toàn
Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự mua thuốc kháng sinh, thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hay áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như hơ lá trầu, rạch lẹo tại nhà vì có nguy cơ gây bỏng giác mạc và bội nhiễm vi khuẩn nặng. Khi có dấu hiệu suy giảm thị lực hoặc sốt cao, cần đến bệnh viện ngay lập tức.
Tóm tắt
Lẹo mắt bên trong tuy phổ biến nhưng cần được theo dõi cẩn thận vì vị trí ổ viêm nằm sâu trong sụn mi. Việc giữ vệ sinh mắt, chườm ấm đúng cách và tuân thủ chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt là chìa khóa giúp tổn thương mau lành, đồng thời hạn chế nguy cơ chuyển thành chắp hoặc nhiễm trùng lan tỏa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý nặn mủ hay dùng thuốc bừa bãi để bảo vệ thị lực an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Lẹo mắt bên trong có lây sang người khác không?
Lẹo mắt bên trong không lây trực tiếp qua không khí, nhưng vi khuẩn gây viêm có thể truyền sang mắt khác hoặc người khác nếu dùng chung khăn mặt, vỏ gối hoặc dụng cụ trang điểm mắt.
Có nên tự nặn lẹo trong mi mắt không?
Tuyệt đối không được nặn hay chích mủ tại nhà. Hành động này dễ làm vi khuẩn xâm nhập sâu vào mô liên kết của mi mắt, gây sưng phù nặng nề, hình thành ổ áp xe hoặc để lại sẹo giác mạc nguy hiểm.
Nên chườm ấm cho mắt bị lẹo như thế nào cho đúng?
Chườm ấm bằng khăn sạch nhúng nước ấm từ 10 đến 15 phút mỗi lần, thực hiện 3 đến 4 lần một ngày. Nhiệt độ ấm giúp làm tan chất nhờn đông đặc, hỗ trợ tuyến mi giải phóng ứ đọng tự nhiên.
Đang bị lẹo mắt bên trong có được đeo kính áp tròng không?
Người bị lẹo nên ngừng đeo kính áp tròng cho đến khi ổ viêm lành hẳn. Kính áp tròng và dung dịch ngâm có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn bám dính, làm tăng nguy cơ viêm loét giác mạc.
Khi nào lẹo mắt bên trong cần đi khám bác sĩ ngay?
Nếu sau 48 giờ các triệu chứng sưng đau tăng nhanh, vùng đỏ lan ra toàn bộ mi mắt, sốt hoặc suy giảm thị lực, người bệnh cần đến bệnh viện chuyên khoa mắt ngay để được can thiệp y tế.
