Lẹo mắt bên ngoài và cách chăm sóc an toàn tại nhà

Lẹo mắt bên ngoài là gì?

Lẹo mắt bên ngoài, trong y khoa còn gọi là chắp lẹo dạng viêm cấp tính mi mắt (external hordeolum), xuất hiện khi tuyến bã nhờn Zeis hoặc tuyến mồ hôi Moll tại gốc lông mi bị bít tắc và nhiễm khuẩn, thường gặp nhất do vi khuẩn tụ cầu Staphylococcus aureus. Khi vi khuẩn phát triển, phản ứng viêm sẽ tạo nên một khối u nhỏ, gồ lên ở sát mép ngoài bờ mi. Ban đầu, vùng mi mắt hơi đỏ và căng tức, sau đó gom lại thành một nốt nhọt nhỏ có đầu mủ màu vàng hoặc trắng ở trung tâm. Khác với lẹo trong nằm sâu ở mặt trong sụn mi, lẹo bên ngoài hướng ra phía ngoài da mi nên dễ quan sát và tiếp cận hơn. Mặc dù là tổn thương lành tính, lẹo ngoài vẫn đòi hỏi sự chăm sóc thận trọng vì cấu trúc mô mi mắt rất lỏng lẻo, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiễm trùng lan tỏa nếu bị tác động thô bạo.

Phương pháp chườm ấm hỗ trợ làm dịu mi mắt

Chườm ấm là biện pháp hỗ trợ cơ bản và quan trọng nhất đối với người bị lẹo mắt bên ngoài. Nhiệt độ ấm kích thích tuần hoàn máu đến vùng bờ mi, làm loãng chất tiết bã nhờn bị tắc nghẽn và hỗ trợ nốt lẹo tự dẫn lưu dịch mủ ra ngoài một cách tự nhiên.

Để thực hiện, người bệnh dùng một chiếc khăn sạch hoặc gạc vô trùng nhúng vào nước ấm sạch, vắt ráo rồi áp nhẹ nhàng lên vùng mi mắt bị tổn thương trong khoảng mười đến mười lăm phút. Quá trình này có thể lặp lại từ ba đến bốn lần mỗi ngày. Trước khi chườm, cần đảm bảo nước không quá nóng để tránh làm bỏng rát vùng da mi vốn rất mỏng manh và nhạy cảm.

Vệ sinh bờ mi sạch sẽ và đúng cách

Giữ cho bờ mi luôn sạch sẽ giúp ngăn ngừa vi khuẩn tích tụ và hạn chế nguy cơ nhiễm trùng lan sang các nang lông mi lân cận. Người bệnh nên rửa tay kỹ bằng xà phòng trước khi chạm vào vùng gần mắt. Việc làm sạch mi mắt có thể thực hiện bằng nước muối sinh lý vô trùng thấm vào miếng bông sạch, lau nhẹ nhàng từ góc trong ra ngoài góc mắt.

Bên cạnh đó, dung dịch rửa mắt chuyên dụng hoặc bọt vệ sinh bờ mi theo tư vấn của nhân viên y tế cũng có thể được sử dụng để loại bỏ vảy gàu và bã nhờn bám quanh gốc chân mi. Trong suốt thời gian bị lẹo, người bệnh tuyệt đối không trang điểm vùng mắt, không chải mascara và tạm ngừng sử dụng kính áp tròng để hạn chế tối đa các tác nhân gây kích ứng thêm cho nhãn cầu.

Những thói quen cần tránh để không làm nặng thêm tổn thương

Một sai lầm rất phổ biến là người bệnh cố gắng dùng tay, kim nhọn hoặc các vật sắc để nặn, chích nốt lẹo khi thấy đầu mủ xuất hiện. Hành động này vô cùng nguy hiểm vì có thể đẩy vi khuẩn xâm nhập sâu hơn vào tổ chức mỡ quanh hốc mắt, gây viêm mô tế bào mi mắt hoặc nhiễm trùng huyết.

Ngoài ra, việc dùng tay dụi mắt liên tục khi có cảm giác cộm ngứa cũng khiến tổn thương thêm sưng nề và lây lan vi khuẩn sang mắt còn lại. Người bệnh cũng không nên tự ý đắp các loại lá cây, thảo mộc truyền miệng hoặc dung dịch chưa qua kiểm nghiệm lên mi mắt, bởi bề mặt kết mạc rất mỏng và dễ bị nhiễm nấm, kích ứng hoặc bỏng hóa chất nghiêm trọng.

Thời điểm cần đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt

Dù nhiều nốt lẹo có thể tự xẹp hoặc vỡ thoát mủ sau một đến hai tuần chăm sóc tại nhà, người bệnh vẫn cần theo dõi sát diễn tiến của mi mắt. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường, việc thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt là điều bắt buộc nhằm có hướng xử trí chuyên môn phù hợp.

Các biểu hiện cảnh báo bao gồm tình trạng sưng đỏ lan rộng ra toàn bộ mi mắt hoặc lan xuống má, mắt đau nhức dữ dội, sốt, suy giảm thị lực hoặc nhìn mờ, nhìn đôi. Ngoài ra, nếu sau vài ngày chườm ấm mà nốt lẹo tiếp tục to lên nhanh chóng, không có dấu hiệu cải thiện hoặc lẹo tái phát liên tục nhiều lần trong năm, bác sĩ nhãn khoa có thể cần can thiệp rạch dẫn lưu mủ tiểu phẫu hoặc kê đơn thuốc kháng khuẩn phù hợp.

Lưu ý an toàn

Các thông tin chăm sóc tại nhà mang tính chất hỗ trợ vệ sinh và làm dịu tổn thương, không thay thế cho chẩn đoán và phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt hoặc mỡ tra mắt chứa hoạt chất corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt, vì thuốc có thể làm che giấu triệu chứng, tăng nhãn áp hoặc khiến nhiễm trùng diễn biến phức tạp hơn. Nếu có bất kỳ khó chịu nào tại nhãn cầu, hãy đến ngay bệnh viện mắt uy tín.

Tóm tắt

Lẹo mắt bên ngoài là tổn thương thường gặp và hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu áp dụng các bước chăm sóc vệ sinh bờ mi và chườm ấm nhẹ nhàng ngay từ sớm. Việc tuân thủ nguyên tắc không tự nặn mủ và thăm khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường sẽ bảo vệ an toàn cho thị lực và giúp vùng mi mắt nhanh chóng phục hồi nguyên vẹn.