Lấy máu xét nghiệm có đau không và cách giảm đau
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Lấy máu xét nghiệm là chỉ định y khoa quen thuộc giúp bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát cũng như chẩn đoán nhiều bệnh lý. Tuy nhiên, cảm giác đau rát khi mũi kim xuyên qua da là nỗi e ngại lớn của không ít người, đặc biệt là trẻ em và những người có tâm lý sợ kim tiêm.
Trên thực tế, mức độ đau khi lấy máu thường rất nhỏ và diễn ra nhanh chóng. Việc hiểu rõ nguyên nhân gây ra cảm giác này cùng những mẹo chuẩn bị trước và sau khi lấy máu sẽ giúp bạn trải qua quy trình lấy mẫu một cách nhẹ nhàng, thoải mái nhất.
Lấy máu xét nghiệm có đau không?
Lấy máu xét nghiệm là quá trình nhân viên y tế sử dụng kim tiêm chuyên dụng để thu thập một lượng máu nhỏ, phổ biến nhất là từ tĩnh mạch ở nếp gấp khuỷu tay hoặc cườm tay. Mẫu máu này sau đó được chuyển đến phòng xét nghiệm để phân tích các chỉ số hóa sinh, huyết học hoặc miễn dịch. Cảm giác đau khi lấy máu chủ yếu xuất hiện ở thời điểm mũi kim đi qua lớp màng da, nơi tập trung nhiều đầu tận cùng của dây thần kinh cảm giác. Đa số mọi người chỉ cảm thấy nhói nhẹ như bị kiến cắn trong khoảng một đến hai giây. Độ nhạy cảm với cơn đau có thể thay đổi tùy thuộc vào vị trí lấy máu, kích thước tĩnh mạch, tay nghề của kỹ thuật viên và đặc biệt là trạng thái tâm lý căng thẳng của người bệnh tại thời điểm lấy mẫu.
Lý do lấy máu xét nghiệm gây ra cảm giác đau nhói
Cảm giác đau khi lấy máu xuất phát từ việc mũi kim đâm qua bề mặt da để tiếp cận lòng tĩnh mạch. Lớp thượng bì và trung bì của da chứa mật độ lớn các thụ thể thần kinh tiếp nhận cảm giác đau. Khi mũi kim đi qua, các thụ thể này phát tín hiệu về脑 bộ khiến bạn cảm thấy nhói rát tức thì. Bên cạnh yếu tố cơ học từ mũi kim, trạng thái tâm lý đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với mức độ đau thực tế. Khi người bệnh quá lo lắng, cơ thể sẽ tự động co thắt mạch máu và gồng cứng cơ bắp, khiến việc tìm tĩnh mạch trở nên khó khăn hơn, đồng thời làm tăng độ nhạy cảm của hệ thần kinh với cảm giác đau. Ngoài ra, kỹ thuật lấy máu, kích thước đường kính kim tiêm và tình trạng thể trạng tĩnh mạch của từng cá nhân cũng ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm này.
Cách chuẩn bị trước khi lấy máu để hạn chế đau
Để quy trình lấy máu diễn ra thuận lợi và ít đau nhất, người bệnh nên chủ động chuẩn bị tốt về cả thể chất lẫn tâm lý. Uống đủ nước lọc trước khi lấy máu từ một đến hai giờ là biện pháp rất hiệu quả, trừ khi có chỉ định nhịn uống của bác sĩ. Việc cung cấp đủ nước giúp thể tích tuần hoàn gia tăng, làm cho tĩnh mạch nổi rõ và phồng to hơn, từ đó nhân viên y tế dễ dàng đưa kim vào chính xác ngay trong lần đầu tiên. Bạn cũng nên mặc áo ngắn tay hoặc áo có tay rộng rãi để dễ dàng kéo lên mà không làm siết chặt vùng bắp tay. Đêm trước ngày lấy xét nghiệm, hãy đảm bảo ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thoải mái. Nếu bản thân có tiền sử sợ kim tiêm, hay bị choáng váng hoặc ngất xỉu khi nhìn thấy máu, bạn cần trao đổi trước với nhân viên y tế để được hỗ trợ tư vấn và bố trí tư thế nằm lấy máu phù hợp.
Mẹo thả lỏng và giảm đau ngay trong quá trình lấy máu
Trong lúc nhân viên y tế sát trùng và đưa kim vào vị trí lấy máu, việc áp dụng các kỹ thuật thư giãn tâm lý sẽ giúp làm giảm đáng kể cảm giác khó chịu. Hãy hít một hơi thật sâu bằng mũi và từ từ thở ra bằng miệng ngay tại thời điểm mũi kim đâm qua da. Hành động này giúp thư giãn hệ thần kinh trung ương và làm giảm sự chú ý vào cảm giác đau. Bạn nên chủ động hướng mắt sang hướng khác, tránh nhìn trực tiếp vào mũi kim hoặc ống chứa máu. Việc trò chuyện ngắn cùng nhân viên y tế hoặc nhẩm đếm số từ một đến mười cũng là cách đánh lạc hướng tâm trí hiệu quả. Điều quan trọng nhất là giữ thả lỏng toàn bộ cánh tay, không co rút hay duỗi gập đột ngột để tránh làm lệch hướng di chuyển của kim tiêm trong lòng mạch.
Chăm sóc vết lấy máu sau khi thu thập mẫu thành công
Sau khi rút kim tiêm ra khỏi da, nhân viên y tế sẽ đặt một miếng bông gòn tiệt trùng lên vị trí đâm và yêu cầu bạn ấn giữ cố định. Bạn cần dùng ngón tay ấn nhẹ nhàng nhưng liên tục lên miếng bông trong khoảng ba đến năm phút, giữ thẳng tay và tuyệt đối không gấp khuỷu tay lại. Việc gấp tay có thể làm gia tăng áp lực mạch máu, dẫn đến tình trạng máu thoát ra ngoài lòng mạch gây bầm tím dưới da. Không nên dụi hoặc chà xát mạnh vào vị trí vừa lấy máu. Nếu xuất hiện vết bầm nhỏ sau đó, đây là hiện tượng lành tính và thường tự tan sau vài ngày. Trong trường hợp vị trí lấy máu bị sưng nhẹ, bạn có thể chườm lạnh nhẹ nhàng xung quanh vùng da đó để làm dịu cảm giác tấy đỏ.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo chung và không thay thế cho tư vấn hay chỉ định của nhân viên y tế. Mỗi người có ngưỡng chịu đau và đặc điểm hệ tĩnh mạch khác nhau, do đó trải nghiệm lấy máu có thể không hoàn toàn giống nhau. Bạn tuyệt đối không tự ý ngưng uống thuốc hay thay đổi chế độ chuẩn bị xét nghiệm nếu chưa có sự đồng ý của bác sĩ điều trị. Nếu vết lấy máu có dấu hiệu sưng đau kéo dài, đỏ tấy mở rộng hoặc rỉ máu liên tục, hãy báo ngay cho bác sĩ hoặc cơ sở y tế để được kiểm tra.
Tóm tắt
Lấy máu xét nghiệm là một thủ thuật y tế an toàn, diễn ra nhanh chóng và chỉ gây ra cảm giác đau rất nhẹ. Bằng cách giữ tâm lý thả lỏng, uống đủ nước lọc và tuân thủ đúng hướng dẫn của nhân viên y tế, bạn hoàn toàn có thể trải qua buổi lấy máu xét nghiệm một cách nhẹ nhàng và thoải mái.
Nguồn tham khảo
- postdoc journal: The use of Virtual Reality in the reduction of pain and anxiety during venipuncture in children with Cystic Fibrosis: a randomized controlled trial
- Pain Management Nursing: Effect of Hand Massage on Pain, Anxiety, and Vital Signs in Patients Before Venipuncture Procedure: A Randomized Controlled Trial
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Lấy máu ở ngón tay hay ở khuỷu tay đau hơn?
Lấy máu ở đầu ngón tay thường gây cảm giác nhói rát hơn lấy máu ở khuỷu tay do đầu ngón tay tập trung mật độ dây thần kinh cảm giác dày đặc hơn. Tuy nhiên, lấy máu ngón tay chỉ dùng cho các xét nghiệm nhanh với lượng máu rất nhỏ.
Tại sao sau khi lấy máu lại bị bầm tím dưới da?
Tình trạng bầm tím xảy ra khi một lượng máu nhỏ thoát ra khỏi tĩnh mạch vào mô xung quanh sau khi rút kim. Hiện tượng này thường do đè bông chưa đủ thời gian, gập tay quá sớm hoặc tĩnh mạch mỏng manh. Vết bầm thường tự hết sau vài ngày.
Có nên dán băng cá nhân ngay sau khi lấy máu không?
Sau khi đè bông gòn từ ba đến năm phút để máu ngừng chảy hoàn toàn, bạn nên dán băng cá nhân để bảo vệ vết đâm khỏi vi khuẩn và bụi bẩn từ môi trường bên ngoài. Bạn có thể tháo băng ra sau vài giờ.
Người hay bị ngất khi thấy máu nên làm gì trước khi lấy xét nghiệm?
Bạn nên thông báo trước cho nhân viên y tế để được xếp nằm lấy máu thay vì ngồi. Việc này giúp giữ huyết áp ổn định, ngăn ngừa tình trạng tụt huyết áp tư thế và hạn chế nguy cơ ngã do choáng váng hay ngất xỉu.
Trẻ nhỏ lấy máu xét nghiệm có thể áp dụng cách giảm đau nào?
Với trẻ nhỏ, phụ huynh có thể đánh lạc hướng bằng đồ chơi, video hoạt hình hoặc trò chuyện nhẹ nhàng. Ngoài ra, việc ôm giữ trẻ tạo cảm giác an toàn và có thể tư vấn bác sĩ về kem bôi gây tê bề mặt trước khi lấy máu.
