Làm thế nào để phòng tránh ù tai cảnh báo đột quỵ?

Phòng tránh ù tai đột quỵ là gì?

Ù tai là tình trạng người bệnh tự cảm nhận thấy âm thanh lạ ở một hoặc cả hai bên tai mà không hề có kích thích âm thanh nào từ môi trường bên ngoài. Âm thanh này có thể ở dạng tiếng ve kêu, tiếng gió rít, tiếng ù rền liên tục hoặc tiếng đập ngắt quãng. Về mặt sinh lý, tai trong và các trung tâm thính giác ở vỏ não được nuôi dưỡng bởi hệ thống mao mạch rất nhỏ, đặc biệt nhạy cảm với sự thay đổi huyết động và lưu lượng máu.

Khi tuần hoàn máu não bị suy giảm do xơ vữa động mạch, cục máu đông hoặc co thắt mạch, các tế bào thần kinh thính giác có thể bị thiếu oxy cục bộ, từ đó phát sinh triệu chứng ù tai. Đáng chú ý, ù tai dạng mạch đập theo nhịp tim hoặc ù tai xuất hiện cấp tính đi kèm chóng mặt có thể là dấu hiệu sớm của thiếu máu não cục bộ thoáng qua hoặc tổn thương thân não. Do đó, hiểu rõ cơ chế và chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa bệnh lý mạch máu não đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ cả thính giác lẫn tính mạng.

Mối liên hệ giữa triệu chứng ù tai và nguy cơ đột quỵ não

Hầu hết các trường hợp ù tai mạn tính thường xuất phát từ thoái hóa thần kinh thính giác do tuổi tác, tổn thương sau tiếp xúc với tiếng ồn lớn, viêm tai giữa hoặc tích tụ ráy tai. Những tình trạng này thường lành tính và không đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Tuy vậy, tai trong nhận máu trực tiếp từ nhánh của động mạch thân nền trong hệ tuần hoàn sau của não bộ. Khi mạch máu này bị chèn ép, xơ vữa hẹp lòng mạch hoặc tắc nghẽn bởi huyết khối, lưu lượng máu đến ốc tai và thân não sẽ suy giảm đột ngột. Hệ quả là người bệnh có thể nghe thấy tiếng ù tai bất thường, đặc biệt là kiểu ù tai đập theo nhịp mạch hoặc đi kèm cảm giác mất thăng bằng, hoa mắt. Các chuyên gia y tế ghi nhận rằng một số cơn nhồi máu não diện nhỏ vùng hố sau có thể khởi phát bằng triệu chứng suy giảm thính lực hoặc ù tai cấp tính trước khi bộc lộ đầy đủ các khiếm khuyết thần kinh rõ rệt. Do đó, việc cảnh giác với nguyên nhân mạch máu khi xuất hiện ù tai là hoàn toàn cần thiết.

Kiểm soát các bệnh lý mạn tính để duy trì tuần hoàn máu não thông suốt

Biện pháp nền tảng hàng đầu để phòng ngừa biến cố đột quỵ cũng như tình trạng ù tai do mạch máu là kiểm soát chặt chẽ các bệnh lý nền mạn tính. Tăng huyết áp được xem là yếu tố nguy cơ nguy hiểm nhất, bởi áp lực dòng máu tăng cao liên tục sẽ làm tổn thương lớp nội mạc động mạch, tạo điều kiện cho mảng xơ vữa phát triển và làm biến dạng dòng chảy gần ốc tai.

Người bệnh cần theo dõi chỉ số huyết áp tại nhà đều đặn và tuân thủ đơn thuốc hạ áp được bác sĩ chuyên khoa chỉ định, tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc khi thấy huyết áp tạm thời ổn định. Bên cạnh đó, tình trạng đái tháo đường và rối loạn lipid máu cũng thúc đẩy quá trình xơ cứng mạch máu, làm hẹp các vi mạch nuôi ốc tai. Việc xét nghiệm đường huyết, kiểm tra mỡ máu định kỳ và điều chỉnh thông số sinh hóa về ngưỡng mục tiêu an toàn theo hướng dẫn y tế sẽ giúp bảo vệ vững chắc hệ thống mạch máu não, ngăn ngừa huyết khối hình thành.

Duy trì chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh nhằm bảo vệ mạch máu

Lối sống hằng ngày tác động trực tiếp đến độ đàn hồi của thành mạch và tuần hoàn máu toàn thân. Trong thực đơn ăn uống, nên ưu tiên các loại rau xanh giàu chất chống oxy hóa, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và cá béo chứa nhiều axit béo không no omega 3. Cần chủ động giảm lượng muối trong khẩu phần ăn xuống dưới mức khuyến cáo thông thường nhằm giữ huyết áp ổn định, đồng thời hạn chế tối đa thực phẩm nhiều dầu mỡ động vật, đồ đóng hộp và phủ tạng.

Thuốc lá và rượu bia là những chất kích thích làm tăng nguy cơ co thắt mạch máu não, khiến tiếng ù tai trở nên nghiêm trọng hơn và gia tăng gấp nhiều lần nguy cơ đột quỵ. Người dân nên cai thuốc lá hoàn toàn và hạn chế đồ uống có cồn. Cùng với đó, việc duy trì vận động thể chất đều đặn với các bài tập vừa sức như đi bộ nhanh, bơi lội hoặc đạp xe giúp thúc đẩy lưu thông tuần hoàn, tăng cường cung cấp oxy cho não và cơ quan thính giác.

Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ đi kèm ù tai để cấp cứu kịp thời

Ù tai thông thường hiếm khi là một tình huống cấp cứu, nhưng nếu triệu chứng này xuất hiện đồng thời với các biểu hiện thần kinh trung ương, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế có đơn vị đột quỵ. Quy tắc nhận diện đột quỵ kinh điển cần ghi nhớ bao gồm mặt mất cân đối hoặc méo miệng khi cười, yếu liệt hoặc tê bì một bên tay chân, nói đớ, phát âm khó hiểu hoặc không diễn đạt được câu chữ trôi chảy.

Ngoài ra, với các biến cố mạch máu não vùng tuần hoàn sau, người bệnh có thể trải qua cơn chóng mặt dữ dội, đi đứng loạng choạng, mất phối hợp động tác, nhìn đôi hoặc đột ngột giảm thị lực. Việc tự ý cạo gió, chích máu đầu ngón tay hay cho người bệnh uống các loại thuốc dân gian không rõ nguồn gốc trong lúc này là vô cùng nguy hiểm. Nhanh chóng gọi cấp cứu hoặc chuyển bệnh nhân đến bệnh viện trong khung thời gian vàng sẽ giúp bảo tồn chức năng thần kinh và cứu sống tính mạng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Ù tai có thể do hàng chục nguyên nhân khác nhau gây ra, từ bệnh lý tai ngoài lành tính đến tổn thương thần kinh phức tạp. Người đọc tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc tăng cường tuần hoàn não, thuốc an thần hoặc thực phẩm chức năng khi chưa có chỉ định y khoa. Khi nhận thấy ù tai kèm theo bất kỳ dấu hiệu thần kinh khu trú nào, cần đến ngay bệnh viện để được chụp chiếu và can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Phòng ngừa ù tai liên quan đến đột quỵ não đòi hỏi sự kiên trì trong việc kiểm soát huyết áp, bảo vệ thành mạch và xây dựng nếp sống lành mạnh. Việc chủ động thăm khám định kỳ và tỉnh táo nhận biết các dấu hiệu thần kinh báo động sẽ giúp mỗi cá nhân chủ động bảo vệ an toàn cho hệ thính giác cũng như sức khỏe não bộ lâu dài.