Khớp cắn ngược: Nguyên nhân, nhận biết và các phương pháp cải thiện

Khớp cắn ngược là gì?

Khớp cắn ngược là hiện tượng sai hình thái xương hàm hoặc sự sắp xếp răng không chuẩn xác. Ở trạng thái cắn gập bình thường, cung răng hàm trên sẽ trùm bên ngoài cung răng hàm dưới khoảng một đến hai milimét. Tuy nhiên, ở người bị khớp cắn ngược, trục răng hoặc xương hàm dưới lại phát triển vượt trội đưa ra trước, làm cho vòm hàm trên nằm phía trong vòm hàm dưới.

Hiện tượng này có thể chia làm hai dạng chính là khớp cắn ngược do răng và khớp cắn ngược do xương hàm. Trường hợp do răng thường xuất phát từ việc các răng cửa hàm trên mọc quặp vào trong hoặc răng cửa hàm dưới mọc chìa ra ngoài. Trong khi đó, khớp cắn ngược do xương xảy ra khi xương hàm dưới phát triển quá mức hoặc xương hàm trên kém phát triển. Nhận biết chính xác tình trạng này thông qua thăm khám chuyên khoa là bước khởi đầu quan trọng để có hướng xử trí thích hợp.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng khớp cắn ngược

Khớp cắn ngược có thể hình thành do nhiều yếu tố kết hợp, trong đó yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng. Nếu trong gia đình có cha mẹ hoặc người thân từng bị móm do cấu trúc xương hàm, trẻ sinh ra có nguy cơ cao gặp phải tình trạng tương tự. Sự mất cân đối trong quá trình tăng trưởng của xương hàm trên và xương hàm dưới trong giai đoạn phát triển thể chất cũng là nguyên nhân nền tảng.

Bên cạnh yếu tố gen di truyền, các thói quen xấu trong thời thơ ấu như mút ngón tay, đẩy lưỡi, bú bình kéo dài hoặc thói quen trượt hàm dưới ra trước cũng ảnh hưởng đến hướng mọc của răng và hướng phát triển xương hàm. Ngoài ra, việc mất răng sữa quá sớm khiến các răng vĩnh viễn mọc chen chúc, xô lệch hoặc sự thiếu hụt mầm răng cửa hàm trên cũng góp phần tạo nên sự sai lệch vị trí giữa hai cung răng.

Tác động của khớp cắn ngược đến sức khỏe răng miệng

Tình trạng khớp cắn ngược nếu không được can thiệp kịp thời sẽ gây ra nhiều ảnh hưởng đối với sức khỏe và sinh hoạt hàng ngày. Việc hai vòm răng không khớp nhau khiến lực cắn xé và xé thức ăn giảm đáng kể. Điều này làm gia tăng áp lực lên hệ tiêu hóa do thức ăn không được nhai kỹ trước khi xuống dạ dày.

Sự xô lệch khớp cắn còn khiến men răng bị mài mòn bất thường tại các điểm tiếp xúc sai lệch, dễ dẫn đến ê buốt răng, sâu răng và tổn thương tổ chức nha chu. Thêm vào đó, sự mất cân bằng lực tác động liên tục lên khớp thái dương hàm có thể gây ra hiện tượng đau khớp, mỏi cơ hàm hoặc có tiếng kêu lách cách khi há miệng. Về mặt thẩm mỹ và giao tiếp, người bị khớp cắn ngược thường tự ti do khuôn mặt có dạng gãy hoặc cằm chìa ra trước, đồng thời có thể gặp khó khăn trong việc phát âm tròn và rõ một số âm tiết.

Các phương pháp cải thiện khớp cắn ngược trong nha khoa

Giải pháp điều trị khớp cắn ngược phụ thuộc vào độ tuổi của người bệnh và nguyên nhân gây ra sai lệch là do răng hay do xương. Đối với trẻ em đang trong độ tuổi phát triển, việc can thiệp bằng các khí cụ chỉnh nha tăng trưởng như hàm đeo ngoài mặt hay khí cụ nới rộng hàm trên giúp kích thích xương hàm trên phát triển, từ đó đưa khớp cắn về vị trí hài hòa.

Đối với người trưởng thành bị khớp cắn ngược do răng, niềng răng chỉnh nha là lựa chọn phổ biến. Bác sĩ nha khoa sẽ sử dụng hệ thống mắc cài hoặc khay niềng trong suốt để dịch chuyển các răng về đúng vị trí trên cung hàm. Trong trường hợp khớp cắn ngược nghiêm trọng do cấu trúc xương hàm ở người đã qua độ tuổi tăng trưởng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật chỉnh hình xương hàm kết hợp với niềng răng để đạt hiệu quả tối ưu cả về chức năng lẫn thẩm mỹ.

Chăm sóc và bảo vệ sức khỏe răng miệng khi bị sai lệch khớp cắn

Bên cạnh việc thăm khám để điều trị chuyên khoa, người có khớp cắn ngược cần chú trọng đến chế độ chăm sóc răng miệng hàng ngày. Do các răng mọc sai vị trí thường tạo ra nhiều kẽ hở khó làm sạch, việc đánh răng ít nhất hai lần mỗi ngày bằng bàn chải lông mềm kết hợp chải nhẹ nhàng đúng cách là rất cần thiết.

Sử dụng chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước giúp loại bỏ hiệu quả mảng bám và thức ăn thừa dắt ở các kẽ răng mà bàn chải thông thường không chạm tới. Người bệnh nên hạn chế nhai các vật cứng, đồ ăn quá dai hoặc dùng răng để cắn vật dụng nhằm tránh tổn thương thêm cho men răng và khớp thái dương hàm. Định kỳ sáu tháng một lần, bạn nên đến cơ sở nha khoa uy tín để kiểm tra sức khỏe tổng quát, lấy cao răng và theo dõi diễn tiến của khớp cắn dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.

Lưu ý an toàn

Mọi phương pháp can thiệp khớp cắn ngược cần được đánh giá dựa trên phim chụp X-quang và thăm khám trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa Răng – Hàm – Mặt. Người bệnh không nên tự ý áp dụng các mẹo dân gian hoặc tự mua khí cụ chỉnh nha không rõ nguồn gốc trên thị trường để tránh nguy cơ làm lung lay răng, hỏng xương ổ răng hoặc biến dạng khuôn mặt nghiêm trọng hơn.

Tóm tắt

Khớp cắn ngược là tình trạng sai lệch răng hàm hoàn toàn có thể cải thiện nếu được phát hiện và can thiệp đúng thời điểm. Việc thăm khám sớm tại các cơ sở y tế chuyên khoa giúp người bệnh lựa chọn được giải pháp điều trị an toàn, khôi phục chức năng ăn nhai cũng như sự tự tin trong giao tiếp hàng ngày.