Khoa Nhiệt đới điều trị bệnh gì và khi nào người bệnh cần đi khám?

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Khoa Nhiệt đới, hay còn được gọi là khoa Bệnh nhiệt đới hoặc khoa Truyền nhiễm, là chuyên khoa phụ trách việc khám, chẩn đoán, điều trị và cách ly y tế cho các bệnh nhân mắc bệnh lý truyền nhiễm và các bệnh nhiễm trùng đặc trưng của khu vực khí hậu nhiệt đới. Đây là nơi tiếp nhận cả các bệnh nhiễm trùng thường gặp theo mùa lẫn các ca bệnh nặng, phức tạp do tác nhân vi sinh vật gây ra.

Nhiều người bệnh thường băn khoăn khoa nhiệt đới điều trị bệnh gì và khi nào nên đến khám tại chuyên khoa này thay vì các khoa nội thông thường. Việc nắm rõ phạm vi hoạt động của khoa Nhiệt đới giúp người bệnh nhận biết đúng thời điểm cần can thiệp y tế chuyên sâu, từ đó hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo cho người thân và giảm thiểu biến chứng nguy hiểm.

Khoa nhiệt đới điều trị bệnh gì là gì?

Khoa Nhiệt đới là đơn vị chuyên môn sâu trong hệ thống khám chữa bệnh, đảm nhiệm nhiệm vụ thu dung, phân loại, cấp cứu và điều trị nội trú cho những người bệnh mắc các bệnh lý truyền nhiễm do virus, vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc vi nấm gây nên. Do vị trí địa lý của Việt Nam nằm trong vành đai khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, các tác nhân gây bệnh vi sinh vật rất dễ sinh sôi và lây truyền nhanh chóng theo mùa hoặc qua các vector truyền bệnh như muỗi, bọ chét hay nguồn nước sinh hoạt ô nhiễm. Ngoài nhiệm vụ điều trị lâm sàng, khoa Nhiệt đới còn giữ vai trò trọng yếu trong công tác giám sát dịch tễ, thiết lập các biện pháp cách ly phòng chống dịch và ngăn chặn lây nhiễm chéo trong khuôn viên cơ sở y tế. Khi xảy ra các đợt dịch lớn, đây là tuyến đầu tiếp nhận phân loại và kiểm soát các ca bệnh truyền nhiễm cấp tính.

Các bệnh truyền nhiễm do virus thường gặp

Nhóm bệnh truyền nhiễm do virus chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục tiếp nhận tại khoa Nhiệt đới. Điển hình nhất là bệnh sốt xuất huyết Dengue với các đợt bùng phát theo mùa, đòi hỏi theo dõi sát dấu hiệu cảnh báo để kịp thời bù dịch và chống sốc. Bên cạnh đó, khoa còn điều trị các bệnh đường hô hấp do virus như cúm mùa, cúm A, cúm B, sởi, quai bị, rubella và thủy đậu. Các bệnh viêm gan virus cấp và mạn tính bao gồm viêm gan A, viêm gan B, viêm gan C cũng được theo dõi và đánh giá phác đồ chuyên sâu. Ngoài ra, các bệnh lý nguy hiểm do virus như dại, viêm não Nhật Bản hay sốt phát ban dạng sởi đều thuộc phạm vi quản lý điều trị của chuyên khoa này.

Các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn và xoắn khuẩn

Bệnh lý nhiễm trùng do vi khuẩn và xoắn khuẩn là nhóm bệnh phức tạp thường xuyên được điều trị nội trú tại khoa Nhiệt đới. Trong đó, bệnh sốt mò do vi khuẩn Rickettsia gây ra qua vết đốt của ấu trùng mò thường có biểu hiện sốt cao kéo dài và tổn thương đa cơ quan. Bệnh xoắn khuẩn vàng da Leptospira lây truyền qua nguồn nước nhiễm chất thải động vật cũng là bệnh lý đặc thù. Khoa cũng tiếp nhận điều trị bệnh uốn ván, nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não mủ do phế cầu hoặc não mô cầu, bệnh thương hàn và các trường hợp ngộ độc thực phẩm nhiễm khuẩn mức độ trung bình đến nặng có biểu hiện mất nước trầm trọng.

Bệnh do ký sinh trùng và nhiễm nấm cơ hội

Tại vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, các bệnh lý do ký sinh trùng và nấm nội tạng xuất hiện khá phổ biến và thường diễn tiến âm thầm. Khoa Nhiệt đới là nơi chẩn đoán và điều trị bệnh sốt rét do ký sinh trùng Plasmodium lây qua muỗi Anopheles. Đồng thời, khoa tiếp nhận điều trị các bệnh giun sán phủ tạng như nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo Toxocara, sán lá gan lớn, sán lá gan nhỏ, ấu trùng sán dải heo và giun lươn tăng sinh. Đối với người bệnh có cơ địa suy giảm miễn dịch, khoa còn tiến hành điều trị các nhiễm nấm xâm lấn nguy hiểm như nấm Cryptococcus hoặc nhiễm nấm máu.

Vai trò cách ly và kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện

Một trong những chức năng trọng yếu của khoa Nhiệt đới là tổ chức phân luồng, sàng lọc và thiết lập khu vực cách ly y tế nhằm ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm trong cộng đồng và môi trường bệnh viện. Khoa luôn sẵn sàng kích hoạt các quy trình phản ứng nhanh khi xuất hiện các tác nhân gây bệnh mới nổi hoặc tái nổi có nguy cơ lây lan diện rộng qua giọt bắn, đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp. Bệnh nhân nghi nhiễm các bệnh nguy cơ cao được theo dõi trong phòng áp lực âm hoặc buồng bệnh chuyên biệt với quy chuẩn kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám tại khoa Nhiệt đới

Người bệnh nên chủ động đến thăm khám tại khoa Nhiệt đới khi cơ thể xuất hiện triệu chứng sốt cao kéo dài trên 48 đến 72 giờ không rõ căn nguyên, sốt có kèm theo rét run từng cơn, đau nhức hốc mắt hoặc đau mỏi toàn thân dữ dội. Các biểu hiện khác cần được khám ngay gồm phát ban xuất huyết dưới da, xuất hiện nốt loét lạ có vảy đen nghi do côn trùng đốt, vàng da vàng mắt cấp tính, nôn ói nhiều hoặc sốt sau khi di chuyển qua vùng rừng núi, vùng đang có ổ dịch truyền nhiễm lưu hành.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng virus khi chưa có chẩn đoán chính xác từ bác sĩ, bởi việc dùng sai thuốc không những không mang lại hiệu quả mà còn gây kháng thuốc và tăng nguy cơ tác dụng phụ. Khi bị sốt chưa rõ nguyên nhân, không được tự ý sử dụng các thuốc giảm đau hạ sốt nhóm kháng viêm không steroid như aspirin hoặc ibuprofen vì có thể gây biến chứng xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng nếu mắc sốt xuất huyết Dengue. Khi đi khám, người bệnh cần trung thực khai báo lịch sử dịch tễ và tuân thủ việc đeo khẩu trang đúng quy cách để bảo vệ cộng đồng.

Tóm tắt

Khoa Nhiệt đới giữ vai trò nòng cốt trong việc chẩn đoán, cách ly và điều trị hiệu quả các bệnh lý truyền nhiễm và nhiễm trùng phức tạp. Khi xuất hiện các dấu hiệu sốt cao kéo dài hoặc triệu chứng bất thường sau khi tiếp xúc yếu tố dịch tễ, người bệnh nên chủ động đến thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và can thiệp kịp thời.