Khô rát viền môi: Nguyên nhân thường gặp và cách cải thiện

Khô rát viền môi là gì?

Tình trạng khô rát viền môi xảy ra khi lớp màng lipid tự nhiên bảo vệ niêm mạc môi bị suy giảm, dẫn đến sự thất thoát nước nhanh chóng qua da. Vùng da viền môi vốn rất mỏng manh và nhạy cảm, ít tuyến mồ hôi cũng như tuyến bã nhờn so với các vùng da khác trên cơ thể, do đó rất dễ bị tổn thương trước những thay đổi của môi trường.

Nếu không được can thiệp kịp thời, hiện tượng khô căng có thể tiến triển thành vết nứt sâu, chảy máu, tạo vảy dày hoặc châm chích kéo dài. Tùy thuộc vào nguyên nhân gốc rễ, viền môi khô rát có thể chỉ là phản ứng kích ứng thoáng qua nhưng cũng có thể là biểu hiện của chàm môi, viêm da cơ địa hoặc viêm môi tiếp xúc dị ứng. Việc chủ động tìm hiểu cơ chế gây tổn thương giúp bạn điều chỉnh thói quen hằng ngày và áp dụng liệu trình chăm sóc da môi phù hợp.

Tác động từ khí hậu hanh khô và bức xạ mặt trời

Thời tiết hanh khô, độ ẩm không khí sụt giảm mạnh trong mùa đông hoặc khi ngồi liên tục trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp là yếu tố hàng đầu khiến viền môi mất nước. Khi không khí xung quanh khô rát, độ ẩm tự nhiên trên bờ môi nhanh chóng bốc hơi, làm cho màng niêm mạc bị thu nhỏ, rạn nứt và bong tróc. Bên cạnh đó, luồng gió lạnh rít trực tiếp vào mặt cũng đẩy nhanh tốc độ tổn thương bề mặt da môi.

Ngoài khí hậu lạnh, việc tiếp xúc thường xuyên với tia cực tím từ ánh nắng mặt trời mà không có biện pháp che chắn hay sử dụng son chống nắng cũng gây tổn hại nghiêm trọng. Tia cực tím phá hủy cấu trúc collagen và màng tế bào da viền môi, dẫn đến tình trạng viêm môi ánh nắng, làm vùng viền môi bị sưng rát, thâm sạm và liên tục tróc vảy. Do đó, việc bảo vệ bờ môi trước sự thay đổi của thời tiết và tác hại ánh nắng là bước vô cùng thiết yếu.

Thói quen liếm môi và phản ứng dị ứng kích ứng

Nhiều người có phản xạ tự nhiên là liếm hoặc cắn môi mỗi khi cảm thấy viền môi bị khô căng. Tuy nhiên, hành động này đem lại cảm giác dễ chịu tạm thời nhưng lại gây tác hại kéo dài. Trong nước bọt chứa các enzyme tiêu hóa như amylase và lipase; khi thoa lên môi, nước bọt bốc hơi nhanh chóng sẽ kéo theo độ ẩm tự nhiên của da, đồng thời các enzyme lưu lại tiếp tục bào mòn lớp màng bảo vệ niêm mạc, làm môi khô rát nặng nề hơn.

Ngoài thói quen vô thức, tình trạng khô rát viền môi còn do phản ứng viêm da tiếp xúc dị ứng hoặc kích ứng đối với các sản phẩm chăm sóc cá nhân hằng ngày. Những thành phần dễ gây kích ứng bao gồm hương liệu nhân tạo, chất bảo quản, chất tạo màu hoặc tinh chất bạc hà trong son dưỡng, son trang điểm, kem đánh răng và nước súc miệng. Khi tiếp xúc với tác nhân không phù hợp, vùng da quanh bờ môi sẽ nhanh chóng mẩn đỏ, ngứa ngáy, sưng nhẹ và bong tróc.

Thiếu hụt vi chất dinh dưỡng và bệnh lý da liễu

Chế độ ăn uống không cân bằng, thiếu hụt nước và các vi chất dinh dưỡng quan trọng là nguyên nhân từ bên trong khiến viền môi dễ nứt nẻ. Khi cơ thể không được cung cấp đủ nước hằng ngày, quá trình cấp ẩm cho làn da bị gián đoạn, trong đó vùng niêm mạc môi chịu ảnh hưởng sớm nhất. Bên cạnh đó, việc thiếu hụt các vitamin nhóm B như B2, B6, B9, B12 cùng các khoáng chất thiết yếu như sắt và kẽm sẽ làm chậm quá trình tái tạo tế bào biểu mô, dẫn đến viêm khóe miệng, khô nứt viền môi. Ngoài ra, hiện tượng khô rát viền môi kéo dài có thể xuất phát từ một số bệnh lý da liễu như chàm môi, viêm da cơ địa hoặc nhiễm nấm Candida. Những người đang sử dụng thuốc điều trị toàn thân, điển hình là isotretinoin dùng trong điều trị mụn trứng cá, cũng gặp tác dụng phụ phổ biến là suy giảm tiết nhờn, làm bờ môi bị khô ráp và lột da.

Chăm sóc và dưỡng ẩm phục hồi viền môi đúng cách

Để cải thiện tình trạng khô rát viền môi, ưu tiên hàng đầu là khóa ẩm và phục hồi hàng rào bảo vệ niêm mạc. Hãy lựa chọn các dòng son dưỡng dịu nhẹ, không chứa hương liệu tổng hợp hay cồn, giàu các hoạt chất dưỡng ẩm an toàn như vaseline, ceramide, lanolin, dầu jojoba hoặc bơ hạt mỡ. Thoa son dưỡng nhiều lần trong ngày, đặc biệt là trước khi đi ngủ và khi ra ngoài trời.

Song song với việc thoa dưỡng, hãy uống đủ nước mỗi ngày để duy trì độ ẩm cơ thể. Tăng cường thực phẩm giàu vitamin nhóm B, sắt, kẽm từ rau xanh, ngũ cốc, trái cây tươi. Đồng thời, ngưng thói quen liếm môi, cắn môi và tạm thời ngưng sử dụng các loại son trang điểm nghi ngờ gây dị ứng cho đến khi làn da viền môi hồi phục hoàn toàn.

Lưu ý an toàn

Người đọc không nên tự ý mua và bôi các loại thuốc chứa corticosteroid hoặc kháng sinh lên vùng viền môi khô rát khi chưa có sự thăm khám và chỉ định từ bác sĩ da liễu. Việc lạm dụng thuốc bôi corticosteroid có thể gây teo da, giãn mạch hoặc khiến tình trạng nhiễm trùng nặng thêm. Khi viền môi có dấu hiệu nứt sâu chảy máu, xuất hiện mụn nước hay đóng vảy mủ, hãy giữ vệ sinh sạch sẽ và đến cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn điều trị an toàn.

Tóm tắt

Khô rát viền môi là biểu hiện kích ứng ngoài da phổ biến, thường đáp ứng tốt khi được dưỡng ẩm đầy đủ và thay đổi thói quen chăm sóc hằng ngày. Việc kiên trì bảo vệ môi, bổ sung đủ nước và dưỡng chất sẽ giúp phục hồi bờ môi mềm mại tự nhiên. Tuy nhiên, nếu tình trạng khô rát diễn tiến dai dẳng hoặc có biểu hiện bất thường, người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến chuyên gia da liễu để được thăm khám chính xác.