Khô mắt ở bà bầu và những điều cần biết để chăm sóc
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Khô mắt ở bà bầu là một trong những than phiền phổ biến về thị giác trong suốt thai kỳ, khiến nhiều phụ nữ cảm thấy cộm rát, khó chịu và nhanh mỏi mắt khi làm việc hay sinh hoạt thường ngày. Tình trạng này chủ yếu bắt nguồn từ những biến động mạnh mẽ của nội tiết tố nữ, tác động trực tiếp lên cấu trúc và sự ổn định của màng phim nước mắt.
Hiểu đúng về nguyên nhân gây khô mắt cùng các biện pháp chăm sóc lành tính tại nhà sẽ giúp mẹ bầu bảo vệ đôi mắt sáng khỏe, hạn chế tối đa cảm giác khó chịu mà không gây ảnh hưởng xấu đến sự an toàn của thai nhi.
Khô mắt ở bà bầu là gì?
Khô mắt ở bà bầu là hiện tượng bề mặt nhãn cầu không được bôi trơn đầy đủ do giảm lượng nước mắt tiết ra hoặc màng phim nước mắt bị bay hơi quá nhanh trong thời gian mang thai. Màng phim nước mắt bình thường bao gồm ba lớp thiết yếu: lớp mỡ bên ngoài ngăn bay hơi, lớp nước ở giữa cung cấp độ ẩm cùng dưỡng chất, và lớp nhầy trong cùng giúp nước mắt bám đều trên bề mặt biểu mô giác mạc. Khi mang thai, sự biến đổi sinh lý toàn thân khiến tính cân bằng của các lớp này bị xáo trộn, dẫn tới hiện tượng mất ổn định bề mặt nhãn cầu. Đây là triệu chứng sinh lý mang tính chất tạm thời ở đại đa số phụ nữ có thai, thường biểu hiện rõ hơn ở những người vốn có cơ địa nhạy cảm hoặc làm việc nhiều trước màn hình máy tính.
Nguyên nhân gây khô mắt trong thai kỳ
Trong suốt thai kỳ, sự gia tăng nhanh chóng của các hormone như estrogen và progesterone ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các tuyến ngoại tiết trên cơ thể, bao gồm tuyến lệ và tuyến meibomius ở mi mắt. Khi các tuyến này bị rối loạn chức năng, lượng nước mắt tiết ra giảm sút hoặc lớp mỡ bảo vệ màng phim nước mắt bị mỏng đi, khiến nước mắt bay hơi nhanh hơn bình thường. Ngoài ra, sự ứ dịch nhẹ và thay đổi độ dày của giác mạc trong thai kỳ cũng góp phần làm tăng cảm giác cộm xốn. Bên cạnh yếu tố nội tiết, thói quen sử dụng điện thoại, làm việc liên tục với máy tính, thiếu ngủ hoặc sống trong phòng máy lạnh kéo dài cũng khiến bề mặt nhãn cầu của thai phụ dễ bị khô ráp và kích ứng hơn.
Dấu hiệu nhận biết khô mắt ở phụ nữ mang thai
Thai phụ bị khô mắt thường cảm nhận rõ rệt cảm giác xốn xang như có hạt bụi hay dị vật mắc kẹt bên trong mi mắt. Mắt có thể hơi đỏ, ngứa ngáy, nóng rát nhẹ và dễ chảy nước mắt sống phản xạ khi gặp gió bụi hoặc ánh sáng mạnh. Nhiều mẹ bầu chia sẻ rằng mắt rất nhanh mỏi, mí mắt có cảm giác nặng trĩu sau một thời gian ngắn đọc sách hay nhìn màn hình điện tử. Đôi khi, thị lực có thể mờ thoáng qua nhưng sẽ cải thiện ngay sau vài lần chớp mắt. Triệu chứng thường xuất hiện từ tam cá nguyệt thứ nhất và có xu hướng rõ ràng hơn ở những tháng cuối thai kỳ, gây không ít phiền toái cho sinh hoạt thường nhật.
Biện pháp chăm sóc và làm dịu mắt tại nhà cho thai phụ
Để giảm bớt cảm giác khô rát một cách an toàn, thai phụ có thể áp dụng phương pháp chườm ấm mi mắt bằng khăn sạch nhúng nước ấm khoảng 5 đến 10 phút mỗi ngày nhằm kích thích các tuyến nhờn hoạt động tốt hơn. Khi làm việc với thiết bị điện tử, mẹ bầu nên tuân thủ quy tắc cho mắt nghỉ ngơi định kỳ sau mỗi 20 phút nhìn gần. Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ hoặc phòng làm việc có điều hòa giúp làm chậm quá trình bay hơi của màng phim nước mắt. Khi ra ngoài trời, việc đeo kính râm bảo vệ mắt khỏi gió, bụi và tia cực tím là rất cần thiết. Bên cạnh đó, thai phụ cần duy trì thói quen uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ quá trình giữ ẩm tự nhiên cho toàn bộ cơ thể.
Khi nào thai phụ cần đến cơ sở y tế thăm khám
Mặc dù khô mắt trong thai kỳ đa phần là hiện tượng sinh lý lành tính, thai phụ tuyệt đối không được chủ quan nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường. Khi mắt bị đau nhức dữ dội, đỏ nhiều, chảy mủ hoặc dịch tiết màu vàng xanh, mẹ bầu cần đến bệnh viện mắt kiểm tra ngay lập tức. Tình trạng nhìn mờ liên tục, xuất hiện đốm đen, chớp sáng hoặc nhìn đôi cũng là dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám khẩn cấp, bởi đây có thể liên quan đến các vấn đề nghiêm trọng như viêm giác mạc, viêm màng bồ đào hoặc biến chứng tiền sản giật ảnh hưởng đến thị giác. Việc phát hiện sớm giúp ngăn ngừa các tổn thương vĩnh viễn trên nhãn cầu và bảo vệ thai kỳ an toàn.
Lưu ý an toàn
Phụ nữ mang thai tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa thành phần co mạch, kháng sinh hoặc kháng viêm corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Một số hoạt chất trong thuốc nhỏ mắt có thể hấp thu qua niêm mạc vào máu và tiềm ẩn rủi ro cho sự phát triển của thai nhi. Tránh dụi mắt mạnh khi cảm thấy ngứa hoặc cộm vì hành động này có thể gây trầy xước biểu mô giác mạc và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Mọi can thiệp điều trị y khoa trong thai kỳ cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và theo dõi cẩn thận.
Tóm tắt
Khô mắt khi mang thai là tình trạng phổ biến, phần lớn mang tính tạm thời và có thể thuyên giảm rõ rệt nếu được chăm sóc đúng cách. Thai phụ nên chú ý nghỉ ngơi điều độ, giữ ẩm không gian sống và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa mắt trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nhỏ mắt nào để đảm bảo an toàn tối đa cho mẹ và bé.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Khô mắt khi mang thai có tự hết sau khi sinh không?
Tình trạng này thường bắt đầu cải thiện dần sau khi sinh và phục hồi ổn định khi nồng độ nội tiết tố trong cơ thể người mẹ trở về trạng thái bình thường.
Bà bầu bị khô mắt có nên đeo kính áp tròng không?
Thai phụ nên hạn chế đeo kính áp tròng vì sự thay đổi độ cong giác mạc và giảm tiết nước mắt dễ gây cộm rát, trầy xước giác mạc hoặc nhiễm trùng.
Mẹ bầu có được tự ý mua thuốc nhỏ mắt về dùng không?
Mẹ bầu chỉ nên dùng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản sau khi đã được bác sĩ chuyên khoa mắt hoặc bác sĩ sản khoa thăm khám và tư vấn.
Khô mắt ở thai phụ có gây nguy hiểm cho em bé không?
Khô mắt thông thường không ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của thai nhi, nhưng triệu chứng kéo dài có thể khiến mẹ bầu mệt mỏi, đau đầu và giảm chất lượng giấc ngủ.
Chế độ ăn uống nào giúp cải thiện tình trạng khô mắt cho mẹ bầu?
Thai phụ nên bổ sung thực phẩm giàu axit béo omega 3 từ cá hồi, hạt chia, hạt óc chó và tăng cường rau xanh, cà rốt, trái cây giàu vitamin A để hỗ trợ sức khỏe màng phim nước mắt.
