Khi nào nên mổ đục thủy tinh thể và những điều cần lưu ý
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Thời điểm mổ đục thủy tinh thể phù hợp nhất là khi tình trạng mờ mắt làm ảnh hưởng trực tiếp đến công việc, sinh hoạt hằng ngày hoặc khi bệnh tiến triển có nguy cơ gây biến chứng như tăng nhãn áp. Bệnh nhân không nhất thiết phải chờ đến khi thủy tinh thể chín hoàn toàn mới tiến hành phẫu thuật.
Việc phẫu thuật sớm hay muộn cần được bác sĩ chuyên khoa mắt đánh giá dựa trên tình trạng suy giảm thị lực, áp lực nội nhãn và nhu cầu sử dụng mắt thực tế của mỗi cá nhân.
Khi nào nên mổ đục thủy tinh thể?
Đục thủy tinh thể là tình trạng protein tích tụ làm đục đĩa thấu kính tự nhiên của mắt, làm suy giảm thị lực và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hằng ngày. Phẫu thuật là phương pháp duy nhất để điều trị triệt để tình trạng này bằng cách thay thế thủy tinh thể bị đục bằng một thấu kính nhân tạo an toàn. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đục thủy tinh thể đều cần can thiệp phẫu thuật ngay lập tức ở giai đoạn đầu. Thời điểm chỉ định mổ phụ thuộc vào mức độ suy giảm thị lực, nhu cầu công việc, chất lượng cuộc sống của từng bệnh nhân và đánh giá chuyên môn của bác sĩ nhãn khoa. Việc nhận biết đúng thời điểm mổ giúp người bệnh chủ động trong điều trị và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.
Dấu hiệu mắt bị đục thủy tinh thể đến mức cần phẫu thuật
Ở giai đoạn đầu, đục thủy tinh thể có thể chỉ gây mờ nhẹ và người bệnh có thể cải thiện thị lực tạm thời bằng cách đeo kính hoặc thay đổi độ kính. Tuy nhiên, khi tổn thương tiến triển, người bệnh sẽ xuất hiện các dấu hiệu rõ rệt cảnh báo thời điểm cần can thiệp y khoa. Mắt bị nhìn mờ như có lớp sương mờ che trước mặt, màu sắc vật thể trở nên nhạt nhòa hoặc ngả vàng. Người bệnh thường gặp khó khăn lớn khi lái xe ban đêm do hiện tượng chói mắt, lóa sáng từ đèn xe ngược chiều hoặc thấy quầng sáng xung quanh nguồn điện. Ngoài ra, việc đọc sách, xem tivi, nhìn chữ nhỏ hoặc thực hiện các công việc tỉ mỉ trở nên vất vả dù đã điều chỉnh kính nhiều lần. Khi những trở ngại này lặp đi lặp lại và làm giảm chất lượng sống, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được tư vấn phẫu thuật.
Các tiêu chuẩn y khoa xác định thời điểm mổ đục thủy tinh thể
Các bác sĩ nhãn khoa xác định thời điểm phẫu thuật dựa trên sự kết hợp giữa đo đạc thị lực khách quan và đánh giá mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt của người bệnh. Về mặt lâm sàng, chỉ định mổ thường được xem xét khi thị lực của bệnh nhân giảm xuống mức 3/10 đến 4/10 hoặc thấp hơn dù đã chỉnh kính tối đa. Tuy nhiên, chỉ số thị lực trên bảng đo không phải là yếu tố duy nhất. Một người làm công việc đòi hỏi độ chính xác cao như tài xế, kỹ sư hay người thường xuyên làm việc với máy tính có thể cần mổ sớm hơn để bảo đảm an toàn công việc. Bên cạnh đó, phẫu thuật còn bắt buộc thực hiện khi đục thủy tinh thể gây ra biến chứng tăng nhãn áp, viêm màng nếp mi, hoặc khi đục quá nặng cản trở việc theo dõi, điều trị các bệnh lý đáy mắt như võng mạc tiểu đường hay hoàng điểm.
Các trường hợp cần trì hoãn hoặc thận trọng khi phẫu thuật mắt
Dù phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo là kỹ thuật phổ biến và có độ an toàn cao, vẫn có một số tình trạng sức khỏe yêu cầu trì hoãn hoặc cân nhắc kỹ lưỡng trước khi can thiệp. Bệnh nhân đang có các tình trạng nhiễm trùng cấp tính tại mắt như viêm kết mạc, viêm bờ mi cần được điều trị dứt điểm nhiễm trùng trước khi mổ để tránh nguy cơ viêm nội nhãn. Những trường hợp mắc bệnh toàn thân chưa kiểm soát tốt như huyết áp quá cao, đường huyết tăng vọt ở bệnh nhân đái tháo đường, hoặc rối loạn đông máu nặng cũng cần ổn định thể trạng. Bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành thăm khám toàn diện, làm các xét nghiệm tiền phẫu cần thiết và phối hợp cùng các bác sĩ chuyên khoa liên quan để bảo đảm điều kiện sức khỏe an toàn nhất cho người bệnh.
Quy trình chuẩn bị và theo dõi sau khi mổ đục thủy tinh thể
Trước khi thực hiện phẫu thuật, bệnh nhân sẽ được đo công suất thấu kính nội nhãn để chọn loại thấu kính nhân tạo phù hợp với nhu cầu thị giác. Quy trình mổ hiện nay chủ yếu sử dụng phương pháp tán đái thủy tinh thể bằng siêu âm kết hợp đặt thấu kính nhân tạo, diễn ra nhanh chóng và ít gây đau. Sau phẫu thuật, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn chăm sóc của bác sĩ để mắt phục hồi tốt nhất. Việc sử dụng thuốc nhỏ mắt kháng sinh và chống viêm phải đúng giờ, đúng số giọt được hướng dẫn. Bệnh nhân nên đeo kính bảo vệ mắt, tránh để nước, bụi bẩn hay xà phòng dính vào mắt trong những tuần đầu. Tránh dụi mắt, không mang vác vật nặng hoặc vận động mạnh để bảo đảm vết mổ nhanh lành và hạn chế rủi ro nhiễm trùng.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Bệnh nhân tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt, tự chẩn đoán giai đoạn bệnh hoặc trì hoãn việc khám mắt định kỳ. Mọi quyết định can thiệp phẫu thuật đục thủy tinh thể cần dựa trên kết quả thăm khám lâm sàng trực tiếp và sự tư vấn tỉ mỉ của bác sĩ nhãn khoa.
Tóm tắt
Mổ đục thủy tinh thể là giải pháp hiệu quả giúp khôi phục thị lực và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Việc xác định thời điểm phẫu thuật phù hợp phụ thuộc vào mức độ suy giảm thị lực và nhu cầu sinh hoạt thực tế. Thăm khám mắt định kỳ tại cơ sở y tế uy tín là cách tốt nhất để theo dõi tiến triển bệnh và nhận chỉ định điều trị an toàn từ bác sĩ.
Nguồn tham khảo
- Cureus: Correlation of Central Macular Thickness and the Best-Corrected Visual Acuity in Three Months After Cataract Surgery by Phacoemulsification and With Intraocular Lens Implantation
- Journal of Cataract & Refractive Surgery: Phacoemulsification and intraocular lens placement in eyes with cataract and congenital coloboma: Visual acuity and complications
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Mổ đục thủy tinh thể có đau không?
Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ sẽ tiến hành gây tê tại chỗ bằng thuốc nhỏ mắt hoặc tiêm gây tê quanh cầu mắt nên người bệnh thường không cảm thấy đau đớn. Sau khi hết thuốc tê, mắt có thể có cảm giác cộm nhẹ hoặc hơi khó chịu nhưng tình trạng này sẽ nhanh chóng qua đi.
Người cao tuổi có mổ đục thủy tinh thể được không?
Người cao tuổi hoàn toàn có thể phẫu thuật đục thủy tinh thể nếu đáp ứng đủ điều kiện sức khỏe toàn thân và sức khỏe đường mắt. Bác sĩ sẽ kiểm tra kỹ tim mạch, huyết áp và đường huyết trước khi chỉ định nhằm bảo đảm quá trình mổ diễn ra an toàn.
Sau khi mổ đục thủy tinh thể có bị đục lại không?
Thủy tinh thể nhân tạo đã thay thế sẽ không bị đục lại. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể gặp tình trạng đục bao sau của mắt sau một thời gian. Tình trạng này có thể xử lý nhẹ nhàng bằng thủ thuật laser tại phòng khám mà không cần mổ lại.
Mổ đục thủy tinh thể mất bao lâu thì sáng mắt trở lại?
Nhiều bệnh nhân có thể thấy thị lực cải thiện ngay trong 24 đến 48 giờ đầu sau phẫu thuật. Tuy nhiên, mắt cần khoảng 4 đến 6 tuần để phục hồi hoàn toàn và ổn định thị lực tối đa, tùy thuộc vào cơ địa và việc tuân thủ chăm sóc của từng người.
Cần kiêng ăn gì sau khi mổ đục thủy tinh thể?
Bệnh nhân nên hạn chế thực phẩm quá cay nóng, nhiều đường hoặc chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá để quá trình lành vết thương diễn ra tốt hơn. Ngoài ra không cần kiêng khem quá khắt khe trừ khi có chỉ định riêng của bác sĩ điều trị.
