Khi nào nên đi khám mắt và những điều cần lưu ý

Khi nào nên đi khám mắt là gì?

Khám mắt là quá trình kiểm tra toàn diện chức năng thị giác và cấu trúc giải phẫu của nhãn cầu do bác sĩ chuyên khoa mắt hoặc chuyên viên khúc xạ thực hiện. Buổi thăm khám không đơn thuần chỉ là đo độ cận thị hay viễn thị để cắt kính, mà còn bao gồm kiểm tra thị lực, nhãn áp, thị trường và soi đáy mắt nhằm đánh giá tình trạng giác mạc, thủy tinh thể, võng mạc cùng thần kinh thị giác.

Rất nhiều bệnh lý nhãn khoa phức tạp như glôcôm (thiên đầu thống), đục thủy tinh thể, thoái hóa hoàng điểm hay bệnh võng mạc tiểu đường có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài mà không gây đau. Khi người bệnh tự nhận thấy thị lực suy giảm rõ rệt thì tổn thương thần kinh mắt có thể đã tiến triển nặng và khó hồi phục hoàn toàn. Do đó, việc chủ động kiểm tra mắt định kỳ là biện pháp then chốt giúp phát hiện sớm các nguy cơ, ngăn ngừa biến chứng suy giảm thị lực vĩnh viễn và duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài.

Tần suất khám mắt định kỳ theo từng độ tuổi và nhóm nguy cơ

Tần suất kiểm tra mắt phụ thuộc rất lớn vào độ tuổi, tiền sử sức khỏe gia đình và tình trạng thị giác của mỗi cá nhân. Đối với trẻ nhỏ, việc kiểm tra thị lực cần được thực hiện trong những năm đầu đời để phát hiện kịp thời các tật khúc xạ, chứng nhược thị hoặc lác mắt trước khi cấu trúc thị giác hoàn thiện. Trẻ em trong độ tuổi đi học và người trưởng thành dưới 40 tuổi có đôi mắt khỏe mạnh nên duy trì thói quen kiểm tra mắt định kỳ mỗi 1 đến 2 năm một lần.

Sau tuổi 40, quá trình lão hóa tự nhiên khiến nguy cơ mắc các bệnh về mắt gia tăng đáng kể, do đó khoảng cách giữa các lần thăm khám nên được rút ngắn lại, lý tưởng là từ 1 năm một lần đối với người từ 60 tuổi trở lên. Đặc biệt, những người mắc các bệnh nền mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, hoặc người có người thân từng mắc glôcôm cần tuân thủ lịch khám chuyên khoa mắt chặt chẽ theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ điều trị, ngay cả khi chưa thấy bất kỳ thay đổi bất thường nào về tầm nhìn.

Các triệu chứng bất thường ở mắt cần đi khám chuyên khoa ngay

Bên cạnh việc kiểm tra định kỳ, người bệnh cần chủ động đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt ngay khi nhận thấy những biểu hiện bất thường trên thị giác. Dấu hiệu đáng báo động hàng đầu là thị lực đột ngột suy giảm, tầm nhìn mờ nhanh chóng ở một hoặc cả hai mắt, hoặc xuất hiện một vùng tối che khuất một phần thị trường. Hiện tượng thấy chớp sáng lóe lên, nhiều đốm đen hoặc mạng nhện trôi nổi dày đặc trước mắt có thể là tín hiệu cảnh báo rách hoặc bong võng mạc cần can thiệp y tế khẩn cấp.

Ngoài ra, cảm giác đau nhức sâu trong nhãn cầu kèm theo đau nửa đầu, buồn nôn, mắt đỏ dữ dội, sợ ánh sáng hoặc nhìn thấy quầng sáng nhiều màu xung quanh nguồn đèn cũng là dấu hiệu nguy hiểm gợi ý cơn tăng nhãn áp cấp tính. Các tình trạng mắt đỏ kéo dài, tiết nhiều ghèn mủ đặc, cộm rát như có dị vật hoặc chấn thương va đập vào vùng mắt đều cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám trực tiếp để xác định tổn thương và có hướng xử trí phù hợp.

Những điều cần chuẩn bị trước buổi khám mắt

Để buổi thăm khám mắt đạt hiệu quả cao và giúp bác sĩ có đầy đủ thông tin chẩn đoán, người đi khám nên chuẩn bị trước một số vật dụng và thông tin cá nhân. Hãy mang theo cặp kính gọng hoặc kính áp tròng đang sử dụng cùng đơn kính thuốc gần nhất nếu có. Nếu đang sử dụng kính áp tròng mềm hoặc kính áp tròng cứng, bạn nên hỏi ý kiến nhân viên y tế về thời gian cần tạm ngưng đeo kính trước ngày đo khúc xạ, bởi việc đeo kính áp tròng liên tục có thể làm thay đổi nhẹ độ cong bề mặt giác mạc.

Người khám cũng nên ghi chép lại danh sách tất cả các loại thuốc đang sử dụng, bao gồm thuốc nhỏ mắt, thuốc uống điều trị bệnh nền và thực phẩm chức năng. Việc ghi nhớ hoặc chuẩn bị thông tin về tiền sử bệnh lý của bản thân và gia đình, chẳng hạn như bệnh tiểu đường, huyết áp cao hay bệnh glôcôm, sẽ hỗ trợ bác sĩ rất nhiều trong quá trình đánh giá toàn diện nguy cơ tổn thương đáy mắt.

Lưu ý quan trọng trong và sau khi thực hiện thủ thuật khám mắt

Trong quá trình kiểm tra chuyên sâu, bác sĩ có thể chỉ định nhỏ thuốc làm giãn đồng tử để quan sát rõ nét toàn bộ võng mạc và dịch kính ở đáy mắt. Thuốc giãn đồng tử thường khiến mắt trở nên nhạy cảm với ánh sáng chói và làm giảm khả năng nhìn gần trong khoảng 4 đến 6 giờ, đôi khi kéo dài hơn tùy cơ địa từng người. Do đó, bạn không nên tự lái xe máy hay ô tô sau buổi khám mà nên đi cùng người thân hoặc sử dụng phương tiện công cộng để đảm bảo an toàn giao thông.

Mang theo một chiếc kính râm để đeo khi ra ngoài sau khi nhỏ thuốc giãn đồng tử sẽ giúp mắt cảm thấy dễ chịu hơn dưới ánh sáng mặt trời. Trong phòng khám, hãy trao đổi cởi mở với bác sĩ về tính chất công việc hàng ngày, thời lượng tiếp xúc với màn hình điện tử cũng như bất kỳ cảm giác khó chịu nào của mắt để nhận được những tư vấn chăm sóc thị giác và bảo hộ lao động thích hợp nhất.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức chăm sóc mắt tổng quát và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticosteroid khi chưa có chỉ định y tế, vì việc lạm dụng có thể dẫn đến nhiễm trùng giác mạc hoặc biến chứng tăng nhãn áp nguy hiểm. Khi gặp chấn thương mắt hoặc suy giảm thị lực đột ngột, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt gần nhất để được kiểm tra và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Chăm sóc và bảo vệ thị lực bắt đầu từ việc chủ động khám mắt định kỳ và lắng nghe những thay đổi nhỏ nhất của cơ thể. Thăm khám đúng thời điểm cùng sự chuẩn bị chu đáo sẽ giúp phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn, bảo tồn thị giác lâu dài và nâng cao chất lượng cuộc sống. Hãy duy trì thói quen kiểm tra mắt đều đặn và trao đổi với bác sĩ chuyên khoa khi có bất kỳ băn khoăn nào về sức khỏe đôi mắt.