Khi nào nên cho trẻ uống thuốc hạ sốt và cách dùng

Khi nào nên cho trẻ uống thuốc hạ sốt là gì?

Sốt không phải là một bệnh độc lập mà là triệu chứng xuất hiện khi trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi của não bộ tái lập thân nhiệt ở mức cao hơn để phản ứng với chất gây sốt. Khi nhiệt độ cơ thể tăng lên, tốc độ nhân lên của nhiều loại vi sinh vật gây hại bị kìm hãm, đồng thời các tế bào bạch cầu và kháng thể được huy động hoạt động mạnh mẽ hơn.

Ở trẻ em, nhiệt độ đo được tại các vị trí khác nhau trên cơ thể sẽ có sự chênh lệch nhất định. Thân nhiệt bình thường dao động trong khoảng ba mươi sáu phẩy năm đến ba mươi bảy phẩy năm độ C. Trẻ được xác định là có sốt khi nhiệt độ đo tại nách từ ba mươi bảy phẩy lăm độ C trở lên. Mục tiêu cốt lõi của việc hạ sốt là giúp trẻ bớt mệt mỏi, giảm quấy khóc, dễ chịu hơn và phòng ngừa biến chứng mất nước hoặc co giật, chứ không nhằm mục đích triệt tiêu hoàn toàn phản ứng tự vệ tự nhiên này.

Ngưỡng nhiệt độ và thời điểm phù hợp để cho trẻ uống thuốc hạ sốt

Nhiệt kế đo tại nách từ ba mươi tám phẩy năm độ C trở lên là mốc phổ biến để cân nhắc dùng thuốc hạ sốt cho trẻ nhỏ. Ở mức nhiệt này, cơ thể trẻ bắt đầu tiêu hao nhiều năng lượng, dễ mất nước và cảm thấy bứt rứt, quấy khóc. Tuy nhiên, con số trên nhiệt kế không phải là yếu tố duy nhất quyết định.

Bên cạnh chỉ số nhiệt độ, phụ huynh cần quan sát kỹ trạng thái tinh thần và hành vi của trẻ. Nếu trẻ sốt quanh ba mươi tám độ C nhưng li bì, đau đầu nhiều, bỏ bú hoặc có tiền sử co giật do sốt cao, phụ huynh cần tham khảo ý kiến bác sĩ để can thiệp kịp thời. Ngược lại, nếu trẻ sốt nhẹ nhưng vẫn vui vẻ chơi đùa và ăn uống tốt, việc dùng thuốc ngay lập tức là không cần thiết.

Các hoạt chất hạ sốt phổ biến và nguyên tắc lựa chọn an toàn

Hai loại hoạt chất hạ sốt thường được sử dụng trong nhi khoa là paracetamol và ibuprofen. Paracetamol là lựa chọn ưu tiên hàng đầu nhờ tính an toàn cao, ít tác dụng phụ lên đường tiêu hóa và phù hợp cho hầu hết các đối tượng trẻ nhỏ. Ibuprofen chỉ nên sử dụng khi có chỉ định cụ thể của nhân viên y tế, đặc biệt không dùng khi nghi ngờ trẻ mắc sốt xuất huyết hoặc có tình trạng mất nước nghiêm trọng.

Liều lượng thuốc hạ sốt cho trẻ luôn luôn được tính toán dựa trên cân nặng thực tế chứ không dựa trên độ tuổi. Việc ước lượng liều theo tuổi rất dễ dẫn đến tình trạng dùng thiếu liều khiến thuốc không phát huy hiệu quả, hoặc dùng quá liều gây nguy cơ ngộ độc cấp tính, đặc biệt là nhiễm độc tế bào gan.

Biện pháp chăm sóc hỗ trợ kết hợp khi trẻ bị sốt

Trước khi cho trẻ uống thuốc hoặc trong thời gian chờ thuốc phát huy tác dụng, cha mẹ nên áp dụng các biện pháp hỗ trợ chăm sóc tại nhà. Cần cho trẻ mặc trang phục rộng rãi, vải cotton mỏng nhẹ và thấm hút mồ hôi tốt. Giữ phòng ngủ thông thoáng, tránh gió lùa trực tiếp nhưng không đóng kín cửa làm không khí ngột ngạt.

Bổ sung nước là ưu tiên hàng đầu khi chăm sóc trẻ bị sốt nhằm ngăn ngừa rối loạn điện giải. Mẹ nên tăng cường cữ bú đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Với trẻ lớn hơn, có thể cho uống thêm nước lọc, dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ, nước canh hoặc nước ép trái cây loãng. Cha mẹ có thể lau người bằng khăn mềm nhúng nước ấm ở các vị trí có mạch máu lớn như nách, bẹn để giúp trẻ dễ chịu hơn.

Dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay

Phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu trẻ dưới ba tháng tuổi bị sốt, trẻ sốt cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt sau hai ngày, hoặc sốt kèm theo các dấu hiệu nguy hiểm. Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm co giật, khó thở, thở nhanh, tím tái môi đầu chi, li bì khó đánh thức, nôn trớ tất cả mọi thứ hoặc xuất hiện nốt ban xuất huyết dưới da.

Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ chuyên khoa nhi xác định chính xác nguyên nhân gây sốt, chẳng hạn như nhiễm trùng tai mũi họng, viêm phổi, nhiễm trùng đường tiểu hoặc viêm màng não, từ đó đưa ra phác đồ điều trị căn nguyên phù hợp thay vì chỉ xử trí triệu chứng sốt đơn thuần.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không sử dụng aspirin để hạ sốt cho trẻ do nguy cơ gây hội chứng Reye làm tổn thương não và gan. Không tự ý phối hợp các loại thuốc hạ sốt cùng lúc hoặc dùng quá liều lượng khuyến cáo. Mọi loại thuốc cần được cất giữ cẩn thận ngoài tầm tay của trẻ nhỏ và cha mẹ phải đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi cho trẻ dùng.

Tóm tắt

Sốt là phản ứng có lợi giúp hệ miễn dịch của trẻ chống lại tác nhân gây bệnh. Cha mẹ không nên quá lo lắng tìm cách hạ sốt bằng mọi giá mà cần quan sát toàn trạng của trẻ, cho trẻ dùng thuốc đúng thời điểm và tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn để bảo đảm an toàn.