Khi nào cần xạ trị ung thư cổ tử cung và các giai đoạn chỉ định

Khi nào cần xạ trị ung thư cổ tử cung?

Xạ trị là phương thức điều trị tại chỗ và tại vùng, tác động trực tiếp vào vùng chậu cùng hệ thống hạch bạch huyết lân cận để kiểm soát các tế bào ác tính xuất phát từ cổ tử cung. Trong điều trị ung thư cổ tử cung, xạ trị có thể được tiến hành đơn thuần, kết hợp đồng thời với hóa trị hoặc đóng vai trò bổ trợ sau phẫu thuật cắt bỏ tử cung.

Việc lựa chọn thời điểm và phương pháp xạ trị phụ thuộc vào kích thước khối u, mức độ xâm lấn sang các mô xung quanh và tình trạng di căn hạch. Đối với các giai đoạn u tiến triển tại chỗ, hóa xạ trị đồng thời được xem là tiêu chuẩn vàng, giúp tối ưu hóa hiệu quả tiêu diệt khối u và giảm thiểu nguy cơ bệnh lan rộng.

Chỉ định xạ trị triệt căn ở giai đoạn tiến triển tại chỗ

Ở các giai đoạn ung thư cổ tử cung tiến triển tại chỗ, khi kích thước khối u đã lớn hoặc bắt đầu xâm lấn sang các mô liên kết xung quanh, phần trên âm đạo hay lan tới thành chậu, phẫu thuật thường không còn mang lại lợi ích tối ưu. Lúc này, xạ trị được xác định là phương pháp điều trị triệt căn hàng đầu nhằm mục tiêu tiêu diệt tế bào ác tính và kiểm soát tại chỗ vùng chậu.

Phác đồ chuẩn được các hiệp hội ung bướu khuyến nghị cho giai đoạn này là phối hợp hóa xạ trị đồng thời. Người bệnh được xạ trị chiếu ngoài kết hợp truyền hóa chất liều thấp định kỳ hàng tuần để tăng độ nhạy cảm của tế bào ung thư với tia xạ. Sau khi hoàn thành phần chiếu ngoài, bác sĩ sẽ tiến hành xạ trị áp sát để tập trung liều bức xạ cao trực tiếp vào khối u, tối ưu hóa hiệu quả triệt căn và bảo vệ tối đa các cơ quan lành lân cận.

Chỉ định xạ trị bổ trợ sau phẫu thuật cắt bỏ khối u

Đối với người bệnh ung thư cổ tử cung ở giai đoạn sớm được chỉ định phẫu thuật cắt tử cung toàn phần và nạo vét hạch chậu, việc xạ trị vẫn có thể cần thiết sau mổ. Quyết định này dựa trên kết quả giải phẫu bệnh chi tiết của toàn bộ khối u và các hạch bạch huyết được lấy ra trong cuộc mổ.

Nếu giải phẫu bệnh ghi nhận các yếu tố nguy cơ cao như tế bào ác tính còn sót lại ở diện cắt, hạch chậu dương tính, hoặc tổn thương xâm lấn sâu vào lớp cơ tử cung và hệ mạch máu, mạch bạch huyết, bác sĩ sẽ chỉ định xạ trị bổ trợ. Mục đích của đợt xạ trị sau mổ là tiêu diệt triệt để các tế bào vi thể tiềm ẩn còn sót lại, ngăn ngừa nguy cơ tái phát tại vùng chậu và giảm thiểu khả năng di căn xa.

Chỉ định xạ trị giảm nhẹ triệu chứng ở giai đoạn muộn

Khi ung thư cổ tử cung đã tiến triển sang giai đoạn muộn, tái phát lan rộng hoặc di căn đến các cơ quan ở xa như phổi, gan, xương, mục tiêu điều trị lúc này tập trung vào chăm sóc giảm nhẹ nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống và kiểm soát triệu chứng khó chịu cho người bệnh.

Xạ trị giảm nhẹ được chỉ định linh hoạt để giải quyết nhanh các biến chứng do khối u gây ra. Điển hình nhất là tình trạng chảy máu âm đạo ồ ạt kéo dài không cầm được hoặc các cơn đau dữ dội do khối u chèn ép đám rối thần kinh vùng chậu và phá hủy cấu trúc xương. Một đợt xạ trị ngắn ngày với liều lượng thích hợp có thể giúp cầm máu nhanh chóng, giảm đau đớn và phòng ngừa gãy xương bệnh lý cho người bệnh.

Các hình thức xạ trị ung thư cổ tử cung thường được áp dụng

Quá trình điều trị ung thư cổ tử cung thường phối hợp hai hình thức xạ trị cơ bản gồm xạ trị chiếu ngoài và xạ trị áp sát. Xạ trị chiếu ngoài sử dụng hệ thống máy gia tốc hiện đại phát các chùm tia bức xạ từ bên ngoài cơ thể hướng chính xác vào vùng tổn thương, đồng thời bao phủ cả các trạm hạch bạch huyết có nguy cơ di căn.

Xạ trị áp sát là kỹ thuật đưa trực tiếp nguồn phóng xạ vào sát hoặc ngay trong lòng khối u thông qua các dụng cụ chuyên dụng đặt trong âm đạo và buồng tử cung. Sự kết hợp giữa hai phương pháp này cho phép tập trung liều xạ cực đại vào trung tâm khối u cổ tử cung trong khi giảm thiểu liều chiếu lên các cơ quan lành nằm sát bên như trực tràng và bàng quang.

Lưu ý an toàn

Trong suốt quá trình xạ trị vùng chậu, người bệnh có thể gặp một số tác dụng không mong muốn như mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, viêm bàng quang kích thích hoặc khô rát âm đạo. Người bệnh tuyệt đối không tự ý bôi các loại thuốc mỡ, đắp lá dân gian lên vùng da chiếu xạ khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao, đi tiểu ra máu, tiêu chảy kéo dài hoặc đau bụng dữ dội, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế điều trị để được hỗ trợ kịp thời.

Tóm tắt

Chỉ định xạ trị ung thư cổ tử cung phụ thuộc chặt chẽ vào từng giai đoạn tiến triển của bệnh, tình trạng sức khỏe tổng thể và tiền sử can thiệp ngoại khoa của mỗi người. Việc tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ, lịch chiếu xạ cùng chế độ chăm sóc khoa học sẽ giúp người bệnh kiểm soát tối đa tiến triển bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống.