Khi nào cần làm xét nghiệm chẩn đoán virus Corona?

Xét nghiệm virus Corona là gì?

Xét nghiệm chẩn đoán virus Corona là phương pháp kỹ thuật y tế nhằm phát hiện sự hiện diện của virus SARS-CoV-2 hoặc các thành phần kháng nguyên, vật liệu di truyền của virus trong mẫu bệnh phẩm đường hô hấp. Hai hình thức xét nghiệm chẩn đoán virus Corona phổ biến nhất bao gồm xét nghiệm nhanh kháng nguyên và xét nghiệm sinh học phân tử Real-time RT-PCR.

Mục tiêu chính của việc xét nghiệm không chỉ dừng lại ở việc xác định một cá nhân có đang nhiễm virus hay không, mà còn định hướng các biện pháp cách ly, bảo vệ nhóm người có nguy cơ chuyển nặng và giúp bác sĩ đưa ra phác đồ chăm sóc phù hợp. Nắm rõ thời điểm cần xét nghiệm sẽ giúp người bệnh tránh xét nghiệm quá sớm gây lãng phí và mang lại kết quả âm tính giả, đồng thời không bỏ lỡ giai đoạn vàng để chăm sóc sức khỏe.

Các trường hợp cần làm xét nghiệm chẩn đoán virus Corona

Người bệnh nên chủ động thực hiện xét nghiệm chẩn đoán virus Corona khi nhận thấy cơ thể xuất hiện các triệu chứng viêm đường hô hấp cấp tính. Những biểu hiện phổ biến bao gồm sốt, ho khan, đau họng, nghẹt mũi, mệt mỏi, đau nhức cơ bắp hoặc suy giảm khứu giác và vị giác đột ngột. Đây là các phản ứng thường gặp khi virus xâm nhập và nhân lên trong biểu mô đường hô hấp trên.

Bên cạnh người có triệu chứng, xét nghiệm cũng được khuyến cáo cho những người từng tiếp xúc gần mà không có phương tiện phòng hộ với người đã xác định dương tính với SARS-CoV-2. Ngoài ra, người chuẩn bị nhập viện điều trị nội trú, người cần thực hiện các thủ thuật y khoa can thiệp hoặc những ai chuẩn bị chăm sóc đối tượng có nguy cơ cao như người cao tuổi, người có bệnh nền mạn tính cũng nên cân nhắc xét nghiệm kiểm tra theo hướng dẫn y tế để đảm bảo an toàn tối đa.

Thời điểm thích hợp để thực hiện xét nghiệm đạt độ chính xác cao

Thời điểm lấy mẫu bệnh phẩm đóng vai trò quyết định đến độ tin cậy của kết quả xét nghiệm virus Corona. Đối với người đã xuất hiện triệu chứng, việc làm xét nghiệm test nhanh kháng nguyên hoặc RT-PCR nên được tiến hành ngay từ ngày đầu tiên khởi phát dấu hiệu bệnh, bởi đây là giai đoạn tải lượng virus trong dịch tỵ hầu thường đạt mức cao nhất.

Đối với trường hợp tiếp xúc gần với người nhiễm nhưng bản thân chưa có triệu chứng, xét nghiệm ngay lập tức thường mang lại kết quả âm tính giả do virus chưa kịp nhân lên đủ mức phát hiện. Thời điểm phù hợp nhất để kiểm tra là khoảng 3 đến 5 ngày sau lần tiếp xúc gần cuối cùng. Trong thời gian chờ đợi xét nghiệm, người tiếp xúc cần chủ động đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc gần với người khác và tự theo dõi sát các diễn biến sức khỏe hàng ngày.

Các phương pháp xét nghiệm chẩn đoán virus Corona phổ biến

Hiện nay, hai phương pháp xét nghiệm chẩn đoán trực tiếp virus Corona được áp dụng rộng rãi trong y tế là xét nghiệm nhanh kháng nguyên và xét nghiệm RT-PCR. Xét nghiệm nhanh kháng nguyên phát hiện các protein bề mặt của virus từ dịch quết mũi hoặc họng, cho kết quả nhanh chóng trong khoảng 15 đến 30 phút. Phương pháp này rất tiện lợi trong sàng lọc cộng đồng hoặc theo dõi tại nhà, đặc biệt nhạy ở giai đoạn tải lượng virus cao.

Xét nghiệm Real-time RT-PCR là tiêu chuẩn vàng giúp phát hiện vật liệu di truyền RNA của virus SARS-CoV-2 với độ nhạy và độ đặc hiệu vượt trội. Kỹ thuật này được thực hiện tại các phòng xét nghiệm đạt chuẩn, có khả năng phát hiện virus ngay cả khi tải lượng còn rất thấp. Trong khi đó, xét nghiệm kháng thể trong máu chỉ phản ánh phản ứng miễn dịch của cơ thể sau khi nhiễm hoặc tiêm vắc xin, không dùng để chẩn đoán xác định tình trạng đang nhiễm virus cấp tính.

Hướng xử trí cơ bản sau khi nhận kết quả xét nghiệm

Khi nhận kết quả xét nghiệm dương tính, người bệnh cần giữ bình tĩnh, thông báo cho các thành viên trong gia đình và cơ quan y tế địa phương nếu cần được hỗ trợ. Việc tự cách ly tại phòng riêng thoáng khí, đeo khẩu trang y tế và khử khuẩn bề mặt giúp hạn chế lây truyền virus cho người xung quanh. Người bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn uống dinh dưỡng và theo dõi nồng độ oxy trong máu cũng như thân nhiệt thường xuyên.

Trường hợp kết quả âm tính nhưng các triệu chứng ho, sốt vẫn tiếp tục kéo dài, người bệnh không nên chủ quan vì kết quả có thể do lấy mẫu chưa đúng kỹ thuật hoặc tải lượng virus chưa đạt ngưỡng phát hiện. Người bệnh nên duy trì biện pháp phòng ngừa và có thể lặp lại test nhanh sau 24 đến 48 giờ hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ để làm xét nghiệm RT-PCR loại trừ, đồng thời kiểm tra các căn nguyên viêm đường hô hấp khác như cúm mùa.

Lưu ý an toàn

Kết quả xét nghiệm chẩn đoán virus Corona chỉ phản ánh tình trạng nhiễm bệnh tại thời điểm lấy mẫu và phụ thuộc lớn vào kỹ thuật thao tác cũng như chất lượng khay thử. Các thông tin trong bài viết mang tính giáo dục sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho chẩn đoán chuyên môn hoặc chỉ định từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kê đơn như kháng virus, kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định y khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, đau tức ngực liên tục hoặc tím tái đầu ngón tay, người bệnh cần nhanh chóng liên hệ cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Xét nghiệm chẩn đoán virus Corona là công cụ hữu hiệu giúp nhận diện sớm ca nhiễm và kiểm soát nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Việc nắm vững thời điểm cần xét nghiệm và lựa chọn đúng phương pháp sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả chẩn đoán. Khi có triệu chứng nghi ngờ hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, việc chủ động tham vấn ý kiến nhân viên y tế sẽ đảm bảo quá trình theo dõi và chăm sóc sức khỏe diễn ra an toàn, chính xác.