Khi bị cao huyết áp nên làm gì để xử lý nhanh và an toàn tại nhà

Khi bị cao huyết áp nên làm gì là gì?

Tăng huyết áp là tình trạng áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch tăng cao kéo dài. Ở người trưởng thành, huyết áp được xem là tăng khi huyết áp tâm thu từ một trăm bốn mươi milimet thủy ngân trở lên hoặc huyết áp tâm trương từ chín mươi milimet thủy ngân trở lên qua các lần đo chuẩn. Trong đời sống hàng ngày, các yếu tố kích thích như xúc động mạnh, mất ngủ kéo dài, thời tiết chuyển lạnh đột ngột hoặc thói quen ăn mặn có thể thúc đẩy chỉ số này tăng vọt trong thời gian ngắn.

Khi huyết áp tăng cao, người bệnh có thể cảm thấy bốc hỏa, nhức đầu vùng chẩm, hoa mắt, chóng mặt, hồi hộp đánh trống ngực hoặc nặng ngực. Tuy nhiên, cũng có nhiều trường hợp huyết áp tăng rất cao nhưng không hề có triệu chứng cảnh báo rõ rệt, do đó việc hiểu rõ nguyên tắc xử trí ban đầu và sở hữu máy đo huyết áp tại nhà là vô cùng cần thiết cho mỗi gia đình.

Nghỉ ngơi yên tĩnh và điều hòa nhịp thở ngay lập tức

Khi phát hiện chỉ số huyết áp tăng cao, phản xạ quan trọng nhất là lập tức ngừng mọi hoạt động thể lực, không gắng sức di chuyển hay làm việc nhà. Người bệnh cần ngồi tựa lưng thoải mái vào ghế tựa hoặc nằm nửa ngồi nửa nằm trên giường với đầu kê cao khoảng 30 độ. Không gian xung quanh cần yên tĩnh, thoáng mát, tránh gió lùa trực tiếp và hạn chế tiếng ồn từ tivi hay các thiết bị điện tử.

Người bệnh nên nới lỏng khuy áo, cổ áo, thắt lưng và các trang phục bó sát để lồng ngực nở rộng, giúp việc hô hấp diễn ra nhẹ nhàng. Nhắm mắt lại và thực hiện hít thở sâu, chậm rãi: hít vào bằng mũi trong bốn nhịp, giữ hơi nhẹ rồi thở từ từ ra qua miệng trong sáu nhịp. Việc duy trì nhịp thở đều đặn trong mười đến mười lăm phút giúp kích hoạt hệ thần kinh đối giao cảm, giải tỏa lo âu và hỗ trợ làm dịu áp lực trong lòng mạch máu.

Kiểm tra chỉ số huyết áp và rà soát thuốc điều trị

Sau khi nghỉ ngơi tĩnh lặng khoảng mười lăm phút, người bệnh hoặc người thân cần dùng máy đo huyết áp bắp tay điện tử hoặc máy đo cơ để kiểm tra lại chỉ số. Trong lúc đo, người bệnh ngồi thẳng lưng, bắp tay đặt ngang tầm tim, giữ yên lặng tuyệt đối và không nói chuyện. Nên thực hiện đo hai lần liên tiếp cách nhau khoảng hai phút rồi lấy giá trị trung bình để có kết quả chính xác nhất.

Nếu người bệnh đã được bác sĩ chuyên khoa tim mạch kê đơn thuốc điều trị tăng huyết áp hàng ngày, cần kiểm tra xem hôm đó đã uống thuốc đúng giờ hay chưa. Trong trường hợp quên liều, hãy uống bổ sung theo chỉ dẫn đã được bác sĩ dặn trước đó. Tuyệt đối không tự ý uống gấp đôi liều, không tự nhai ngậm thuốc hạ áp khẩn cấp của người khác mà không có sự đồng ý của nhân viên y tế, bởi vì việc hạ huyết áp quá nhanh có thể gây thiếu máu não cục bộ.

Nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm cần đến cơ sở y tế khẩn cấp

Cần nhận diện sớm sự khác biệt giữa tình trạng tăng huyết áp đơn thuần và cơn tăng huyết áp cấp cứu có tổn thương cơ quan đích. Nếu huyết áp tâm thu vượt quá một trăm tám mươi milimet thủy ngân hoặc huyết áp tâm trương vượt quá một trăm hai mươi milimet thủy ngân, kèm theo các dấu hiệu bất thường, người nhà cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm bao gồm đau tức ngực dữ dội, khó thở, vã mồ hôi lạnh, nhìn mờ đột ngột, méo miệng, yếu liệt nửa người, nói ngọng hoặc lơ mơ bất tỉnh. Trong thời gian chờ đợi nhân viên cấp cứu, giữ người bệnh ở tư thế an toàn, tránh để bệnh nhân tự lái xe hoặc di chuyển mạnh. Không cho người bệnh ăn uống bất cứ thứ gì nếu đang có dấu hiệu buồn nôn, sặc sụp hoặc suy giảm ý thức.

Biện pháp phòng ngừa huyết áp tăng cao tái phát

Để hạn chế các đợt huyết áp tăng vọt bất ngờ, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị lâu dài của bác sĩ chuyên khoa tim mạch, uống thuốc đúng giờ và tái khám định kỳ. Không bao giờ được tự ý ngưng thuốc khi thấy chỉ số huyết áp đã trở về ngưỡng bình thường, vì thuốc chỉ kiểm soát huyết áp tạm thời chứ không loại bỏ hoàn toàn căn nguyên.

Bên cạnh dùng thuốc, chế độ ăn uống và sinh hoạt đóng vai trò quyết định. Người bệnh nên giảm lượng muối ăn hàng ngày xuống dưới năm gam, hạn chế tối đa thực phẩm đóng hộp, dưa cà muối và thịt hun khói. Tăng cường rau xanh, trái cây tươi giàu kali như chuối, cam, bơ và các loại hạt. Tránh xa rượu bia, thuốc lá, hạn chế thức khuya và duy trì thói quen tập luyện thể dục vừa sức như đi bộ, bơi lội hoặc dưỡng sinh ba mươi phút mỗi ngày.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa trực tiếp. Người bệnh tăng huyết áp tuyệt đối không tự ý mua thuốc hạ áp khẩn cấp, không thay đổi liều lượng thuốc đang dùng và không áp dụng các mẹo truyền miệng chưa kiểm chứng. Khi có dấu hiệu đau ngực, khó thở hoặc nghi ngờ đột quỵ, cần liên hệ cấp cứu y tế ngay lập tức.

Tóm tắt

Chủ động xử trí đúng khi huyết áp tăng cao giúp ngăn ngừa nhiều biến chứng nguy hiểm. Việc nghỉ ngơi hợp lý, dùng thuốc theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa tim mạch và theo dõi chỉ số huyết áp thường xuyên tại nhà là nền tảng quan trọng giúp ổn định tim mạch và duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài.