Khẩu trang y tế có ngăn được virus corona không và cách đeo đúng

Khẩu trang y tế phòng virus corona là gì?

Khẩu trang y tế thông thường, hay khẩu trang ngoại khoa, được cấu tạo từ các lớp vải không dệt có đặc tính kháng nước và lớp giữa là màng lọc vi khuẩn. Thiết kế này giúp cản trở dịch tiết hô hấp, nước bọt và các hạt bụi bẩn tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc mũi, miệng. Đối với các tác nhân lây nhiễm qua đường hô hấp như virus corona, con đường phát tán chủ yếu là thông qua giọt bắn khi tiếp xúc gần hoặc trong môi trường kín gió. Việc mang khẩu trang tạo nên rào cản hai chiều: vừa hạn chế người mang mầm bệnh phát tán giọt dịch ra ngoài, vừa bảo vệ người xung quanh giảm bớt nguy cơ hít phải dịch tiết mang virus. Hiểu rõ cơ chế và hiệu quả thực tế của khẩu trang y tế giúp người dân áp dụng đúng biện pháp phòng vệ, tránh tâm lý chủ quan hoặc quá phụ thuộc vào một biện pháp đơn lẻ.

Khả năng bảo vệ thực tế của khẩu trang y tế trước virus corona

Khẩu trang y tế đạt chuẩn mang lại khả năng cản trở hiệu quả các giọt bắn hô hấp có kích thước lớn, vốn là phương tiện truyền dẫn chính của virus corona khi người nhiễm bệnh nói, ho hoặc hắt hơi. Nhờ lớp ngoài kháng giọt nước và màng lọc bên trong, nguy cơ mầm bệnh tiếp cận trực tiếp niêm mạc đường thở của người sử dụng được giảm đi đáng kể.

Tuy vậy, khẩu trang y tế không có thiết kế ôm khít kín toàn bộ khuôn mặt như các dòng khẩu trang chuyên dụng N95. Không khí chưa qua lọc vẫn có thể len lỏi qua các khe hở ở hai bên má và cánh mũi. Ngoài ra, trong môi trường kín và kém thông khí kéo dài, các hạt khí dung mang virus vẫn có thể tồn tại lơ lửng. Do đó, khẩu trang y tế giúp giảm nguy cơ lây nhiễm cộng đồng rất tốt nhưng không phải là lớp bảo vệ tuyệt đối nếu thiếu đi các biện pháp vệ sinh đi kèm.

Các bước đeo khẩu trang y tế đúng quy chuẩn

Để khẩu trang phát huy tác dụng bảo vệ, quy trình đeo cần thực hiện đúng các bước vệ sinh cơ bản. Trước khi chạm vào khẩu trang, bạn cần rửa sạch tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn. Khi lấy khẩu trang, hãy phân biệt rõ mặt ngoài thường có màu đậm hơn và chống thấm nước, còn mặt trong có màu nhạt hơn và hút ẩm.

Khi đeo, chỉ cầm vào phần dây quai để luồn qua tai, không chạm tay vào mặt trước hoặc mặt trong của khẩu trang. Kéo mép dưới phủ kín cằm và dùng hai ngón tay bóp nhẹ thanh nẹp kim loại ôm sát sống mũi nhằm hạn chế tối đa các khe hở. Trong suốt quá trình đeo, tránh chạm tay vào bề mặt ngoài của khẩu trang hoặc kéo xuống cằm, vì thói quen này có thể vô tình làm lan truyền mầm bệnh bám dính vào miệng và mũi.

Thao tác tháo bỏ và xử lý khẩu trang đã qua sử dụng

Tháo bỏ khẩu trang đòi hỏi sự cẩn trọng tương đương bước đeo, bởi bề mặt ngoài sau thời gian tiếp xúc ngoài môi trường có thể đã bám dính dịch tiết hô hấp. Khi tháo, người dùng chỉ dùng tay giữ phần quai đeo ở hai bên tai rồi nhẹ nhàng gỡ ra, tuyệt đối không chạm vào mặt trước của khẩu trang.

Khẩu trang y tế thông thường chỉ dùng một lần duy nhất, không thể giặt sạch để tái sử dụng. Sau khi gỡ bỏ, cần vứt khẩu trang ngay vào thùng rác có nắp đậy kín và rửa lại tay thật kỹ bằng xà phòng dưới vòi nước chảy hoặc sát khuẩn tay bằng cồn. Trong trường hợp khẩu trang bị ẩm, dính bẩn hoặc rách hỏng trong quá trình sinh hoạt, người dùng nên thay thế ngay bằng một chiếc khẩu trang mới để bảo đảm khả năng cản lọc mầm bệnh.

Kết hợp đồng bộ các biện pháp vệ sinh phòng bệnh

Việc quá tin tưởng vào khẩu trang y tế mà bỏ qua các thói quen phòng vệ khác có thể tạo ra cảm giác an toàn giả tạo. Virus corona và nhiều mầm bệnh đường thở không chỉ lây qua giọt bắn trong không khí mà còn lây qua bề mặt tiếp xúc khi bàn tay chạm vào đồ vật nhiễm khuẩn rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

Do đó, người dân cần duy trì thói quen vệ sinh tay thường xuyên, đặc biệt là sau khi đến nơi công cộng hoặc chạm vào các bề mặt dùng chung. Giữ khoảng cách an toàn khi giao tiếp với người có biểu hiện ho sốt và mở cửa sổ giúp không gian sống luôn thông thoáng là những yếu tố bổ trợ thiết thực. Một lối sống lành mạnh, dinh dưỡng cân bằng và ngủ đủ giấc cũng giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn trước các tác nhân gây bệnh hô hấp.

Lưu ý an toàn

Khẩu trang y tế chỉ đóng vai trò hỗ trợ cản giọt bắn, không thay thế cho các biện pháp cách ly y tế hoặc chẩn đoán của bác sĩ. Tuyệt đối không giặt, sấy, hấp hoặc xịt cồn lên khẩu trang y tế dùng một lần vì các tác động này sẽ phá vỡ màng lọc vi khuẩn. Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt, ho khan, đau họng hoặc khó thở, người bệnh nên chủ động đeo khẩu trang, tự cách ly và liên hệ ngay cơ sở y tế để được tư vấn chăm sóc đúng cách.

Tóm tắt

Khẩu trang y tế là công cụ phòng vệ cộng đồng quan trọng giúp giảm thiểu nguy cơ phát tán và lây nhiễm virus corona. Để bảo vệ sức khỏe tối ưu, mỗi cá nhân cần nắm vững kỹ thuật đeo và tháo khẩu trang đúng cách, đồng thời kết hợp linh hoạt với việc rửa tay thường xuyên và duy trì không gian sống thông thoáng.