Khàn giọng Covid: Nguyên nhân và cách phục hồi giọng nói
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Khàn giọng Covid là hiện tượng thay đổi âm sắc giọng nói, khiến giọng trở nên rè đặc, trầm đục hoặc yếu ớt trong và sau khi mắc bệnh. Tình trạng này xuất hiện khá phổ biến ở nhiều người bệnh, gây bất tiện trong giao tiếp hàng ngày và lo lắng về các biến chứng lâu dài.
Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ phản ứng viêm cấp tính do virus tại đường hô hấp trên, kết hợp cùng các cơn ho kéo dài gây kích ứng dây thanh quản. Việc áp dụng đúng các biện pháp chăm sóc thanh quản và nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp giọng nói sớm phục hồi trạng thái tự nhiên.
Khàn giọng Covid là gì?
Khàn giọng sau khi nhiễm Covid-19 là tình trạng suy giảm chất lượng âm thanh do hai dây thanh âm không thể rung động nhịp nhàng và khép kín hoàn toàn như bình thường. Thanh quản nằm ở đoạn trên của đường dẫn khí, giữ vai trò kép là bảo vệ đường thở và phát ra âm thanh thông qua sự đóng mở của các nếp gấp thanh âm. Khi cơ thể bị virus xâm nhập, các phản ứng miễn dịch cục bộ dẫn đến hiện tượng sung huyết, tăng tiết chất nhầy và phù nề bề mặt niêm mạc hô hấp.
Hậu quả là luồng không khí đi qua thanh môn bị xáo trộn, khiến giọng nói trở nên thô ráp, hụt hơi hoặc thậm chí mất tiếng từng đợt. Phần lớn các trường hợp khàn giọng liên quan đến viêm đường hô hấp trên do virus đều là phản ứng tạm thời và sẽ hồi phục khi mô thanh quản lành lặn trở lại. Tuy nhiên, việc hiểu đúng bản chất vấn đề giúp người bệnh chăm sóc cơ quan phát âm khoa học, tránh để lại các tổn thương mạn tính không đáng có.
Cơ chế dẫn đến thay đổi giọng nói trong và sau giai đoạn nhiễm bệnh
Khi cơ thể nhiễm virus SARS-CoV-2, đường hô hấp trên là một trong những vị trí chịu tác động đầu tiên. Niêm mạc thanh quản và dây thanh âm dễ bị phù nề, sung huyết do phản ứng viêm tại chỗ. Bên cạnh đó, triệu chứng ho dai dẳng, ho khan từng cơn liên tục tạo áp lực cơ học mạnh, khiến hai mép dây thanh va chạm liên tục và tổn thương bề mặt. Hiện tượng dịch nhầy chảy từ xoang mũi xuống thành sau họng cũng kích thích phản xạ hắng giọng liên tục, làm trầm trọng thêm tình trạng khàn đặc hoặc mất tiếng tạm thời.
Các biện pháp tự chăm sóc và bảo vệ giọng nói tại nhà
Nguyên tắc quan trọng nhất trong giai đoạn dây thanh âm đang viêm là dành thời gian nghỉ ngơi giọng nói hợp lý. Người bệnh cần tránh nói to, không la hét, hạn chế gọi điện thoại kéo dài và tránh thói quen hắng giọng mạnh. Việc uống đủ nước ấm từng ngụm nhỏ trong ngày giúp duy trì lớp màng nhầy ẩm mượt bao phủ niêm mạc thanh quản, hỗ trợ dây thanh rung chuyển trơn tru hơn. Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ hoặc xông mũi họng bằng nước ấm cũng mang lại cảm giác dịu nhẹ tự nhiên cho đường thở.
Lưu ý dinh dưỡng và thói quen sinh hoạt hỗ trợ phục hồi thanh quản
Để hỗ trợ niêm mạc hầu họng nhanh phục hồi, chế độ ăn uống hàng ngày đóng vai trò rất quan trọng. Cần hạn chế tối đa các loại đồ uống chứa caffeine, rượu bia và nước đá lạnh vì chúng có thể làm khô niêm mạc hoặc gây co thắt mạch máu cục bộ. Những món ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên xào hoặc quá cay nóng cũng nên cắt giảm nhằm phòng ngừa hiện tượng trào ngược dạ dày thực quản, một yếu tố phổ biến khiến dây thanh âm bị axit kích ứng nặng nề hơn sau khi ốm dậy.
Thời điểm người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa tai mũi họng
Mặc dù khàn tiếng đa phần tự khỏi, một số trường hợp vẫn cần có sự can thiệp của bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Nếu tình trạng khàn giọng không cải thiện sau ba tuần, hoặc xuất hiện kèm các triệu chứng cảnh báo như khó thở, thở rít, nuốt vướng đau nhức lan lên tai hoặc ho khạc ra máu, người bệnh cần đi khám sớm. Bác sĩ có thể thực hiện nội soi thanh quản để đánh giá cụ thể mức độ phù nề, phát hiện sớm các tổn thương thứ phát như hạt xơ dây thanh hoặc polyp thanh quản để có hướng xử trí phù hợp.
Phòng ngừa biến chứng giọng nói và bảo vệ đường hô hấp dài lâu
Sau khi các triệu chứng nhiễm trùng cấp tính đã thoái lui, người bệnh vẫn nên giữ gìn vệ sinh đường hô hấp để tránh tái nhiễm các loại virus khác. Duy trì việc súc họng bằng nước muối sinh lý, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc môi trường nhiều khói bụi giúp bảo vệ thanh quản khỏi các tác nhân gây dị ứng và viêm nhiễm. Đối với những người phải sử dụng giọng nói nhiều như giáo viên hay nhân viên bán hàng, việc tập các bài thở bụng nhẹ nhàng và phát âm mở khẩu hình sẽ giúp giảm bớt gánh nặng cơ học lên thanh môn.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc kháng viêm dạng uống, kháng sinh hoặc thuốc xịt chứa corticoid khi chưa có đơn của bác sĩ. Không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa được kiểm chứng vào sâu vùng họng vì có thể gây bỏng rát hoặc bội nhiễm niêm mạc. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, ho ra máu hoặc khàn tiếng kéo dài trên ba tuần, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám cẩn thận.
Tóm tắt
Khàn giọng sau nhiễm Covid-19 phần lớn là tình trạng lành tính và có thể cải thiện dần khi thanh quản được nghỉ ngơi đầy đủ. Việc chủ động giữ ẩm đường thở, hạn chế nói to và theo dõi sát các diễn biến bất thường sẽ giúp bảo vệ giọng nói lâu dài. Khi nhận thấy các dấu hiệu kéo dài, việc thăm khám chuyên khoa tai mũi họng là bước cần thiết để được chẩn đoán chính xác và tư vấn kế hoạch phục hồi an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tình trạng khàn giọng do Covid-19 thường kéo dài trong bao lâu?
Tình trạng khàn giọng do nhiễm siêu vi thường thuyên giảm sau khoảng một đến ba tuần khi phản ứng viêm tại thanh quản dịu đi. Trường hợp giọng nói vẫn rè đặc hoặc yếu sau hơn ba đến bốn tuần, người bệnh cần đi khám chuyên khoa tai mũi họng.
Nói thì thầm có giúp bảo vệ thanh quản đang bị viêm hay không?
Thì thầm khiến hai dây thanh âm phải căng xiết mạnh hơn so với phát âm bình thường, từ đó làm tăng kích ứng niêm mạc. Thay vì nói nhỏ hoặc thì thầm, người bệnh nên chủ động hạn chế giao tiếp và nghỉ ngơi giọng hoàn toàn khi cảm thấy đau rát.
Súc nước muối hàng ngày có làm giảm khàn tiếng nhanh hơn không?
Nước muối sinh lý ấm giúp làm dịu cảm giác ngứa rát, giảm tải lượng chất nhầy vùng họng và hỗ trợ làm sạch tự nhiên. Tuy nhiên súc họng chỉ mang tính chất hỗ trợ bề mặt niêm mạc hầu họng, không thể thay thế cho việc nghỉ ngơi dây thanh âm.
Khàn tiếng kéo dài có phải là dấu hiệu bệnh đang chuyển biến nặng?
Khàn giọng chỉ là biểu hiện viêm cục bộ đường hô hấp trên và không phản ánh mức độ virus tấn công phổi hay chuyển nặng. Tuy vậy nếu khàn tiếng đi kèm khó thở hoặc đau tức ngực dữ dội, người bệnh cần được đánh giá y tế ngay lập tức.
Có nên tự mua kháng sinh để điều trị khàn giọng sau khi mắc bệnh?
Tự ý dùng kháng sinh không mang lại hiệu quả đối với virus và có thể gây loạn khuẩn đường ruột hoặc kháng thuốc. Thuốc kháng sinh chỉ được sử dụng khi bác sĩ xác định có tình trạng bội nhiễm vi khuẩn thứ phát tại đường hô hấp.
