Cách khắc phục ốm nghén khi mang thai an toàn và hiệu quả cho mẹ bầu

Khắc phục ốm nghén khi mang thai là gì?

Ốm nghén khi mang thai thường bắt đầu xuất hiện từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 6 của thai kỳ, có xu hướng tăng dần và rõ rệt nhất vào khoảng tuần thứ 9 đến tuần thứ 12, sau đó giảm dần khi bước sang tam cá nguyệt thứ hai. Nguyên nhân sinh lý chủ yếu liên quan đến sự gia tăng nhanh chóng của các hormone nội tiết thai kỳ như beta hCG và estrogen, kết hợp với sự giãn cơ trơn đường tiêu hóa dưới tác dụng của progesterone làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày.

Mức độ ốm nghén ở mỗi thai phụ rất khác nhau, từ cảm giác nôn nao thoáng qua vào buổi sáng đến buồn nôn rải rác trong ngày. Ở mức độ nhẹ đến vừa, tình trạng này không gây nguy hại cho sự phát triển của thai nhi vì cơ thể người mẹ vẫn bảo tồn được nguồn dự trữ vi chất. Tuy nhiên, việc chủ động áp dụng các phương pháp giảm nhẹ triệu chứng là vô cùng cần thiết nhằm giúp thai phụ ăn uống ngon miệng hơn, hạn chế mất nước và duy trì thể trạng ổn định trong suốt giai đoạn đầu mang thai.

Điều chỉnh thói quen ăn uống và chia nhỏ bữa ăn hằng ngày

Thay đổi cách thức ăn uống là giải pháp cơ bản giúp giảm bớt phản xạ buồn nôn trong thai kỳ. Thai phụ nên chia khẩu phần ăn thành 5 đến 6 bữa nhỏ rải đều trong ngày thay vì 3 bữa chính đầy đặn. Việc giữ cho dạ dày không bao giờ quá đói hoặc quá no sẽ hạn chế sự tích tụ acid dịch vị và giảm co thắt đường tiêu hóa.

Thực đơn hằng ngày nên ưu tiên các món giàu tinh bột phức hợp và chất đạm dễ tiêu như bánh mì nguyên cám, cháo yến mạch, cơm gạo lứt, thịt gà nạc hoặc các loại hạt. Mẹ bầu nên để sẵn một ít bánh quy giòn hoặc ngũ cốc khô ở đầu giường để nhâm nhi vài miếng trước khi bước xuống giường vào buổi sáng. Đồng thời, cần hạn chế tối đa các món chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ ăn cay nóng hoặc gia vị có mùi nồng vì chúng làm chậm quá trình tiêu hóa và kích thích cơn nôn.

Uống nước từng ngụm nhỏ và kiểm soát các tác nhân mùi vị

Cung cấp đủ nước rất cần thiết nhưng việc uống một lượng nước lớn cùng lúc có thể làm căng dạ dày và thúc đẩy cơn buồn nôn. Thai phụ nên hình thành thói quen nhấp từng ngụm nước nhỏ trong suốt cả ngày, uống giữa các bữa ăn thay vì uống ngay trong lúc ăn.

Bên cạnh nước lọc, mẹ bầu có thể thay đổi bằng nước mát, nước canh rau thanh nhẹ hoặc nước dừa tươi thanh nhiệt. Việc thêm một vài lát chanh tươi hoặc ngửi tinh dầu tự nhiên từ vỏ cam, quýt, bưởi mang lại cảm giác sảng khoái và xoa dịu thần kinh nhanh chóng. Đồng thời, hãy chủ động tránh xa các nguồn kích thích khứu giác như khói thuốc lá, mùi thức ăn đậm gia vị, nước hoa nồng và giữ không gian sống luôn thoáng khí, mát mẻ.

Sử dụng gừng tươi và áp dụng liệu pháp bấm huyệt tự nhiên

Gừng tươi là vị thuốc dân gian quen thuộc đã được y học hiện đại công nhận về hiệu quả làm dịu niêm mạc dạ dày và giảm cảm giác nôn nao ở phụ nữ mang thai. Các hoạt chất sinh học trong gừng như gingerol có khả năng hỗ trợ tiêu hóa và giảm tín hiệu buồn nôn truyền về hệ thần kinh trung ương.

Thai phụ có thể pha một cốc trà gừng ấm pha chút mật ong vào buổi sáng, ngậm kẹo gừng ít đường hoặc thêm vài lát gừng tươi vào món canh thanh đạm. Bên cạnh thảo mộc, phương pháp bấm huyệt Nội quan ở mặt trong cổ tay, cách nếp gấp cổ tay khoảng ba khoát ngón tay, cũng là giải pháp hỗ trợ không dùng thuốc hiệu quả. Dùng ngón tay cái ấn nhẹ và xoay tròn vào điểm này trong 2 đến 3 phút mỗi khi cảm thấy khó chịu sẽ giúp dạ dày bớt co thắt.

Duy trì nghỉ ngơi điều độ và điều chỉnh thời điểm uống vitamin

Sự mệt mỏi, thiếu ngủ và áp lực tâm lý có thể khiến các cơn ốm nghén xuất hiện dày đặc và nặng nề hơn. Thai phụ cần đảm bảo ngủ đủ giấc vào ban đêm và nên dành 20 đến 30 phút nghỉ trưa để cơ thể tái tạo năng lượng. Tránh việc đứng dậy quá nhanh khi đang nằm hoặc ngồi để không gây hạ huyết áp tư thế và chóng mặt.

Ngoài ra, một số loại viên uống vi chất hoặc sắt dùng trong giai đoạn đầu thai kỳ có thể làm tăng cảm giác cồn cào ruột gan. Thai phụ nên uống thuốc bổ ngay sau bữa ăn no hoặc chuyển sang dùng vào buổi tối trước khi đi ngủ. Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ sản khoa có thể hướng dẫn bổ sung vitamin B6 để hỗ trợ làm dịu triệu chứng buồn nôn an toàn. Mọi can thiệp dùng thuốc đều phải tuân thủ nghiêm ngặt chỉ dẫn của cán bộ y tế.

Lưu ý an toàn

Các giải pháp tại nhà chỉ phù hợp cho tình trạng ốm nghén thông thường. Thai phụ cần đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế chuyên khoa phụ sản ngay lập tức nếu nôn ói liên tục không thể giữ được nước trong 24 giờ, sút cân nhanh, nước tiểu sẫm màu, chóng mặt ngất xỉu hoặc sốt cao. Đây có thể là triệu chứng nghén nặng cần được bác sĩ điều trị và truyền dịch truyền bù điện giải kịp thời.

Tóm tắt

Ốm nghén tuy gây mệt mỏi nhưng là hiện tượng sinh lý tạm thời thường thuyên giảm rõ rệt sau tam cá nguyệt đầu tiên. Bằng việc chia nhỏ bữa ăn, bổ sung nước hợp lý, tận dụng thảo mộc tự nhiên lành tính và giữ tinh thần thư thái, thai phụ hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát cảm giác khó chịu. Hãy chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa phụ sản để nhận được lời khuyên phù hợp nhất cho thai kỳ của mình.