Huyệt Thừa Tương là gì và nằm ở vị trí nào trên khuôn mặt

Huyệt Thừa Tương là gì?

Huyệt Thừa Tương, còn có tên gọi khác trong các tài liệu y học cổ truyền là huyệt Thiên Trì, Quỷ Thị hoặc Nhĩ Thừa, là huyệt vị cuối cùng thuộc mạch Nhâm (ký hiệu quốc tế là CV24 hoặc Ren-24). Tên gọi Thừa Tương xuất phát từ nghĩa chữ Hán, trong đó Thừa có nghĩa là tiếp nhận hoặc hứng lấy, còn Tương là chất dịch nước bọt hoặc nước canh. Vị trí của huyệt nằm ngay dưới môi dưới, giống như nơi hứng nước khi uống, do đó người xưa đã đặt tên là Thừa Tương.

Theo học thuyết kinh lạc, huyệt Thừa Tương là điểm hội tụ quan trọng giữa mạch Nhâm với kinh Túc dương minh Vị, kinh Thủ dương minh Đại trường và mạch Đốc. Sự giao lưu khí huyết phong phú tại đây giúp huyệt có khả năng tác động mạnh mẽ đến các cơ quan vùng đầu mặt cổ, đặc biệt là hệ cơ vòng môi, khớp thái dương hàm và các nhánh thần kinh chi phối cảm giác, vận động quanh vùng miệng cằm.

Vị trí giải phẫu và cách xác định huyệt Thừa Tương

Để xác định huyệt Thừa Tương một cách chính xác, người bệnh có thể nhìn vào gương và khép miệng tự nhiên. Ngay dưới bờ môi dưới có một rãnh nằm ngang ngăn cách giữa môi và cằm, y học gọi là rãnh môi cằm hay rãnh môi dưới. Điểm trũng sâu nhất nằm ngay chính giữa rãnh này, tương ứng với đường dọc giữa của khuôn mặt, chính là vị trí của huyệt Thừa Tương.

Về mặt giải phẫu học hiện đại, vùng huyệt Thừa Tương nằm ngay trên cơ vòng môi, cơ vuông cằm và cơ chỏm cằm. Dưới lớp da và cơ là mạng lưới phân nhánh của dây thần kinh sọ số V nhánh cằm, dây thần kinh mặt số VII cùng các nhánh của động mạch và tĩnh mạch môi dưới. Do nằm ở vùng có nhiều cấu trúc giải phẫu nhạy cảm và lộ thiên, việc định vị chính xác vị trí huyệt giúp quá trình xoa bóp đạt hiệu quả tốt và tránh gây bầm dập các mô mềm xung quanh.

Tác dụng của huyệt Thừa Tương trong y học cổ truyền

Trong hệ thống kinh lạc của y học cổ truyền, huyệt Thừa Tương giữ vị trí huyệt thứ hai mươi bốn của mạch Nhâm, đồng thời là nơi giao hội giữa mạch Nhâm với các kinh Dương minh Vị, Dương minh Đại trường và mạch Đốc. Nhờ mối liên hệ kinh lạc mật thiết này, huyệt có tác dụng sơ thông khí huyết vùng mặt, thanh nhiệt, tuyên thông kinh khí và định thần chí.

Trên lâm sàng y học cổ truyền, huyệt Thừa Tương thường được các bác sĩ chỉ định phối hợp trong điều trị liệt dây thần kinh mặt ngoại biên gây méo miệng, sụp mí mắt, co giật cơ mặt hoặc khó khép miệng. Ngoài ra, kích thích huyệt vị này còn hỗ trợ giảm bớt cảm giác căng thẳng, đau nhức quanh vùng hàm dưới, đau răng, viêm lợi, khô miệng hoặc chảy nước miếng không tự chủ. Ở một số phác đồ cấp cứu ngất xỉu truyền thống, huyệt cũng có thể được dùng kết hợp với huyệt Nhân trung để hỗ trợ khai khiếu tỉnh thần dưới sự giám sát của thầy thuốc chuyên môn.

Hướng dẫn bấm huyệt Thừa Tương đúng kỹ thuật tại nhà

Người bệnh hoàn toàn có thể tự thực hiện động tác xoa bóp bấm huyệt Thừa Tương tại nhà để hỗ trợ giảm căng cứng cơ vùng miệng theo các bước đơn giản. Trước khi thao tác, cần rửa sạch tay và lau khô da mặt để phòng ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn tại vùng da nhạy cảm.

Người bệnh ngồi ở tư thế thoải mái, thả lỏng toàn bộ cơ mặt và hơi khép nhẹ môi. Đặt đầu ngón tay trỏ hoặc ngón tay cái vào đúng điểm lõm giữa rãnh môi cằm. Dùng lực ấn từ nhẹ đến vừa phải theo phương vuông góc với bề mặt da cho đến khi cảm thấy hơi căng tức nhẹ tại chỗ, tuyệt đối không dùng móng tay bấm mạnh gây tổn thương biểu bì. Vừa ấn vừa day nhẹ nhàng theo chuyển động tròn trong khoảng một đến hai phút. Sau khi kết thúc, có thể dùng lòng bàn tay xoa nhẹ quanh vùng cằm để giúp máu huyết lưu thông đều đặn và tạo cảm giác dễ chịu.

Những trường hợp không nên tự ý bấm huyệt Thừa Tương

Mặc dù bấm huyệt là phương pháp chăm sóc sức khỏe tương đối an toàn, người bệnh không nên thực hiện tác động lên huyệt Thừa Tương trong một số hoàn cảnh nhất định. Nếu vùng da dưới môi cằm đang có vết thương hở, trầy xước, mụn mủ, viêm da hoặc lở loét, việc tì đè cơ học có thể làm tổn thương lan rộng và gia tăng nguy cơ nhiễm trùng mô bào.

Ngoài ra, những người đang trong cơn sốt cao, cơ thể suy kiệt nặng, người mắc bệnh lý rối loạn đông máu hoặc phụ nữ đang trong thai kỳ cần hết sức thận trọng. Đối với các biểu hiện cấp tính nghiêm trọng như méo mặt đột ngột kèm theo yếu liệt nửa người, nói ngọng hoặc nuốt khó, người nhà phải đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức vì đây có thể là dấu hiệu của tai biến mạch máu não, không được tự ý xử trí tại nhà bằng bấm huyệt.

Lưu ý an toàn

Khi thực hiện bấm huyệt Thừa Tương tại nhà, người bệnh chỉ nên dùng phần đệm thịt của đầu ngón tay, không dùng móng tay sắc nhọn để tránh làm rách da hoặc tạo vết bầm tím. Tuyệt đối không bấm huyệt khi vùng da quanh cằm đang bị mụn viêm nhiễm, lở loét hoặc có vết trầy xước. Mọi can thiệp bằng châm cứu hoặc cứu ngải tại huyệt vị này bắt buộc phải do bác sĩ y học cổ truyền hoặc kỹ thuật viên có chứng chỉ chuyên môn thực hiện để đảm bảo an toàn vô khuẩn và tránh tổn thương dây thần kinh.

Tóm tắt

Huyệt Thừa Tương là một huyệt vị quen thuộc trên khuôn mặt với nhiều ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ cải thiện triệu chứng vùng hàm mặt. Tuy nhiên, việc tự bấm huyệt tại nhà chỉ đóng vai trò hỗ trợ thư giãn tạm thời. Khi gặp các bệnh lý phức tạp như méo miệng, đau dây thần kinh hay co giật cơ mặt, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và điều trị bài bản.