Huyết áp thấp có nguy hiểm không và những biến chứng cần lưu ý

Huyết áp thấp có nguy hiểm không là gì?

Huyết áp là áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch khi tim co bóp và thư giãn để bơm máu đi khắp cơ thể. Một người được xem là có huyết áp thấp khi chỉ số huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg trong điều kiện nghỉ ngơi tiêu chuẩn.

Tình trạng này có thể xuất hiện tạm thời do cơ thể mất nước, đứng lâu, thay đổi tư thế đột ngột, tác dụng phụ của thuốc hoặc phản ánh bệnh lý tiềm ẩn tại tim, hệ nội tiết và hệ thần kinh. Mặc dù huyết áp thấp sinh lý không gây hại ở người khỏe mạnh, nhưng sự sụt giảm áp lực tuần hoàn kéo dài sẽ cản trở quá trình vận chuyển oxy và dưỡng chất đến tế bào, từ đó làm suy giảm chức năng hoạt động của các cơ quan trọng yếu.

Mức độ nguy hiểm của tình trạng huyết áp thấp đối với cơ thể

Trong nhiều trường hợp, huyết áp thấp sinh lý xuất hiện ở những người trẻ tuổi, phụ nữ thể trạng gầy hoặc vận động viên rèn luyện thể lực thường xuyên mà không đi kèm bất kỳ triệu chứng khó chịu nào. Ở nhóm đối tượng này, mức huyết áp thấp phản ánh hoạt động tuần hoàn thích nghi tốt và thường không gây tác hại cho sức khỏe.

Tuy nhiên, huyết áp thấp bệnh lý xảy ra khi áp lực dòng máu không đủ để duy trì lượng oxy và dưỡng chất cần thiết tới các cơ quan trọng yếu, đặc biệt là não bộ, tim và thận. Khi huyết áp tụt xuống dưới ngưỡng thông thường một cách đột ngột, người bệnh có thể đối mặt với cảm giác choáng váng, xây xẩm, ngất xỉu và suy giảm khả năng tập trung. Sự nguy hiểm của huyết áp thấp phần lớn phụ thuộc vào tốc độ sụt giảm huyết áp, nguyên nhân tiềm ẩn và mức độ tổn thương tưới máu mô.

Những biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra khi huyết áp giảm thấp

Biến chứng trực tiếp và thường gặp nhất của huyết áp thấp là ngất xỉu đột ngột dẫn đến chấn thương cơ học. Cơn ngất do thiếu máu não cục bộ thoáng qua có thể khiến người bệnh té ngã, gãy xương hoặc chấn thương sọ não, đặc biệt nguy hiểm khi đang lái xe hoặc làm việc trên cao.

Ở mức độ nghiêm trọng hơn, huyết áp tụt kéo dài làm suy giảm lưu lượng máu cung cấp cho động mạch vành và các mạch máu não. Tình trạng này có thể làm trầm trọng thêm các cơn thiếu máu não cục bộ, suy giảm trí nhớ ở người cao tuổi, hoặc thậm chí kích hoạt cơn nhồi máu cơ tim ở bệnh nhân có sẵn bệnh xơ vữa mạch vành. Đối với trường hợp tụt huyết áp cấp tính do mất máu, sốc nhiễm khuẩn hay dị ứng nặng, áp lực máu không đủ duy trì hoạt động của thận có thể dẫn đến suy thận cấp và sốc tuần hoàn đe dọa tính mạng.

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng khi bị huyết áp thấp

Người cao tuổi là nhóm đối tượng dễ gặp nguy hiểm nhất từ huyết áp thấp, đặc biệt là tình trạng hạ huyết áp tư thế đứng do hệ thần kinh thực vật và mạch máu giảm tính đàn hồi. Khi thay đổi tư thế nhanh, cơ thể không kịp điều chỉnh phản xạ co mạch, dẫn đến choáng váng và nguy cơ ngã rất cao.

Bên cạnh đó, phụ nữ mang thai trong những tháng đầu hoặc giữa thai kỳ cũng thường có chỉ số huyết áp thấp hơn do hệ tuần hoàn mở rộng nhanh chóng. Những người có bệnh lý mạn tính như suy tim, rối loạn nhịp tim, đái tháo đường biến chứng thần kinh tự chủ, hoặc người đang sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp, thuốc lợi tiểu không đúng liều lượng cũng là những đối tượng rất dễ xuất hiện biến chứng tụt huyết áp.

Cách xử trí ban đầu và thói quen sinh hoạt giúp kiểm soát huyết áp thấp

Khi nhận thấy dấu hiệu tụt huyết áp như hoa mắt, chóng mặt hoặc vã mồ hôi lạnh, người bệnh cần lập tức ngồi hoặc nằm xuống nơi thoáng mát, nâng cao hai chân hơn đầu để hỗ trợ máu dồn về tim và não. Uống một cốc nước ấm hoặc trà gừng ấm có thể giúp tăng tạm thời thể tích tuần hoàn và phục hồi sự tỉnh táo.

Về lâu dài, việc kiểm soát huyết áp thấp đòi hỏi người bệnh duy trì thói quen uống đủ nước mỗi ngày, chia nhỏ các bữa ăn và hạn chế đồ uống có cồn. Khi thay đổi tư thế, đặc biệt là lúc thức dậy vào buổi sáng, cần ngồi dậy từ từ tại mép giường trước khi đứng hẳn lên. Nếu tình trạng huyết áp thấp tái diễn thường xuyên, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa tim mạch thăm khám, xác định chính xác nguyên nhân và tư vấn kế hoạch theo dõi phù hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc nâng huyết áp, không tự ý tăng giảm liều thuốc đang điều trị bệnh lý nền hoặc áp dụng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng. Khi xuất hiện các dấu hiệu tụt huyết áp kèm đau thắt ngực, khó thở hoặc mất ý thức, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Huyết áp thấp tuy thường diễn tiến âm thầm nhưng hoàn toàn có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm nếu gây thiếu máu nuôi cơ quan kéo dài hoặc khởi phát đột ngột. Việc chủ động hiểu rõ tình trạng cơ thể, thăm khám bác sĩ chuyên khoa tim mạch và tuân thủ các thói quen sinh hoạt khoa học là biện pháp an toàn để bảo vệ sức khỏe tim mạch và nâng cao chất lượng cuộc sống mỗi ngày.