Hút shisha có hại không và tác động đến sức khỏe như thế nào

Hút shisha có hại không là gì?

Shisha, hay còn gọi là thuốc lào Ả Rập, là phương pháp hút thuốc thông qua một bình dẫn chứa nước với hệ thống vòi hút dài đặc trưng. Hỗn hợp nguyên liệu sử dụng trong shisha thường bao gồm lá thuốc lá thái vụn tẩm ướp cùng mật đường, chất bảo quản và hương liệu mùi hoa quả như táo, bạc hà, dâu tây hoặc nho. Khi sử dụng, than củi hoặc than ép nung đỏ được đặt lên trên lớp giấy bạc bọc chén thuốc để làm nóng hỗn hợp, sinh ra luồng khói dày đặc đi qua bình nước trước khi người hút rít vào cơ thể.

Hương thơm ngọt ngào cùng cảm giác êm dịu khi luồng khói đi qua nước thường khiến người dùng ngộ nhận rằng sản phẩm này hoàn toàn lành tính. Tuy nhiên, nước trong bình hoàn toàn không có khả năng trung hòa hay loại trừ các hợp chất độc hại bay hơi. Người hút shisha vẫn tiếp xúc trọn vẹn với các chất độc tương tự như thuốc lá thông thường.

Nồng độ độc chất nguy hại trong khói shisha

Nhiều người sử dụng shisha vì tin rằng bình nước có khả năng giữ lại độc chất, nhưng thực tế nước chỉ làm nguội nhiệt độ khói mà không thể loại bỏ các hạt siêu mịn và khí độc. Quá trình làm nóng shisha cần đốt than củi hoặc than ép, sinh ra nồng độ khí carbon monoxide cực kỳ cao. Khi đi vào máu, loại khí này chiếm lấy vị trí liên kết của oxy trên phân tử hemoglobin, khiến các mô cơ quan rơi vào tình trạng thiếu dưỡng khí và gây ra triệu chứng chóng mặt, choáng váng sau khi hút.

Ngoài khí carbon monoxide, khói shisha còn mang theo lượng lớn hắc ín, nicotine và các kim loại nặng độc hại như chì, niken, crom, asen. Dù có hương vị trái cây thơm ngọt lấn át mùi khét, bản chất của khói shisha vẫn chứa đầy đủ các hợp chất gây nghiện và phá hủy cấu trúc tế bào tương tự như khói từ các sản phẩm thuốc lá đốt cháy trực tiếp khác.

Tác động tiêu cực tới hệ hô hấp và tim mạch

Khói shisha khi được hít sâu sẽ tiếp xúc trực tiếp và gây tổn thương sâu sắc lên niêm mạc đường hô hấp. Nhiệt độ và hóa chất độc hại làm suy giảm chức năng của hệ thống lông chuyển trong phế quản, ức chế hàng rào miễn dịch tự nhiên của phổi. Hậu quả là người hút thường xuyên dễ bị viêm phế quản mạn tính, ho có đờm dai dẳng, viêm xoang và tăng nguy cơ tiến triển thành bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Đối với hệ tuần hoàn, nicotine trong khói kích thích giải phóng hormone tuyến thượng thận, làm nhịp tim đập nhanh, co thắt động mạch ngoại biên và tăng huyết áp đột ngột. Sự kết hợp giữa tình trạng co mạch và sự sụt giảm oxy huyết sắc tố do carbon monoxide tạo gánh nặng tuần hoàn khổng lồ lên cơ tim. Theo thời gian, người lạm dụng shisha có nguy cơ cao bị xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và tai biến mạch máu não.

Nguy cơ lây nhiễm chéo vi khuẩn và virus qua bình hút

Hút shisha là hoạt động có tính chất giao lưu tập thể, nơi nhiều người thường ngồi chung bàn và chuyền tay nhau một bình hút duy nhất. Ngay cả khi mỗi cá nhân sử dụng đầu hút nhựa riêng biệt, hơi thở, nước bọt và vi sinh vật từ khoang miệng của người sử dụng trước vẫn có thể lắng đọng bên trong thành ống dẫn hoặc hòa vào làn nước ẩm ướt ở đáy bình, biến thiết bị này thành ổ chứa mầm bệnh.

Thói quen dùng chung ống hút shisha tạo điều kiện lý tưởng cho sự lây truyền chéo của nhiều bệnh nhiễm trùng nguy hiểm. Người dùng có nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn lao phổi Mycobacterium tuberculosis, virus herpes simplex gây lở loét môi miệng, virus gây bệnh bạch cầu đơn nhân và các chủng virus cúm mùa. Ngoài ra, việc dùng chung thiết bị chưa được tiệt trùng đúng quy chuẩn y tế còn làm tăng nguy cơ truyền nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori gây viêm loét dạ dày.

Hiểm họa từ việc tiếp xúc với khói shisha thụ động

Những người không trực tiếp hút nhưng ngồi trong cùng phòng hoặc không gian kín với người sử dụng shisha cũng gánh chịu hậu quả nặng nề từ khói thuốc thụ động. Khói tỏa ra từ tẩu shisha bao gồm cả khói bốc lên từ than nung lẫn khói thở ra từ phổi người hút. Do một buổi hút shisha thường kéo dài từ một đến hai giờ đồng hồ, mật độ các hạt bụi mịn và khí độc phân tán trong phòng thường vượt xa ngưỡng an toàn cho phép.

Hít phải khói shisha thụ động đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai. Trẻ em hít phải khói thuốc rất dễ phát triển các cơn hen phế quản cấp tính và nhiễm trùng đường hô hấp dưới. Đối với phụ nữ trong giai đoạn thai kỳ, các độc chất và tình trạng thiếu oxy mô do carbon monoxide có thể qua nhau thai, làm cản trở quá trình phát triển của thai nhi, gia tăng nguy cơ sinh non hoặc sinh con nhẹ cân.

Những hiểu lầm phổ biến về độ lành tính của shisha

Sự phổ biến của shisha bắt nguồn phần lớn từ những hiểu lầm sai lệch về tính an toàn của sản phẩm. Quan niệm cho rằng nước lọc sạch mọi độc chất là hoàn toàn sai lầm về mặt vật lý và hóa học, bởi hầu hết các hạt bụi mịn và hợp chất hữu cơ độc hại không hòa tan trong nước. Bình nước chỉ làm giảm cảm giác bỏng rát ở cổ họng, vô tình khiến người hút có xu hướng rít thật mạnh, hít thật sâu và giữ luồng khói trong phế nang lâu hơn.

Một hiểu lầm tai hại khác là các loại shisha có mùi trái cây, thảo mộc thì vô hại vì thành phần tự nhiên. Thực chất, hương liệu nhân tạo khi bị nung ở nhiệt độ cao cùng than sẽ xảy ra phản ứng nhiệt phân, tạo ra các hợp chất aldehyde và dẫn xuất benzen có độc tính mạnh với mô phổi. Do đó, shisha hương trái cây không hề lành tính hơn mà chỉ đánh lừa vị giác và khứu giác của người tiêu dùng.

Lưu ý an toàn

Nếu bạn hoặc người xung quanh xuất hiện các dấu hiệu ngộ độc cấp tính như đau đầu dữ dội, hoa mắt, nôn nao, khó thở, tức ngực hoặc lơ mơ sau khi ngồi trong phòng hút shisha, cần lập tức di chuyển ra không gian thoáng khí và đến ngay cơ sở y tế gần nhất. Người có tiền sử mắc bệnh tim mạch, hen phế quản, phụ nữ mang thai tuyệt đối không tiếp xúc với khói shisha. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc an thần hay giảm đau khi nghi ngờ ngộ độc khí.

Tóm tắt

Hút shisha không phải là thú vui giải trí vô hại như nhiều người vẫn lầm tưởng mà thực chất là hình thức dung nạp khói thuốc lá đậm đặc với lượng độc chất khổng lồ. Khói shisha gây tổn thương nghiêm trọng cho phổi, bào mòn chức năng hệ tim mạch và tiềm ẩn nguy cơ lây lan bệnh truyền nhiễm qua dụng cụ dùng chung. Từ bỏ thói quen này và chủ động tránh xa môi trường có khói thuốc là biện pháp thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe hô hấp.