Hướng dẫn sơ cứu khi trẻ bị bỏng đúng cách cha mẹ cần nắm rõ

Sơ cứu khi trẻ bị bỏng là gì?

Bỏng ở trẻ em là tình trạng tổn thương da và các mô dưới da phát sinh do tác động của nhiệt lượng cao như chất lỏng sôi, hơi nước nóng, ngọn lửa, hóa chất hoặc tiếp xúc với nguồn điện. Do cấu trúc biểu bì của trẻ rất nhạy cảm và mỏng manh, một lượng nhiệt nhỏ cũng có thể thâm nhập sâu vào các tầng tế bào biểu mô chỉ trong vài giây.

Tai nạn bỏng ở trẻ thường được phân loại theo nhiều cấp độ khác nhau, từ bỏng độ một với biểu hiện da đỏ rát nhẹ, bỏng độ hai xuất hiện các bóng nước phồng rộp chứa dịch trong, cho đến bỏng độ ba ăn sâu vào toàn bộ lớp hạ bì và mỡ dưới da. Việc sơ cứu đúng cách ngay trong mười lăm phút đầu tiên đóng vai trò then chốt giúp làm mát mô, hạn chế tình trạng mất nước và kiểm soát nguy cơ nhiễm trùng tại chỗ.

Cách ly trẻ khỏi nguồn gây bỏng và đánh giá an toàn

Ngay khi phát hiện trẻ bị bỏng, người chăm sóc cần nhanh chóng đưa trẻ ra khỏi tác nhân gây bỏng như nước sôi, thức ăn nóng, ngọn lửa, bàn ủi hoặc dòng điện. Nếu trẻ bị bỏng do lửa, cần dùng chăn dày trùm kín người hoặc lăn trẻ trên mặt sàn để dập tắt lửa.

Sau khi đã ngắt tiếp xúc với nguồn nhiệt, hãy kiểm tra ngay tri giác và đường thở của trẻ. Trấn an tinh thần giúp trẻ bớt hoảng loạn và quấy khóc, đồng thời đặt trẻ nằm ở khu vực thoáng mát, sạch sẽ để chuẩn bị thực hiện các bước hạ nhiệt tiếp theo. Việc phản xạ dứt khoát trong giây phút đầu tiên này sẽ hạn chế mức độ tổn thương sâu vào các lớp mô dưới da.

Hạ nhiệt vết bỏng đúng cách bằng dòng nước mát sạch

Hạ nhiệt vết bỏng là thao tác quan trọng nhất trong quy trình sơ cứu ban đầu. Cha mẹ hãy để vùng da bị tổn thương dưới vòi nước sạch đang chảy nhẹ hoặc ngâm vào chậu nước mát sạch trong khoảng mười lăm đến hai mươi phút. Nhiệt độ nước lý tưởng nên dao động từ mười lăm đến hai mươi độ C.

Biện pháp ngâm rửa nước mát giúp làm tiêu tán nhiệt lượng tích tụ, giảm sưng phù, xoa dịu cảm giác đau rát tức thì và ngăn ngừa hoại tử ăn sâu vào các mô liên kết. Chú ý không xả dòng nước quá mạnh trực tiếp lên bề mặt vết thương vì có thể làm rách lớp biểu bì mỏng manh của trẻ, và không ngâm toàn bộ cơ thể trẻ quá lâu để tránh nguy cơ hạ thân nhiệt.

Cởi bỏ trang phục và phụ kiện quanh vùng tổn thương

Trong quá trình làm mát vết bỏng, người chăm sóc cần nhẹ nhàng cởi bỏ quần áo ở vùng bị thương để tránh tình trạng nhiệt độ tiếp tục ứ đọng. Thao tác này cũng giúp giải phóng các vật dụng có thể gây chèn ép khi mô bắt đầu phù nề như vòng tay, nhẫn hoặc đồng hồ của trẻ.

Nếu quần áo hoặc sợi vải bị dính chặt vào bề mặt da tổn thương do nhiệt độ cao làm chảy sợi vải, tuyệt đối không cố gắng bóc tách hay giật mạnh ra vì sẽ làm lột mất mảng da lành. Thay vào đó, hãy dùng kéo sắc cắt cẩn thận phần vải xung quanh vùng dính, giữ nguyên mảng vải áp sát da và nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa để bác sĩ xử lý.

Bảo vệ vết bỏng bằng gạc vô trùng và giữ ấm cho trẻ

Sau khi đã làm nguội vết thương, cha mẹ dùng gạc y tế vô trùng hoặc một mảnh vải mềm thật sạch, khô ráo để băng che nhẹ nhàng vùng da bị bỏng. Việc băng vết thương có tác dụng cách ly mô tổn thương khỏi bụi bẩn, vi khuẩn trong môi trường sống và hạn chế cọ xát gây đau rát khi di chuyển.

Khi thực hiện thao tác băng bó, cần quấn gạc lỏng tay, không xiết chặt để tránh gây cản trở tuần hoàn máu tại chi hoặc tạo áp lực làm vỡ các bọng nước sinh học. Tuyệt đối không sử dụng các loại bông gòn có nhiều sợi xơ mịn vì các sợi bông sẽ dính chặt vào nền vết thương hở, gây khó khăn lớn và đau đớn cho trẻ khi nhân viên y tế làm sạch lại tổn thương.

Những sai lầm nguy hại cần tránh khi xử trí bỏng cho trẻ

Rất nhiều gia đình vẫn còn áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng nguy hại khi trẻ bị bỏng như thoa nước mắm, bôi mỡ trăn, đắp lòng đỏ trứng gà, bôi bùn tro hoặc bôi kem đánh răng. Những chất này hoàn toàn không có tác dụng hạ nhiệt hay làm lành tổn thương, ngược lại còn khiến vết thương nhiễm trùng nặng, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn kỵ khí phát triển.

Bên cạnh đó, việc chườm đá lạnh trực tiếp cũng là sai lầm phổ biến cần loại bỏ vì nhiệt độ quá thấp gây co thắt mạch máu đột ngột, dẫn đến thiếu máu nuôi dưỡng mô và làm vết bỏng trở nên trầm trọng hơn. Cha mẹ cũng không được tự ý thoa các loại thuốc mỡ kháng sinh hoặc kem trị sẹo khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.

Lưu ý an toàn

Mọi trường hợp trẻ bị bỏng diện tích rộng, bỏng ở các vị trí nhạy cảm như mặt, mắt, cổ, bàn tay, bàn chân, vùng sinh dục hoặc bỏng do dòng điện, hóa chất đều phải được đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất. Không tự ý điều trị tại nhà khi vết bỏng xuất hiện bọng nước lớn, da chuyển màu trắng bợt, xám đen hoặc trẻ có dấu hiệu sốc, khó thở, lừ đừ.

Tóm tắt

Sơ cứu bỏng cho trẻ nhỏ đúng kỹ thuật ngay từ những phút đầu tiên đóng vai trò then chốt trong việc giảm nhẹ tổn thương da và ngăn ngừa sẹo co rút sau này. Cha mẹ cần giữ bình tĩnh, thực hiện hạ nhiệt vết bỏng đúng cách bằng nước mát sạch và nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị an toàn.